Remzi Oğuz Arık, 15 Temmuz 1899 tarihinde Adana'nın Kozan ilçesinde dünyaya gelmiştir. Türk bilim tarihine ve fikir dünyasına silinmez izler bırakan bu değerli şahsiyet, ömrünü vatanına adamıştır. Kültürel kökleri ortaya çıkarmak için Anadolu'da arkeolojik kazılar yürütmüştür. Arkeolog kimliğinin yanı sıra kalemi güçlü bir yazar ve vizyoner bir politikacıdır. 3 Nisan 1954'teki trajik kazaya kadar durmaksızın çalışmıştır. Toprağı coğrafyadan ibaret görmeyen aydın, Anadolu milliyetçiliğinin öncü simalarından biri olmuştur.
Savaş Yıllarından Avrupa Eğitimine Uzanan Kararlı Yolculuk
İlkokula Kozan'da başlayan Remzi Oğuz, babasının veznedarlık görevi sebebiyle farklı şehirlerde okumuştur. Annesiyle birlikte Selanik'e giderek buradaki Yâdigâr-ı Terakki Rüştiyesi'ni bitirmiştir. Ablasının vefatı üzerine İşkodra'daki ağabeyinin yanına sığınmıştır. Balkan Savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte ağabeyinin yanından ayrılarak İstanbul'a sığınan genç, Mercan İdadisi ve İzmit Sultanisi'nde okumuş, ardından İstanbul Muallim Mektebi'nden mezun olmuştur. Bu yıllarda dönemin milliyetçi merkezi olan Türk Ocakları'na düzenli katılmıştır. Fikir dünyası burada şekillenen gencin "Sancağım" adlı ilk şiiri, 1917'de Türk Yurdu'nda basılmıştır.
Birinci Dünya Savaşı'nda gönüllü olarak askeri eğitime katılsa da bir kaza sonucu yaralanmıştır. Bu sebeple cepheye gidemeyen Arık, savaşın ardından öğretmenlik yapmıştır. İstanbul ve Adana'da çeşitli okullarda yöneticilik görevlerini üstlenmiştir. Çocuklar için Fransızcadan hikâyeler çevirerek eğitim hayatına katkı sunmuştur. İlk eseri olan Adana Ticaret Rehberi'ni 1924 yılında yayımlamıştır. Öğretmenlik yaparken felsefe eğitimi almayı da ihmal etmemiştir. Genç cumhuriyetin yurt dışına arkeoloji eğitimi alması için gönderdiği ilk öğrencilerden biri olarak Sorbonne Üniversitesi ve Louvre Enstitüsü'nde başarıyla eğitim görmüştür. Paris'te eğitim gören iki yüze yakın Türk öğrenciyi bir araya getirerek 1929 yılında Türk Talebe Cemiyeti'ni kurmuştur. Bu cemiyet, Avrupa sınırları içinde kurulmuş olan ilk Türk öğrenci birliği olma niteliğini taşımaktadır.
Anadolu Toprağında Yükselen Hitit Güneşi
1931 yılında ülkeye dönen Remzi Oğuz Arık, İstanbul Arkeoloji Müzeleri bünyesinde uzman yardımcısı olarak göreve başlamıştır. Yalova'daki ilk kazısıyla mesleki kariyerine hızlı bir giriş yapmıştır. 1933 yılında Maarif Vekaleti bünyesinde Ankara'da görev alarak Kazan ilçesinin Karalar köyündeki antik Galat şehri kazısına başkanlık etmiştir. Cumhuriyet döneminde Türk bilim insanlarınca yapılan bu ikinci kazıda II. Dieotauros kitabesini dünyaya tanıtmıştır. Aynı yıl Türkan Hanım ile evlenen Arık'ın Mehmet Oluş ve İsmail Alev adlarında iki çocuğu olmuştur. Gazi Eğitim Enstitüsü'nde sanat tarihi dersleri veren başarılı akademisyen, arkeolojik araştırmalarına aralıksız devam etmiştir.
Arkeoloji dünyasına büyük emek veren Arık, Anadolu coğrafyasının tarihi zenginliklerini ortaya çıkarmak için çok sayıda kazıda aktif rol üstlenmiştir. Katıldığı ve yönettiği başlıca çalışmalar şunlardır:
- Anadolu'nun prehistorik dönemlerine ışık tutan Göllü Dağ ve Alacahöyük kazıları,
- Ankara çevresindeki tarihi kalıntıları gün yüzüne çıkaran Karaoğlan ve Bitik Höyüğü araştırmaları,
- Kültürel geçmişin izlerini taşıyan Hacılar Höyüğü, Çankırıkapı ve Alaeddin Tepesi çalışmaları.
Troya kazılarına devlet komiseri olarak eşlik etmiştir. Büyük bir özveriyle sürdürdüğü Alacahöyük kazıları sđrasında gün yüzüne çıkarılan ve günümüzde Ankara şehrinin simgesi olan Hitit Güneşi, onun Türk arkeolojisine kazandırdığı en önemli eserler arasındadır. 1935'te Türk Tarih Kurumu üyesi olan Arık, 1937 yılında ise Manisa Müzesi'ni kurarak önemli bir adım atmıştır. Akademik başarılarını 1939 yılında profesör unvanı alarak taçlandırmıştır. Ancak Hasan Ali Yücel ve Şevket Aziz Kansu ile yaşadığı fikir tartışmaları sonucu görevinden istifa etmiştir.
Fikir Dünyasından Siyasete ve Ebediyete Uzanan Miras
Üniversiteden ayrıldıktan sonra Anadoluculuk hareketinin en önemli teorisyenlerinden biri haline gelmiştir. Anadolu'yu Türk milletinin öz vatanı sayan bu düşünceyi yaymak için Millet Dergisi'ni çıkarmıştır. Dergi, 23 sayı boyunca milliyetçi aydınların ve gençlerin en önemli buluşma mecralarından biri olmuştur. Fikirlerini siyasi arenaya taşımak isteyen Arık, 1950 genel seçimlerinde Demokrat Parti'den Seyhan milletvekili seçilmiştir. Demokrat Parti çatısı altında milletvekili olarak görev yaparken, Anadolu köylüsünün kalkınmasını ve ülkenin kalkınma hamlelerini hızlandırmayı amaçlayan fikirlerini somutlaştırmak adına Türkiye Köylü Partisi'ni kurma kararı almıştır. Ömrünün son günlerinde partisinin seçim kampanyası kapsamında Adana'da halkla buluşmuş ve Ankara'ya dönmek üzere bindiği uçağın havada infilak etmesi neticesinde feci bir kazada ebediyete intikal etmiştir. Bu trajik olayla yarım kalan ömrüne rağmen bıraktığı bilimsel ve fikri miras tazeliğini korumaktadır.