Pele Kimdir?

Yeşil sahaların efsane ismi Edson Arantes do Nascimento Pele, Brezilya’nın yoksul bir kasabasından çıkıp attığı 1281 gol ve kazandığı 3 Dünya Kupası ile futbol tarihinin zirvesine yerleşti. 23 Ekim 1940’ta Três Corações’te dünyaya gözlerini açan efsane sporcu, 29 Aralık 2022 tarihinde 82 yaşında hayatını kaybedene dek tüm dünyayı kendine hayran bırakmayı başardı. Çocuk yaşta ayakkabı boyacılığı yaparak ailesine destek olmaya çalışan küçük “Dico”, futbol aşkı ve babasının rehberliği sayesinde adını altın harflerle spor tarihine yazdırdı. 16 yaşında Santos formasıyla profesyonel olan ve 17 yaşında milli takımda harikalar yaratan Pele, olağanüstü yeteneğiyle futbolu kitlelerin sevgilisi haline getirdi.

Yoksulluktan Yeşil Sahaların Zirvesine Uzanan Yolculuk

Pele, Dondinho ve Celeste Nascimento çiftinin çocuñu olarak son derece yoksul bir ailede büyük güçlüklerle yetişti. Ailesi ona “Dico” derken, arkadaşları yaramazlığına atıfla ona “Peli” lakabını taktı ve bu lakap zamanla tüm dünyanın hayran olacağı “Pele”ye dönüştü. Babası eski bir futbolcuydu fakat şanssız bir sakatlık yüzünden erken yaşta emekli olmuştu. Pele, babasının yanında top koşturarak futbola ilk adımlarını attı. İlk takımı Bauru Atletic oldu. Futbol oynamadığı zamanlarda sokaklarda ayakkabı boyayarak ailesine destek veren genç yetenek, 11 yaşındayken dönemin önemli futbolcularından Waldemar de Brito tarafından fark edildi. Brito, bu mücevheri Sao Paulo'ya götürüp Santos kulübünün teknik adamlarıyla tanıştırdı. Bu adım, dünya futbol tarihini kökten değiştirecek bir serüvenin başlangıcıydı. 1956 yılında Santos'un A takımına yükselen 16 yaşındaki genç yıldız, Corinthians karşısındaki ilk profesyonel maçında gol atarak muazzam kariyerine harika bir başlangıç yaptı.

Dünya Kupaları ve Altın Çağ

Genç yaşta gösterdiği performans, Pele'ye milli takım kapılarını sonuna kadar açtı. Henüz 17 yaşındayken yedek olarak gittiği 1958 İsveç Dünya Kupası'nda adeta fırtına gibi esti. İlk 11'e yerleştikten sonra Brezilya'yı şampiyonluğa taşıyan 5-2'lik final maçında 2 gol kaydetti. Turnuvayı 6 golle kapatırken tüm dünyayı büyülemeyi başardı. Ardından gelen 1962 Şili Dünya Kupası'nda ilk maçta sakatlanarak takım dışı kalsa da ülkesi kupayı müzesine götürdü. 1966 İngiltere Dünya Kupası ise onun için oldukça sert geçti. Bulgar ve Portekizli rakiplerinin sert savunma taktikleri yüzünden turnuvayı yine sakat tamamlamak zorunda kaldı. Ancak azminden hiçbir şey kaybetmeyen Pele, 1970 Meksika Dünya Kupası'nda 29 yaşında tekrar sahneye çıktı. İtalya'yı 4-1 deviren efsane kadroda yer alarak Brezilya Milli Takımı'nın kupalardaki 100. golünü attı. Böylece kariyerine tam üç Dünya Kupası şampiyonluğu sığdırdı. Avrupalı dev kulüpler onu transfer etmek için rekor paralar teklif etse de Brezilya hükümeti, onun ülkeden ayrılmasını engellemek adına efsane oyuncuyu resmi olarak “ulusal hazine” ilan etti.

Cosmos Dönemi ve Kırılamayan Rekorlar

Santos bünyesinde 1956 ile 1974 yılları arasında çıktığı 1265 resmi mücadelede 1124 gol atan futbol dehası, 1974'te emekli olduğunu açıklasa da ertesi yıl sürpriz bir kararla Amerika'ya adım attı. Kuzey Amerika Futbol Ligi ekiplerinden New York Cosmos ile 3 yıllık 7 milyon dolarlık devasa bir sözleşme imzaladı. Bu anlaşma onu döneminin en çok kazanan sporcusu yaptı. Amerika'da futbolun sevilmesinde ve milyonlarca insanın bu spora ilgi duymasında başrolü oynadı. Cosmos formasıyla da 111 maçta 65 gol atarak iz bıraktı. Pele, 1977 senesinde görkemli kariyerini tamamen noktaladı. Futbol yaşantısı boyunca çıktığı 1363 karşılaşmada attığı 1281 golle kırılması imkansız görünen bir rekora ulaştı. 92 kez hat-trick yapan yıldız, milli takım formasıyla da ulusal maçlarda 97 gole imza attı.

Tarihe Geçen Sıra Dışı Anlar ve Yeşil Sahaların Ötesi

Pele'nin yeşil sahalardaki etkisi sadece istatistiklerle sınırlı kalmadı. 5 Mart 1961'de Fluminense karşısında neredeyse tüm rakip takımı çalımlayarak attığı muhteşem golün anısına, tarihi Maracana Stadyumu'nun girişine özel bir plaket yerleştirildi. Ünü o kadar büyüktü ki, Nijerya'daki iç savaş sırasında (1967-1970) her iki taraf da onun maçını izleyebilmek için 2 günlük ateşkes ilan etti. 1969 yılındaki bir karşılaşmada hakemle tartışıp oyundan atıldığında, tribünlerin ve Kolombiyalı taraftarların öfkeli isyanı üzerine polisin ricasıyla sahaya geri davet edildi. Futbolu bıraktıktan sonra da sanat ve siyaset dünyasında aktif rol oynadı.

1994 ile 1998 yılları arasında Brezilya'nın Spor Bakanı olarak görev yapan efsane, sporcuların haklarını korumak için yoğun çaba sarf etti ve kendi adını taşıyan “Pele Yasası”nı 2001 yılında hayata geçirmeyi başardı. 2006 Dünya Kupası açılışını ünlü süpermodel Claudia Schiffer ile birlikte gerçekleştirdi ve 2013 yılında tarihte ilk kez verilen FIFA Ballon d'Or Prix d'Honneur ödülüne layık görüldü. Ayrıca oyunculuk yeteneklerini gösterdiği zengin bir filmografiye sahipti.

Oynadığı sinema filmlerinden bazıları şunlardır:

• 1981 - Zafere Kaçış (Luis Fernandez rolünde)
• 2004 - Die Martins-Passion (Kendisi)
• 2006 - Annemler Tatilde (Kendisi)
• 2006 - Once in a Lifetime: The Extraordinary Story of the New York Cosmos (Kendisi)
• 2009 - Puskás Hungary (Kendisi)
• 2012 - Espíritu de triunfo (Kendisi)

Özel hayatında üç kez evlenen Pele, ilk evliliğini 1966'da Rosemeri dos Reis Cholbi ile yaptı ve bu evlilikten 3 çocuñu oldu; 1978 yılında ise boşandı. 1994'te Assiria Lemos Seixas ile evlenip 2 çocuk sahibi oldu, bu evlilik de 2008 yılında sona erdi. Son olarak 2014 yılında Marcia Aoki ile hayatını birleştirdi. Oğlu Edinho da babasının izinden giderek Santos kulübünde profesyonel futbol oynadı, ancak bu kez kaleci olarak görev yaptı. Uzun süre bağırsak kanseri tedavisi gören ve 3 Aralık 2022'de yoğun bakıma alınan Pele, 29 Aralık 2022 günü São Paulo'daki Albert Einstein Hastanesi'nde hayata gözlerini yumdu.