Katolik Hristiyan dünyasının 266. ruhani lideri ve Vatikan Devlet Başkanı olan Papa I. Franciscus, gerçek adıyla Jorge Mario Bergoglio, 21 Nisan 2025 tarihinde 89 yaşında hayata gözlerini yumdu. 17 Aralık 1936 günü Arjantin'in başkenti Buenos Aires'te dünyaya gelen Bergoglio, yüzyıllar sonra Avrupa dışından seçilen ilk papa unvanıyla tarihin akışını değiştirdi. Mütevazı yaşam tarzı, yoksulların yanındaki duruşu ve kilise içindeki reformist yaklaşımıyla tanınan Arjantinli din adamı, 13 Mart 2013 günü gerçekleştirilen seçimde göreve gelmişti.
Buenos Aires'ten Vatikan'a Uzanan Gençlik ve Eğitim Yılları
Jorge Mario Bergoglio, Buenos Aires'te beş çocuklu bir ailenin ferdi olarak büyüdü. Babası İtalyan göçmeni bir demiryolu işçisi olan José Mario Francisco Bergoglio, annesi ise Regina Maria Sivori'ydi. Temel öğrenimini tamamladıktan sonra kimya alanına yöneldi ve genç yaşta kimyager unvanıyla profesyonel hayata adım attı. İçindeki derin inanç arayışı, onu 1958 yılında kilise topluluğunun bir parçası olmaya yönlendirdi. Bu önemli kararla birlikte Şili'ye giderek felsefe, psikoloji ve edebiyat eğitimi aldı. Eğitim hayatındaki başarıları sayesinde 1969 yılında ilahiyat doçentliği unvanını kazandı. Katolik ilahiyatı üzerine yürüttüğü akademik çalışmalarını 1970 senesinde nihayete erdirdi. Genç akademisyen, 1980 ile 1986 yılları arasında ise San Miguel Yüksekokulu bünyesinde rektörlük görevini üstlendi.
Kardinallikten Papalık Makamına
Bergoglio, kilise hiyerarşisinde hızla yükselerek 1998 yılında Buenos Aires Başpiskoposu olarak seçildi. Bu başarılı yönetimi, ona 2001 senesinde kardinallik unvanını getirdi. Papa XVI. Benedictus'un sürpriz şekilde görevden istifası, Katolik alemini yeni bir lider arayışına yöneltti. 13 Mart 2013 günü gerçekleştirilen tarihi seçimde, 115 kardinalin katıldığı konklavda 266. papa olarak Jorge Mario Bergoglio seçildi. Kendisi, göreve geldikten sonra 1. Francis adını kullanacağını ilan etti. Bu seçim, neredeyse bin yıldır Avrupa dışından seçilen ve Latin Amerika kökenli olan ilk papa olmasıyla tarihe geçti.
Yeni papanın seçtiği 'Francis' ismi, yoksullarla kurduğu bağla tanınan Assisili Aziz Francis'ten gelmekteydi. 1181 yılında zengin bir ailenin oğlu olarak doğan Assisili Francis, tüm servetini geride bırakarak basit bir hayat sürmüştü. Yoksulların kadim dostu olan bu aziz, Hristiyan dünyasında büyük bir sevgi ve saygıyla anılır. Jorge Mario Bergoglio da bu tarihsel figür gibi dünya nimetlerine önem vermeyen yalnız bir yaşam sürdü. Örneğin, 2001 yılında kardinal olduğunda kendisine tahsis edilen gösterişli köşkte kalmayı reddetti. Bunun yerine sobayla ısınan, tek odalı mütevazı bir meskende yaşamaya devam etti. Bu sadelik, onun tüm yaşamını şekillendiren en temel prensip oldu.
Assisili Aziz Francis'in Hristiyan tarihi açısından önemli dönüm noktaları şunlardı:
- 1210 senesinde Papa III. Innocent tarafından onaylanan Fransisken Tarikatı'nı kurmuştur.
- 1224 yılında Hz. İsa'nın çarmıh yaralarının (stigmata) vücudunda görüldüğü ilk din adamı olarak tarihe geçmiştir.
- 1226 yılında 45 yaşında vefat etmiş, iki yıl sonra Papa IX. Gregory tarafından azizlik mertebesine yükseltilmiştir.
- Her yıl 4 Ekim tarihi Katolikler tarafından Aziz Francis Günü adıyla bayram havasında kutlanmaktadır.
Sosyal ve Siyasal Hayattaki Etkin Rolü
Arjantin'de 1976 yılındaki askeri darbenin ardından diktatörlüğünü ilan eden Jorge Videla'nın baskıcı yönetimi sırasında ülkedeki Cizvit tarikatının liderliğini yürüten Bergoglio, pek çok suçsuz insanı rejim tehlikesinden korumayı başardı. Toplumsal meselelerde net görüşler bildiren din adamı; kürtaj, ötanazi ve eşcinsel birlikteliklere şiddetle karşı çıktı. 2001 senesinde bir bakımevindeki 12 AIDS hastasının ayaklarını yıkayıp öpmesi ise zihinlere kazınan bir diğer önemli an oldu. 2006 yılında Buenos Aires'te 1915 yılında hayatını kaybedenlerin anıldığı töreni yönetirken yaptığı konuşmada, Ermeni iddialarının Türkiye tarafından herhangi bir ön koşul sunulmaksızın tanınması gerektiği yönünde uluslararası yankı uyandıran sert bir çağrıda bulundu.
Papa Franciscus, dinler arası diyaloga ve küresel diplomatik ilişkilere de son derece önem veriyordu. Bu yaklaşımla 28 Kasım 2014 tarihinde Türkiye topraklarına resmi bir ziyarette bulundu. Ankara'da ilk durağı Anıtkabir olan Papa, ardından Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda Recep Tayyip Erdoğan ile görüştü. Başbakan Ahmet Davutoğlu ve Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez ile de temaslar gerçekleştirdi. Başkentteki resmi temaslarını tamamladıktan sonra 29 Kasım Cumartesi günü sabah saatlerinde İstanbul'a geçen Katolik lider, Fener Rum Patrikhanesi'ni ziyaret ederek Patrik Bartholomeos ile oldukça kritik bir görüşme gerçekleştirdi. 4 Şubat 2019 günü Körfez bölgesine tarihi bir seyahat düzenleyerek Birleşik Arap Emirlikleri'ni ziyaret eden ilk papa oldu. Ebu Dabi'deki Zayed Sports City Stadı'nda 5 Şubat 2019 günü yönettiği dev ayine on binlerce inanır katıldı.
Sağlık Mücadelesi ve Vefatı
Yaşamının son döneminde ciddi sağlık sorunlarıyla mücadele eden Papa, 14 Şubat 2025'ten itibaren Roma'daki Gemelli Hastanesi'nde yatarak tedavi gördü. Kendisine çift taraflı zatürre ve polimikrobik enfeksiyon tanısı konulmuştu. Tedavi sürecinin ardından 23 Mart 2025 günü taburcu edilen Papa I. Franciscus, görev bilincini hiç kaybetmedi. Hayata veda etmeden sadece bir gün önce Aziz Petrus Meydanı'nda toplanan halkın Paskalya bayramını kutladı. Bu anlamlı bayramlaşmadan kısa bir süre sonra, 21 Nisan 2025 günü 89 yaşındayken ebediyete intikal etti.