Cumhuriyetin ilk yıllarında tıp dünyasında çığır açan Pakize Tarzi, ülkemizin ilk kadın doğum uzmanı unvanına sahip olan hekimdir. 1912 yılında babasının görev yeri olan Halep'te dünyaya gelen Tarzi, aynı zamanda İstanbul Boğazı'nı yüzerek geçen ilk kadın olarak adını spor tarihine de yazdırmıştır. O, her alanda gerçek bir öncüydü. Zorlu savaş yıllarının gölgesinde geçen çocukluğunun ardından, lise ve üniversite sıralarında aldığı nitelikli eğitimle tıp fakültesine adım atan Tarzi, idealleri uğruna karşısına çıkan pek çok engeli kararlılıkla aşmayı başarmıştır. Darülfünun Tıp Fakültesi'nden mezun olduktan sonra uzmanlığını tamamlayan hekim, 18 Ekim 2004'te İstanbul'da yaşamını yitirmiştir.
Şam'dan Anadolu'ya Uzanan Savaş ve Göç Yılları
İmparatorluğun son dönemlerinde Ziraat Bankası Suriye genel müdürü olan İzzet Saltık Bey'in kızı olan Pakize Hanım'ın çocukluğu Şam'daki büyük bir köşkte geçti. Dört kız kardeşi, annesi, büyükanneleri, amcaları ve dayılarıyla birlikte kalabalık bir aile ortamında büyüdü. Ne var ki, 1918 yılında Şam'ın İngilizler tarafından işgal edilmesiyle ailenin huzurlu günleri geride kaldı. İşgal üzerine önce Adana'ya göç ettiler. Adana'nın da Fransız ordusu tarafından işgale uğraması neticesinde Konya'ya sığınmak zorunda kaldılar. Pakize Hanım, ortaokul eğitimini buradaki Sörler Okulu'nda tamamlayarak diplomasını aldı.
Konya günleri de savaşın acı yüzüyle gölgelendi. Ülkede baş gösteren Delibaş İsyanı sırasında ablasını kaybetti. Aynı dönemde Konya Merkez Komutanı olan amcası Mustafa Tevfik Bey esir düştü. Yaşanan bu büyük felaketlerin ardından aile Bursa'ya taşınma kararı aldı. Genç Pakize, lise öğrenimini Bursa Amerikan Kız Koleji'nde yatılı olarak başarıyla bitirdi. Eğitim hayatındaki bu disiplinli yıllar, onun tıp alanına yönelmesinde belirleyici bir rol oynadı. Kızlarının yükseköğrenim görmesini destekleyen ailesi, onunla birlikte İstanbul'a yerleşti.
Tıbbiyede İlk Yıllar ve Anadolu Yolculuğu
Lise mezuniyetinin ardından hekimlik hayalini gerçekleştirmek isteyen Pakize Hanım, o dönem tıp fakültesine kabul edilebilmek için yaş sınırının altında olduğundan, ailesinin de desteğiyle mahkemeye başvurarak yaşını büyüttü. Yaşını mahkeme kararıyla büyüterek Darülfünun bünyesinde fizik ve kimya alanlarında eğitim almaya başladı. Üniversite yıllarında histoloji ve hariciye kürsülerinde amatörlük dönemini geçirdi. Bu süreçte yabancı ülkelerden gelen öğrencilerle yakından ilgilendi ve çeşitli organizasyonlarda görevler üstlendi. Dönemin Cumhurbaşkanı Atatürk'ün talimatıyla kız tıp öğrencilerinin Anadolu'daki köy hayatını yakından görmesi için hazırlanan sosyal sorumluluk projesi kapsamında genç Pakize, üç hafta boyunca kırsalda aktif saha çalışmalarına katılmıştır.
Köylerde gerçekleştirdiği bu gözlemler sırasında kırsaldaki kadınların karşılaştığı ciddi sağlık sorunlarını ve doğum koşullarını doğrudan tespit etme imkanı buldu. Yaşadığı bu derin deneyim, hekimlik kariyerinde kadın hastalıkları ve doğum branşını seçmesinde en büyük etken haline geldi.
Boğaz'ın Dalgalarını Aşan Tarihi Kulaçlar
Pakize Tarzi sadece akademik başarılarıyla değil, aynı zamanda spora olan tutkusu ve cesaretiyle de toplumda dikkat çekiyordu. 1932 yılının yaz aylarında İstanbul Boğazı'nda düzenlenen resmi yüzme yarışlarına katılarak büyük bir cesaret örneği sergiledi. Zorlu akıntılara karşı mücadele ederek parkuru tamamlayan Tarzi, İstanbul Boğazı'nı yüzerek geçen ilk kadın sporcu unvanında adını altın harflerle yazdırdı. Bu başarı, genç Cumhuriyet kadınının gücünü ve kararlılığını tüm ülkeye gösteren tarihi bir an oldu.
Kadın Doğumun Öncüsü: Haseki'den Cağaloğlu'na
Tarihi Boğaz geçişinin yapıldığı 1932 yılında Darülfünun Tıp Fakültesi'nden başarıyla mezun olarak hekimlik diplomasını aldı. Başarılı mezuniyetinin hemen ardından üniversite bünyesindeki ilk kadın asistan sıfatıyla göreve başladı. Dönemin ünlü hekimi Profesör Wilhelm Liepmann'ın yönetimindeki Haseki Kadın Hastalıkları Kliniği'nde asistanlık süreçlerini yürüttü. Haseki Kadın Hastalıkları Kliniği'ndeki uzmanlık eğitimi esnasında Profesör Liepmann ile birlikte çok sayıda kritik cerrahi operasyona katılan Tarzi, zorlu tedavi yöntemlerini başarıyla uygulayarak mesleki tecrübesini pekiştirmiştir. Üstün gayreti sayesinde ihtisasını bir buçuk yıl gibi kısa bir sürede tamamlamayı başararak büyük bir takdir topladı.
İhtisasını tamamladıktan sonra İstanbul Üniversitesi 1. Kadın Doğum Kliniği'nin ilk kadın uzmanı unvanını kazanan Tarzi, akademik kadrodan ayrıldı. Üniversiteden ayrılışının hemen ardından Cağaloğlu'nda kendi muayenehanesini açarak serbest hekimlik yapmaya başladı. Cağaloğlu'ndaki muayenehanesinde hastalarını kabul eden Tarzi, ilerleyen dönemde Türkiye’nin ilk özel kadın doğum kliniğini kurarak tıp alanındaki öncü rolünü taçlandırmış ve ülkedeki sağlık hizmetlerine yeni bir soluk getirmiştir. Hayatı boyunca kadın sağlığına adadığı çalışmalarıyla ülkemizde modern jinekolojinin temellerinin atılmasına büyük katkı sağladı.
Pakize Tarzi'nin Tarihe Geçen Başarıları
Pakize Tarzi, hayatı boyunca hem tıp alanında hem de sosyal hayatta pek çok ilke imza atmıştır. Onun öne çıkan önemli başarıları şu şekilde sıralanabilir:
- Türkiye'nin ilk kadın jinekoloğu ve kadın doğum uzmanı olması,
- İstanbul Boğazı'nı yüzerek geçen ilk kadın sporcu unvanını kazanması,
- Ülke genelinde hizmet veren ilk özel kadın doğum kliniğini kurması,
- İstanbul Üniversitesi bünyesinde görev alan ilk kadın uzman hekim olması.