Edebiyat dünyamızın asırlık çınarlarından yazar Pakize Başaran, 1 Ocak 1920 tarihinde Bandırma'da dünyaya gözlerini açtı ve 12 Haziran 2023'te yine doğduğu topraklarda 103 yaşında hayata veda etti. Uzun yıllar sürdürdüğü noterlik mesleği sayesinde dönemin seçkin edebiyatçılarıyla yolları kesişen yazar, gazeteci Tarık Mümtaz Göztepe'nin yönlendirmesiyle yazın serüvenine başladı. Romanlarından öykülerine, radyo piyeslerinden şiirlerine kadar Türk edebiyatına çok yönlü eserler kazandıran sanatçı, aynı zamanda Türkiye'nin yakın tarihine tanıklık eden önemli bir figürdür.
Noterlikten Sanat Dünyasına Uzanan Yolculuk
Yugoslavya göçmeni bir müzisyen olan Ömer Musiç ile Naile Aykut Musiç çiftinin ortanca kızı olarak dünyaya gelen Başaran, babasının kaybıyla genç yaşta hayata atılmak zorunda kaldı. Belediyede daktilo olarak çalışan ablasından daktilo kullanmayı öğrenmesi, onun kariyerindeki en büyük dönüm noktalarından birini oluşturdu. Yakın dostu Siranuş'un teşvikiyle noterlik sınavlarına katıldı. Sınavı birincilikle kazanarak 1941'de İstanbul İkinci Noterliği'nde işe başladı. Mesleğindeki üstün performansı sayesinde 14 Mayıs 1954 tarihinde aynı noterliğin Yeminli Vekil ve Yeminli Başkatip pozisyonuna getirildi. Yarım asra yaklaşan otuz yedi yıllık bu noterlik mesaisi, yazarın dönemin en seçkin edebiyatçıları ve nüfuzlu yayıncılarıyla kalıcı dostluklar kurarak sanat dünyasına ilk adımlarını atmasına zemin hazırladı. İstanbul İkinci Noterliği'nde geçirdiği bu uzun yıllar, onun yazarlık kariyerinin temel taşlarını döşeyen zengin bir çevre edinmesini sağladı.
Edebi Eserleri ve İlklere İmza Atan Kalemi
Noterlikte görev yaptığı esnada tanışma şansı bulduğu gazeteci Tarık Mümtaz Göztepe'nin büyük desteğiyle yazı hayatına ilk adımlarını attı. Kaleme aldığı ilk öyküsü olan 'Hacı Nine', 31 Ocak 1948 tarihinde Yeni Sabah Gazetesi sayfalarında okuyucuyla buluştu. Yazarın edebiyat dünyasında ses getiren ilk romanı 'Benim Doktorum' ise 1951 yılında yayımlanarak kitapçılardaki yerini aldı. Yazarın radyo piyesleri de dinleyicilerle buluştu. Sanat hayatındaki en önemli başarılardan biri de Türk müziğinin efsanevi ismi Zeki Müren ile röportaj gerçekleştiren ilk kadın olmasıdır. Bu röportaj, basın tarihi açısından da son derece önemli bir gelişme olarak kayıtlara geçmiştir. Eserlerinde Türkiye'nin toplumsal dönüşüm süreçlerini işleyen yazar, özellikle şu tarihi dönemleri ve olayları ustalıkla ele almıştır:
- Ülkenin tek parti yönetimi altındaki yılları
- İkinci Dünya Savaşı'nın getirdiği zorlu toplumsal koşullar
- Demokrat Parti dönemi ve siyasi atmosfer
- 27 Mayıs darbesinin toplum üzerindeki derin etkileri
Siyasi Yaşamı, Ailesi ve Son Yılları
Siyasetle de yakından ilgilenen Başaran, Demokrat Parti saflarında yer aldı. Dönemin etkili isimlerinden Safa Kılıçlıoğlu'nun dikte etmesiyle partinin tüzük metnini daktiloya çeken isim oldu. Ancak bu siyasi angajmanı, 27 Mayıs 1960 İhtilali sonrasında onun için zorlu günlerin başlamasına yol açtı. Davutpaşa Askeri Cezaevi'ndeki mahkumlarla dışarısı arasında iletişim köprüsü kurduğu iddiasıyla askeri yetkililer tarafından sorgulandı. İhtilal sonrasında cezaevinden tahliye olan eski cumhurbaşkanı Celal Bayar ile yüz yüze özel bir görüşme gerçekleştirdi. Bu tarihi buluşma, dönemin siyasi iklimini ve yazarın o yıllardaki aktif rolünü gözler önüne seren niteliktedir. Özel hayatında henüz 17 yaşındayken ince marangoz ustası Fikri Başaran ile hayatını birleştiren yazarın bu evlilikten iki çocuğu oldu. Henüz 17 yaşındayken attığı bu evlilik imzası, sanat dünyasına yön verecek isimlerin yetişeceği bir aile ortamının kurulmasına vesile oldu. Bu evlilikten doğan evlatları, Türk sinemasının ünlü yönetmeni Tunç Başaran ile değerli oyuncu Meriç Başaran'dır. 2008 yılından itibaren çocukluğunu geçirdiği Bandırma'da yaşamaya başlayan usta yazar, 103 yaşında doğal nedenlerle vefat etti. Cenazesi Bandırma'da toprağa verildi.