Mustafa Orhan Taşanlar, Türk kamu yönetiminde emniyet müdürlüğü ve valilik görevleriyle derin izler bırakmış, asayiş alanındaki çalışmalarıyla tanınan, 1949 Merzifon doğumlu emekli bürokrattır. Ülkenin en kritik dönemlerinde İzmir, Ankara ve İstanbul gibi büyükşehirlerin emniyet teşkilatını yöneten Taşanlar, ardından Bursa Valisi olarak mülki idare basamaklarında görev üstlenmiştir. Meslek hayatı boyunca üst düzey sorumluluklar üstlenen ünlü bürokrat, görev yaptığı dönemlerdeki siyasi gelişmeler, toplumsal olaylar ve tartışmalı kararlarıyla kamuoyunun gündeminde sıkça yer bulmuştur.
Emniyet Teşkilatında Basamakları Tırmanış
Orhan Taşanlar, polislik mesleğine temelden adım atarak mülki idareciliğe uzanan disiplinli bir eğitim hayatı geçirdi. Henüz genç yaşta mesleğe yönelen Taşanlar, 1967 yılında Polis Koleji'nden mezun oldu. Bu başarısını 1970 senesinde tamamladığı Polis Enstitüsü takip etti. Eğitimini bitirdikten hemen sonra Hatay ilinde komiser yardımcısı rütbesiyle mesleki kariyerine ilk adımı attı. Askerlik vazifesini 1973 yılında yedek subay olarak ifa eden genç polis, dönüşte komiserlik rütbesini kazandı. Afyon ve Kütahya'da emniyet görevlisi olarak çalıştı. Daha sonra tayini başkente çıkan Taşanlar, Ankara'da görev aldığı süreçte hızla yükselmeye devam etti. Kendisi 1975'te başkomiserlik, 1979'da emniyet amirliği mertebesine ulaştı. Taşanlar, pratik sahada çalışırken akademik gelişimini de sürdürdü. Bu doğrultuda, 1979 senesinde Ankara İktisadi ve Ticari Bilimler Akademisi'ni başarıyla tamamladı. Kariyerinde 1983 senesinde şube müdürlüğüne yükselirken, aynı yıl Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü'ndeki yüksek lisans programını başarıyla tamamlayıp yönetim uzmanı kimliğini kazandı. 1985'te emniyet müdür yardımcılığına yükseldi. Başarılı yönetim grafiği sayesinde 1990'da Emniyet Genel Müdürlüğü Araştırma Planlama Koordinasyon Dairesi bünyesinde uzman kadrosuna atandı.
Üç Büyük Kentin Emniyet Müdürlüğünden Valiliğe
Türkiye'nin en yoğun nüfuslu şehirlerinde asayişi yönetme görevi sırasıyla Orhan Taşanlar'a verildi. Deneyimli bürokrat, ilk olarak 17 Nisan 1992 tarihinde İzmir Emniyet Müdürü olarak görevlendirildi. Buradaki hizmetinin ardından, 30 Kasım 1993'te başkentin güvenliğinden sorumlu olan Ankara Emniyet Müdürlüğü koltuğuna oturdu. Taşanlar'ın emniyet teşkilatındaki son durağı ise İstanbul oldu. Kendisi, 4 Kasım 1995'te İstanbul Emniyet Müdürü oldu.
Taşanlar'ın emniyet müdürü rütbesiyle sorumluluk üstlendiği başlıca merkezler şunlardır:
- İzmir Emniyet Müdürlüğü (17 Nisan 1992)
- Ankara Emniyet Müdürlüğü (30 Kasım 1993)
- İstanbul Emniyet Müdürlüğü (4 Kasım 1995)
Polis teşkilatındaki üst düzey liderlik tecrübelerinden sonra, 9 Nisan 1996 tarihinde mülki idareye geçiş yaparak Bursa Valisi olarak atandı. Bursa kentindeki valilik görevini üç yılı aşkın süre sürdüren Taşanlar, 30 Eylül 1999'da merkez valiliği kadrosuna çekildi.
Tartışmalar ve Kamuoyu Gündemindeki Olaylar
Orhan Taşanlar'ın görev yaptığı yıllar, kamuoyunda geniş yankı bulan birtakım adli ve tartışmalarla da anılmaktadır. Bunların başında, gazeteci Metin Göktepe'nin 8 Ocak 1996'da gözaltına alınmasının ardından polis şiddeti sonucu hayatını kaybetmesi gelir. O dönem İstanbul Emniyet Müdürü olan Taşanlar, ilk açıklamalarında Göktepe'nin gözaltına alınmadığını ve duvardan düşerek yaşamını yitirdiğini savundu. Ancak ilerleyen günlerde yapılan resmi tahkikatlar çerçevesinde, gazetecinin gözaltına alındığını kabul etmek durumunda kaldı.
Taşanlar'ın adı, Bursa Valiliği döneminde de medya dünyasını sarsan bir basın özgürlüğü olayıyla gündeme geldi. Gazeteci Soner Arıkanoğlu, 1998 yılında Vali Taşanlar'ın görevden alınacağına dair özel bir haber kaleme aldı. Bunun üzerine Taşanlar, haberin yayınlandığı BRT kanalının bağlı olduğu holdingin yönetim kurulu başkanı Kamuran Çörtük'ü ve televizyonun Ankara temsilcisi Nazmi Bilgin'i arayarak duruma müdahale etmek istedi. Bilgin'in haber kaynağını öğrenme baskısı sonrasında kaynak deşifre edildi ve Taşanlar, Emniyet Genel Müdürlüğü'ndeki bu kaynağı telefonla arayarak tehdit etti. Meslek etiğinin ihlal edildiği bu sürecin ardından muhabir Soner Arıkanoğlu ve birim müdürü Gürkan Zengin istifa etmek durumunda kaldı; bu dik duruşları nedeniyle ikili Metin Göktepe Gazetecilik Ödülü'ne layık görüldü.
Bunun yanı sıra, Taşanlar'ın iş insanı Erol Evcil ile yakın münasebetleri olduğuna dair iddialar o dönemin basın organlarında geniş yer buldu. Ayrıca 28 Şubat sürecindeki uygulamaları nedeniyle çeşitli eleştirilerin hedefi haline gelen mülki amirin, Bursa'da kendi ismini taşıyan okulun adı da 2014 yılında değiştirilerek kaldırıldı.