Orhan Sami Güvenç, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde, 1893 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiş ve ömrünü vatan hizmetine adamış seçkin bir Türk bürokratıdır. Hem savaş cephesinde hem de devlet dairesinde ülkesine büyük emekler veren Güvenç, destansı Çanakkale Savaşı'nda gazi unvanı almış, ardından Kuvâ-yi Milliye saflarında kaymakamlık yaparak milli bağımsızlık mücadelesine çok yönlü katkılar sağlamıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra ise farklı illerde valilik görevleri üstlenerek genç cumhuriyetin idari yapılanmasında kritik roller oynamıştır. Kendisi tecrübeli bir idareciydi. Hukuk eğitiminin getirdiği yüksek disiplinle devlet kademelerinde hızla yükselen Güvenç, 1967 yılında hayata gözlerini yummuştur.
Vatan Savunmasından Cumhuriyet İdaresine
Gençlik yıllarında hukuk alanına ilgi duyan Orhan Sami Güvenç, yükseköğrenimini İstanbul Hukuk Mektebi bünyesinde başarıyla tamamlamıştır. Buradan mezun olduktan sonra devlet hizmetine adım atan Güvenç, ülkenin içinden geçtiği zorlu savaş yıllarında hemen cepheye koşmuştur. Cephede canla başla mücadele etti. Vatan savunmasında aktif rol üstlendiği Çanakkale Cephesi'nde gösterdiği yararlılıklar neticesinde hak ettiği gazilik mertebesine erişmiştir. Savaşın ardından Anadolu'da yanan bağımsızlık meşalesine destek olmak amacıyla Kuvâ-yi Milliye Kaymakamı olarak göreve başlamıştır. Bu hassas dönemde yerel idareyi örgütleyerek kurtuluş mücadelesinin sivil teşkilatlanmasında son derece önemli adımlar atmıştır.
Farklı Kentlerde Yükselen İdari Başarı
Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte idari tecrübesini yerel yönetimlere aktaran Güvenç, kaymakamlık ve mülkiye müfettişliği gibi kritik makamlarda bulunmuştur. Vali muavinlikleri vazifelerinin ardından Anadolu'nun dört bir yanında en üst düzey mülki amir olarak görev yapmıştır. Birçok farklı şehirde valilik yaptı. Cumhuriyetin genç ve dinamik yapısını yerel halka aşılayan deneyimli bürokrat, doğudan batıya uzanan geniş bir coğrafyadaki illerin kalkınması ve devlet otoritesinin tesisi için gece gündüz demeden çalışmıştır. Onun valilik yaptığı iller bellidir. Deneyimli bürokratın kronolojik olarak üstlendiği valilik görevleri şekilde sıralanmaktadır:
- 1943 - 1944 yılları arasında Muş Valiliği
- 1945 - 1946 yılları arasında Erzincan Valiliği
- 1946 - 1947 yılları arasında Samsun Valiliği
- 1948 yılında Giresun Valiliği
- 1949 - 1950 yılları arasında Çankırı Valiliği
Özellikle Erzincan'daki valilik sürecinde şehirdeki yerel hizmetleri koordine etmek amacıyla beş ay boyunca Belediye Başkanlığı görevini de bizzat yürütmüştür. İdarecilik yetenekleriyle tanınan Güvenç, aynı zamanda mülki ve yerel yönetimi tek elde başarıyla birleştirerek şehre hizmet etmiştir. Ayrıca cumhuriyetin erken dönem valilerinden olan Orhan Sami Güvenç, ömrünün sonuna dek devlet ciddiyetiyle hareket etmiştir. Geriye bıraktığı tertemiz bürokrasi mirasıyla ve vatanseverliğiyle yeni nesil devlet adamlarına çok önemli bir örnek teşkil etmektedir.