Türkiye'de çevre bilincinin yaygınlaşmasında öncü rol oynayan, dünya genelinde gerçekleştirdiği seyahatlerle tanınan Prof. Dr. Orhan Kural, 1950 yılında İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Yaşamı boyunca bilim insanı, yazar, gezgin ve diplomatik temsilci gibi pek çok farklı şapkayı başarıyla taşıyan Kural, 23 Aralık 2020 tarihinde doğduğu şehir olan İstanbul'da COVID-19 nedeniyle aramızdan ayrıldı. Akademik kariyerini maden mühendisliği alanında zirveye taşıyan ünlü isim, aynı zamanda kurucusu olduğu sivil toplum kuruluşları ve yazdığı gezi kitaplarıyla milyonlarca insana ilham kaynağı oldu.
Akademiden Rekorlar Kitabına Ulaşan Bilim Yolculuğu
Orta öğrenimini prestijli eğitim kurumlarından Kadıköy Maarif Koleji'nde tamamlayan Kural, 1968 yılında adım attığı İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi'nden 1972 yazında maden mühendisi olarak mezun oldu. Başarıları sayesinde Henry Krumb bursunu kazanarak New York Columbia Üniversitesi'nde lisansüstü eğitimine başladı ve bir yıl sonra yüksek mühendis unvanını alarak ülkesine döndü. İTÜ Maden Fakültesi bünyesinde asistan olarak akademik hayata başlayan Kural, 1981 yılında DAAD bursuyla Almanya'daki Aachen Teknik Üniversitesi'nde kömür briketleme üzerine 14 ay süren kritik araştırmalar yürüttü.
Kariyeri boyunca çevre ve enerji konularına yoğunlaşan akademisyen, Venezuela hükümetinin davetiyle Maracaibo'da kömür teknolojisi seminerinde yer aldı. Kömür briketleme sürecinde hem ekonomik hem de insan sağlığına dost katkı maddeleri geliştirerek dünya genelinde uygulanmasını sağladı. Hava kirliliği ve kömür teknolojileri üzerine farklı dillerde kaleme aldığı 50 civarında makaleyle literatüre katkı sundu. Editörlüğünü üstlendiği İngilizce 'Coal' (Kömür) kitabına 22 farklı devlet başkanının önsöz yazması, onun adını Guinness Rekorlar Kitabı'na yazdırdı. Ayrıca TÜBİTAK destekli projeler de dahil olmak üzere çok sayıda araştırmaya liderlik eden Kural, Yeditepe Üniversitesi'nde İngilizce istatistik dersleri verdi ve İTÜ Maden Mühendisliği Bölüm Başkanlığı görevini yürüttü.
Sınırları Aşan Bir Gezgin ve Çevre Aktivisti
Akademik kimliğinin ötesinde tam bir dünya vatandaşı olan Orhan Kural, seyahat tutkusunu adeta bir yaşam biçimine dönüştürdü. Hayatı boyunca 120 farklı havayoluyla 1003 uçuş gerçekleştirerek tam 234 ülkeyi ziyaret etti. Bu olağanüstü yolculuklar sırasında yaklaşık 60 ülkenin televizyon ve yazılı basınına konuk oldu. Gezi anılarını ve gözlemlerini aktardığı 15 seyahat kitabının yanı sıra kendi yaşam öyküsünü paylaştığı 'Bu Kitap Başka' isimli otobiyografik eseri kaleme aldı. Edebiyata katkılarını çağdaş yazarların anılarını derlediği 'Sefername I', 'Sefername II' ve 'Seferi' kitaplarının editörlüğünü üstlenerek sürdürdü.
Kural'ın geniş okuyucu kitlelerine ulaşan seyahat ve araştırma eserlerinden bazıları şunlardır:
- Yol Türküleri
- Dünya Döndükçe İnsan Gezdikçe
- Sibirya'dan Şiliye
- Gizemli Coğrafyalar
- Göçmen Kuşun Kanadında
Çevre bilincini aşılamak amacıyla Türkiye'nin 81 ilinde, 205 ilçesinde ve dünya genelinde 64 ülkede 5000'e yakın 'Yaşanabilir Bir Çevre İçin El Ele' konulu konferans vererek kırılması güç bir rekora imza attı. Kurucu başkanlığını yürüttüğü Türkiye Gezginler Derneği ile Bağımlılığa ve Sigaraya Hayır Derneği aracılığıyla toplumsal farkındalık çalışmalarını kurumsallaştırdı. Diplomatik alanda da aktif olan Kural, 12 yıl süresince Benin Cumhuriyeti'nin Fahri Konsolosu ve Vanuatu'nun Fahri Konsolos Yardımcısı olarak görev yaptı.
Sanatla Buluşan Çok Yönlü Bir Yaşam
Bilimsel ve sosyal çalışmalarının yanında sanat dünyasında da kendine yer bulan Kural, beyaz perdede ve televizyon dizilerinde çeşitli roller üstlendi. 'Akla Ziyan İşler' tiyatro oyununda sahne aldı. Serap Yenici ile müzikli gösteride oynadı. Hayatı tiyatro sahnesine de taşındı. Yaşamı 'Don Kişot - Orhan Kişot' müzikali olarak sahnelendi. Edebi yönünü matematik üzerine yazdığı ders kitabının yanı sıra doğa temalı şiirlerini topladığı özel bir antolojiyle taçlandırdı.
Televizyon ve radyo kanallarında uzun yıllar boyunca çevre duyarlılığını odağına alan, karşılıklı saygıya dayalı programlar hazırlayıp sundu. Bu yapımlarla çok sayıda saygın ödüle layık görüldü. Ünlü isim, Show TV'de yayınlanan 'Haberci' ve TV 5'teki 'Yol Çağrısı' gibi önemli seyahat programlarına da danışmanlık desteği sağladı. Çok yönlü kişiliği, bilime katkıları ve çevre mücadelesiyle silinmez izler bırakan Prof. Dr. Orhan Kural, 2020 yılındaki vefatının ardından İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki aile kabristanında toprağa verildi.