İstanbul'da 7 Şubat 1882 tarihinde dünyaya gelen Dr. Nihat Reşat Belger, Türkiye Cumhuriyeti tarihine Mustafa Kemal Atatürk'e ilk siroz teşhisini koyan hekim olarak geçmiş önemli bir devlet adamıdır. Yalova'dan başlayarak ömrünün son günlerine kadar Atatürk'ün yanı başında bulunan Belger, sadece hekimliğiyle değil, diplomasi ve siyaset alanındaki kritik hizmetleriyle de öne çıkar. Genç yaşlardan itibaren tıp eğitimine yönelen Belger, dönemin siyasi şartlarında mesleğini uluslararası alana taşımıştır.
İlk Yıllar, Sürgünler ve Paris Tıp Yılları
Devlet Şurası Eski Temyiz Reisi Mehmet Reşat Bey ile Havva Fikriyar Hanım'ın oğlu olan Nihat Reşat, eğitim hayatına Üsküdar Askeri Rüştiyesi'nde başlamıştır. Askeri Tıbbiye İdadisi'nin ardından Mekteb-i Tıbbiyeyi Şahane'ye girmiş ve burayı 11 Kasım 1900'de Tabip Yüzbaşı olarak bitirmiştir. Maaş alamadıkları gerekçesiyle greve giden arkadaşlarına destek vermiştir. Bu eylemi yüzünden üç gün zindan cezası almış ve Hicaz'a sürülmüştür. Sürgün öncesinde İstanbul'da veba görülmesi üzerine İkinci Abdülhamid tarafından Hindistan'a gönderilmiştir. Bombay Parel'de, Pasteur'ün öğrencisi Prof. Dr. Waldemar Haffkine'in laboratuvarında veba üzerine araştırmalar yaptı. Burada on beş ay boyu çalıştı. Yurda dönüşünü takiben Besim Ömer Paşa'nın yeni doğumhanesinde bir süre hekimlik yapsa da 1903 yılında Beyrut Askeri Hastanesi'ne atanmıştır. Burada Jön Türkler ile ortak hareket ettiği savıyla tutuklanarak Erzurum'a sürgün edilmiştir. Hayati tehlike sebebiyle hapisten kaçarak Kıbrıs ve Mısır rotası üzerinden Fransa'ya geçti. Paris Tıp Fakültesi'nde çeşitli sertifikalar alarak iç hastalıkları, gastroenteroloji ve hidroklimatoloji alanında derinleşti. 1916 yılında mide kanserinin erken teşhis yöntemlerine odaklanan teziyle tıp doktoru unvanını almaya hak kazandı.
Diplomasi ve Lozan Görevleri
Hekimlik dışında vatansever kimliğiyle bilinen Belger, Paris'te kurduğu Türk İstihbarat Bürosu ile milli davaya hizmet etmiştir. Bu büronun müdürlüğünü ise o dönem öğrenim gören ressam Münir Hayri Egeli yapmıştır. 1912 yılında ise Washington DC'deki Kızılhaç Kongresi'nde Hilal-i Ahmer Cemiyeti'ni başarıyla temsil etmiştir. Gureba Hastanesi Dâhiliye Şefliği yaptığı yıllarda Yunan işgali altındaki İzmir'in durumuna ilişkin raporu yayımlamak için tekrar Paris'e gitmiştir. Osmanlı aleyhindeki iddiaları çürütmek amacıyla hazırladığı Fransızca eseri, barış konferansı delegelerine ve Avrupa meclislerine ulaştırmayı başarmıştır. Bu süreçte Ankara Hükümeti'nin Paris ve Londra temsilciliği gibi kritik ve yarı resmi görevleri üstlendi. Heyetlerde müşavir olarak hazır bulundu. Cumhuriyetimizin kurucu belgesi sayılan Lozan Antlaşması süreçlerinde hem müşavir hem de basın sorumlusu göreviyle heyette yer almıştır. Lozan dönüşünde Vakıf Gureba Hastanesindeki eski görevine dönmek istese de bu talebi kabul edilmeyince tekrar Paris'e gitmek zorunda kalmış ve Pitie Hastanesi'nde asistanlık yapmaya başlamıştır. Paris yıllarında yakın dostluk kurduğu Dr. Adnan Adıvar, kendisine hekim ve müneccim anlamına gelen Belger soyadını önermiş ve bu soyadı resmileşmiştir.
Atatürk'ün Daveti, Teşhis ve Kızılay Yılları
Uzun yıllar Mısır ve Paris'te hekimlik yapan Belger, 1936'da Atatürk'ün davetiyle Türkiye'ye dönmüştür. Hemen ardından Yalova Kaplıcaları Müdürü olarak atanmış ve kaplıcaları modern bir sağlık kompleksine dönüştürerek büyük bir sağlık hizmeti sunmuştur. 21 Ocak 1938 günü buraya gelen Atatürk'ün şikayetlerini dinlemiş ve kendisine ilk siroz teşhisini koymuştur. Bu teşhisin ardından ulu önderin vefatına kadar Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp ile hususi doktorluğunu yürütmüştür. 1939'da Atatürk'ün talimatıyla kurulan Hidroklimatoloji Kürsüsü'nde profesör olarak akademik hayata geçiş yaptı. Mısırlı Yusuf kızı Fatma Hanım ile evlenmiş fakat bu evliliği kısa sürüp çocuğu olmamıştır. 1950 yılında genel seçimlerde Demokrat Parti'den İstanbul milletvekili seçilmiş ve Adnan Menderes başkanlığında kurulan kabinede Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı olarak büyük bir sorumluluk üstlenmiştir. Bu bakanlık görevi 22 Eylül 1950 tarihinde sona ermiştir. Kızılay Başkanlığı döneminde ülkenin ilk Kan Bankası'nı kurdu. 1957'de Sorbonne'dan fahri doktora alan Belger, 1961 yılında Milli Birlik Komitesi üyeliğinde bulunmuştur. 79 yaşında, 29 Eylül 1961'de İstanbul'da dünyadan ayrıldı.
Eserleri
- Yalova Termal Kürü (1938)
- Gıda Rejim Hastalık (1943)
- Atatürk'ün Hastalığı: Prof. Dr. Nihat Reşat'la Mülakat (1959)