Mustafa Necdet Öztorun, Türk askeri tarihinin en çalkantılı dönemlerinden birine damga vurmuş önemli bir generaldir. Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde uzun yıllar hizmet verdikten sonra Kara Kuvvetleri Komutanlığı görevini üstlenen ve 1987 yılındaki tarihi askeri krizin odağında yer alan Orgeneral Mustafa Necdet Öztorun, 7 Ekim 2010 tarihinde solunum yetmezliği nedeniyle tedavi gördüğü Ankara GATA'da vefat etti. 30 Ocak 1924 doğumlu olan ünlü komutanın cenazesi, askeri törenin ardından İstanbul'da bulunan tarihi Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi. Kendisi özellikle 1987 yazındaki emeklilik kriziyle hatırlanmaktadır. Turgut Özal hükümetinin müdahalesiyle sonuçlanan bu olay, basında 12 Eylül askeri döneminin fiilen sona ermesi şeklinde yorumlanmıştır.
Askeri ve Akademik Eğitim Hayatı
Mustafa Necdet Öztorun'un askeri yaşamının temelleri genç yaşta katıldığı Işıklar Askerî Lisesi bünyesinde atılmıştır. Bu liseden 1941 senesinde başarıyla mezun olmuştur. Ardından eğitimine devam ederek 1943 yılında Kara Harp Okulu ve Topçu Sınıf Okulu eğitimlerini tamamlamıştır. Kurmaylık yolundaki en önemli aşamalardan biri olan Harp Akademisi'ni ise 1959 yılında başarıyla bitirmiştir. Askeri formasyonunun yanı sıra akademik birikime de büyük önem veren Öztorun, önce İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde, daha sonrasında ise Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan Maryland Üniversitesi bünyesinde iktisat dersleri almıştır. Eğitim hayatını akademik bir dereceyle taçlandırmak adına Ege Üniversitesi bünyesinde yüksek lisans çalışmasını gerçekleştirmiştir.
Kariyer Basamakları ve Orgeneralliğe Giden Yol
Necdet Öztorun, Türk ordusunun komuta kademelerinde adım adım yükselerek çok kritik karargah görevlerinde bulunmuştur. 1967 senesinde Tuğgeneral rütbesine terfi eden Öztorun, bu aşamada 33. Piyade Tümen Tugay Komutanlığı ile TMR Kurmay Başkanlığı yaptı. 1972 yılında Tümgeneral rütbesine adım atarak askeri bürokrasideki ve sahadaki etkinliğini artırmıştır. Tümgeneral olarak LSE Türk Yardımcılığı, 51. Piyade Tümen Komutanlığı ve Genelkurmay Strateji ve Plan Daire Başkanlığı koltuklarında oturmuştur. Takvimler 1976 yılını gösterdiğinde Korgeneral rütbesine yükselerek kolordu düzeyinde komuta yetkisi almıştır. Bu dönemde sırasıyla 6. Kolordu ve 2. Kolordu komutanlıklarını yürütmüştür. 1980 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri'nin en üst düzey rütbelerinden olan Orgeneralliğe hak kazanmıştır. Orgeneral rütbesiyle Genelkurmay II. Başkanlığı ve ardından 1. Ordu Komutanlığı görevlerinde bulunmuştur. 12 Ağustos 1985 tarihinde ise kariyerinin zirvesi olan Kara Kuvvetleri Komutanlığı makamına atanmıştır.
Öztorun'un Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde üstlendiği en önemli sorumluluklar şunlardır:
- Kara Kuvvetleri Komutanlığı
- 1. Ordu Komutanlığı
- Genelkurmay II. Başkanlığı
- Genelkurmay Strateji ve Plan Daire Başkanlığı
1987 Yılındaki Tarihi Tasfiye ve Emeklilik Krizi
Normal şartlar altında 30 Ağustos 1987 tarihine kadar bu görevde kalması bekleniyordu. Ancak askeri şura öncesi gelişmeler planı bozdu. Dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Necdet Üruğ, kendi hizmet süresinin bir yıl daha uzatılmasını hedefliyordu. Hazırlanan plana göre Kara Kuvvetleri Komutanlığı koltuğuna atanacak Genelkurmay II. Başkanı Necip Torumtay, ertesi sene Genelkurmay Başkanı olacaktı. Ancak Genelkurmay Başkanı Üruğ, şûra tarihini beklemeden kendi isteğiyle emekli olmak amacıyla resmi bir dilekçe sundu. Bu ani hamleyle birlikte, normal koşullarda emekliye ayrılacak olan Öztorun'un Genelkurmay Başkanı olmasının önü açılıyordu. Torumtay ise Genelkurmay Başkanı olamadan emekliye ayrılacaktı. Planı öğrenen Başbakan Turgut Özal, Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in de onayını alarak üçlü kararnameyle 2 Temmuz 1987 tarihi itibarıyla Necdet Üruğ ve Necdet Öztorun'u resen emekliye sevk etti. Aynı zamanda hükümet, Necip Torumtay'ı hem Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na hem de Genelkurmay Başkan Vekilliği görevine getirdi. Böylece hazırlanan plan tamamen engellenmiş oldu. Yaşanan bu olağanüstü askeri ve siyasi kriz, Türk basınında 12 Eylül rejiminin fiilen sona ermesi olarak değerlendirildi.