Cumhuriyet'in ilk kuşağına mensup olan Nazik Erik, ömrünü Türk diline ve gençlerin eğitimine adamış müstesna bir türkolog ve öğretmen olarak bilinir. 10 Ekim 1919 tarihinde Isparta'da gözlerini açan idealist eğitimci, ülkenin dört bir yanında dersler vererek binlerce öğrenci yetiştirmiştir. Uzun soluklu meslek yaşamında çocuk edebiyatından yükseköğretime kadar geniş bir sahada iz bırakan Erik, 25 Ağustos 2012 günü yine doğduğu şehir olan Isparta'da hayata gözlerini yummuştur. Türkçe sevgisini öğrencilerine aşılamayı görev edinen bu kıymetli isim, aynı zamanda tasavvuf felsefesiyle harmanlanmış çok yönlü hayat görüşüyle tanınır.
Savaş Yıllarından Antalya Sıralarına: Çocukluğu ve Eğitimi
Nazik Erik'in çocukluk dönemi, vatan savunmasıyla yoğrulmuş bir aile ortamında geçmiştir. Babası Ali Rıza Efendi, Soyadı Kanunu öncesinde Erikçiler ailesinin bir ferdi olup, cephe öncesinde adliyede zabıt kâtipliği görevini yürütmüştür. İdadi mezuniyeti vesilesiyle I. Dünya Savaşı başladığında yedek subay sıfatıyla orduya katılmış ve İsmet Paşa'nın komutasındaki birlikte kol komutanı olarak vazife almıştır. Musul cephesindeki görevi esnasında işgal haberini alan Ali Rıza Bey, birliğiyle birlikte memlekete intikal etmiş ancak ailesine kavuşması ancak İzmir'in düşman işgalinden kurtarılmasıyla mümkün olabilmiştir. Böylesi zorlu bir dönemin ardından dünyaya gelen Nazik Erik'in aile çevresinde iki kız kardeşi daha bulunmaktaydı. Bunlardan 1925 doğumlu olan ve ileride Süleyman Demirel'in sınıf arkadaşı olacak kız kardeşi Mehlika Hanım, nefrit hastalığı sebebiyle 1970 senesinde vefat etmiştir. Diğer kardeşi Pakize ise 1932 yılında aileye katılmıştır. İlk ve ortaöğrenimini memleketi Isparta'da başarıyla tamamlayan Nazik Erik, girdiği yatılı okul sınavını kazanarak 1932 senesinde Antalya'nın yolunu tutmuştur. Yükseköğrenimini ise İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesindeki Türkoloji Bölümü'nde tamamlamıştır. Üniversite yıllarında Türk kültür hayatının dev isimlerinden eğitim alma şansına erişmiştir. Kendisi bu dönemde şu değerli hocalardan dersler almıştır:
- Fuad Köprülü
- Reşid Rahmeti Arat
- Tahsin Banguoğlu
- Nihad Sami Banarlı
- Sâmiha Ayverdi
Eğitim Kürsüleri ve Yurt Dışı Araştırmaları
Mezuniyetinin ardından Türkiye'nin farklı köşelerinde öğretmenlik yapmaya başlayan Nazik Erik, mesleki tecrübesini Anadolu'ya yaymıştır. Kendisi şu şehirlerde öğretmenlik görevini icra etmiştir:
- Antakya
- İskenderun
- Manisa
- Ankara
- Kayseri
- Isparta
Bu yoğun çalışma temposunun ardından 1962 yılında, çocuk edebiyatı alanında kapsamlı araştırmalar gerçekleştirmek amacıyla Fransa'ya gitmiştir. Yaklaşık iki yıl süren yurt dışı çalışmalarının ardından 1964 yılının son günlerinde yurda dönerek Ankara'nın Bahçelievler semtine yerleşmiştir. Ancak bu dönemde büyük bir talihsizlik yaşamış, askeri bir aracın çarpması neticesinde ağır kafa travması geçirmiştir. Konuşma yetisini kaybetmesine yol açan bu kaza nedeniyle bir müddet öğretmenlikten uzak kalmak mecburiyetinde kalmıştır. Zorlu tedavi sürecinin ardından 1973 yılında yeniden kürsüsüne dönen eğitimci, Isparta Eğitim Enstitüsü bünyesinde dersler vermek üzere tayin edilmiştir. 1982'de Isparta Meslek İçi Geliştirme Yetiştirme Merkezi'nden emekliliğe ayrılmasına karşın, eğitime olan katkısını sürdürmüştür. 1991 yılında Süleyman Demirel Üniversitesi bünyesinde Türkçe okutmanı olarak göreve başlamış ve bu hizmetini 1999 yılına dek devam ettirmiştir.
Fikir Dünyası, Eğitim Felsefesi ve Tasavvuf Ufku
Nazik Erik, sadece bir dil bilimci değil, aynı zamanda eğitim sistemine dair güçlü eleştirileri olan bir düşünür dünyasına sahipti. Eğitim anlayışının İttihat ve Terakki döneminden itibaren ezberciliğe dayalı büyük bir hata içinde olduğunu savunmuştur. Öğrencilere düşünmeyi öğretmek yerine ezbere dayalı bir şablon sunulduğunu belirten Erik, bu durumun liselerde birinci olan öğrencilerin bile üniversite sınavlarında başarısız olmasına yol açtığını ifade etmiştir. Dershanelerin de sadece sezgisel soru çözme yeteneğini geliştirdiğini ve test odaklı sistemin hem öğrencileri hem de genel yapıyı çözdüğünü vurgulamıştır. Ailede başlayan eğitimde de çocuklara doğa üzerinden bir sonlu varoluş fikri empoze etmek yerine gelip giden bir yolcu bilinci aşılanması gerektiğine inanmıştır. Gençlerin doğruyu bulma arayışındaki çabalarını takdir etmiş ve geleceğe dair ümtleri daima canlı tutmuştur. Fikir dünyasının diğer bir önemli ayağını ise tasavvuf felsefesi oluşturmaktaydı. Sâmiha Ayverdi'nin de benimsediği ve Kenan Rıfai (Riafi) sohbetleriyle şekillenen bu öğretiye göre tasavvuf, incitmemek ve bilhassa incinmemek esasına dayanıyordu. Gerçek dervişliğin şekli ibadetlerin ötesinde incinmemeyi başarmak ve nefsin sınırlarını aşarak hakiki vuslata ermek olduğunu dile getirmiştir.