Türk akademi dünyasının en saygın isimlerinden biri olan Prof. Dr. Münir Ülgür, 24 Aralık 1917 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini açtı. Cumhuriyet'in ilk nesil bilim insanları arasında yer alan Ülgür, teknik eğitimin Türkiye'deki kurumsallaşma sürecinde çok kritik roller üstlenmiştir. Mühendislik alanındaki çığır açıcı çalışmaları ve uluslararası düzeyde gerçekleştirdiği akademik atılımlarla tanınan ünlü hoca, ömrünü bilimsel ilerlemeye adamıştır. İstanbul Teknik Üniversitesi'nin modern ve çağdaş yapısının harcını karan bu değerli akademisyen, yetiştirdiği binlerce başarılı öğrenciyle ve kurduğu nitelikli kürsülerle ülkenin teknolojik gelişimine çok yönlü katkılar sağlamıştır. Hayatının son anına kadar bilimle yaşayan Ülgür, 22 Mart 2007'de aramızdan ayrılarak ardında doldurulması imkansız bir boşluk ve muazzam bir miras bırakmıştır.
Akademik Hayata İlk Adımlar ve İTÜ Yılları
Ülgür'ün bilim yolculuğu İTÜ'de başladı. Başarılı genç mühendis adayı, 1941 yılında Yüksek Mühendis Mektebi'nin Elektromekanik şubesini üstün başarıyla tamamlayarak "Yüksek Mühendis" unvanını kazandı. Bu mezuniyetin hemen ardından, bilime hizmet etme arzusuyla akademik kariyerine ilk adımını attı. Akademiye büyük bir heyecanla sarıldı. Aynı yıl Ölçme ve Elektrik Makinaları Laboratuvarı bünyesine asistan olarak atanan Ülgür, araştırmacı kimliğini burada pekiştirdi. O dönemde Türkiye'de teknik eğitimin kalitesini artırmak amacıyla büyük adımlar atılıyordu. Genç akademisyen, İTÜ'ye bağlı olarak faaliyet gösterecek olan teknik okulun kuruluş aşamalarında da aktif görevler üstlendi. Eğitim kurumlarının fiziki ve akademik altyapısının kurulmasında gece gündüz demeden çalıştı. Bu zorlu bir görevdi. Bu süreç, onun sadece bir araştırmacı değil, aynı zamanda başarılı bir kurucu vizyoner olduğunu da kanıtladı. Yabancı literatürü çok yakından takip eden Ülgür, mükemmel derecede İngilizce ve Almanca dillerine hakimdi. Bu sayede dünyadaki bilimsel gelişmeleri anında takip edebiliyor ve edindiği bilgileri öğrencilerine aktarabiliyordu. Üretken bir yazı hayatı olan değerli bilim insanı, ömrü boyunca akademik dünyaya beş adet orijinal kitap, yedi adet çeviri eser ve yirmi dört bilimsel makale kazandırdı. Değerli hocamızın akademik hayata bıraktığı bazı izler şunlardır:
- Beş adet telif (orijinal) eser,
- Yedi adet çeviri kitap çalışması,
- Yirmi dört adet bilimsel makale.
Türkiye'de İlklerin Öncüsü: Meteoroloji Mühendisliği ve Servomekanizma
Profesör Ülgür, İTÜ Elektrik Elektronik Fakültesi Dekanlığı görevini üstlendiğinde, Türkiye'deki mühendislik eğitimini baştan aşağı değiştirecek devrim niteliğinde adımlara imza attı. Fakülte bünyesinde gerçekleştirdiği en büyük hizmetlerden biri, ülkemizin ilk meteoroloji mühendisliği bölümünü bu fakültenin bir parçası olarak hayata geçirmek oldu. Bu adımla yetinmeyen vizyoner dekan, fakülte çatısı altında modern otomatik kontrol laboratuvarlarının kurulmasını da sağladı. Onun eğitime kazandırdığı en büyük yeniliklerden biri de servomekanizma dersi oldu. Bu ders çok ses getirdi. Bu dersin açılması sıradan bir akademik faaliyet değildi. Zira bu müfredat, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü ve Stanford Üniversitesi'nin ardından dünyada üçüncü kez İTÜ'de okutulmaya başlanmıştı. Türkiye, Ülgür sayesinde otomatik kontrol ve servomekanizma alanında küresel ölçekte öncü bir konuma yükseldi.
Albert Einstein ile Tarihi Buluşma
Münir Ülgür, sadece ulusal başarılarıyla değil, dünya bilim tarihinin zirvesindeki isimlerle kurduğu temaslarla da adından söz ettirmiştir. Kendisi, büyük fizikçi Albert Einstein ile doğrudan görüşme yapma şerefine erişmiş çok özel bir isimdir. Görüşme son derece verimli geçti. Bu tarihi buluşma, Türk bilim tarihi açısından da son derece gurur verici bir olaydır. Ülgür; Prof. Dr. Kerim Erim ve Dr. Adnan Adıvar gibi öncülerin ardından, Einstein ile bir araya gelen üçüncü Türk bilim insanı olarak kayıtlara geçmiştir. Bu buluşma, hem onun kişisel kariyerinin en unutulmaz anı olmuş hem de Türk akademisinin dünya çapındaki temsil gücünü simgelemiştir. Profesör Ülgür'ün geride bıraktığı zengin miras, bugün de İTÜ koridorlarında ve Türkiye'nin mühendislik laboratuvarlarında yaşamaya devam etmektedir. Onun bilime olan sarsılmaz inancı, durmaksızın üreten araştırmacı ruhu ve akademiye kazandırdığı öncü kürsüler, ülkemizin gelecekteki yeni nesil mühendislerine ve bilim insanlarına her zaman ışık tutmaya devam edecektir. Anısı her zaman yaşayacaktır.