Türkiye Ermeni edebiyatının en özgün seslerinden yazar Mıgırdiç Margosyan, 23 Aralık 1938 tarihinde Diyarbakır'ın Sur ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Hançepek Mahallesi'nde büyüyen yazar, felsefe eğitiminden sonra öğretmenlik ve okul idareciliği yaptı. Ardından kalemiyle öne çıkan üretken bir edebiyatçı ve gazeteci olarak hafızalara kazındı. Taşra yaşamının çok kültürlü yapısını eserlerine aktaran usta yazar, 2 Nisan 2022'de İstanbul'da vefat etti.
Diyarbakır'dan İstanbul'a Eğitim ve Meslek Hayatı
İlk ve ortaöğrenim adımlarını memleketi Diyarbakır'da atan Mıgırdiç Margosyan, ilkokulu Süleyman Nazif'te, ortaokulu ise Ziya Gökalp Okulu'nda tamamladı. Eğitim hayatına İstanbul'da devam etme kararı alarak Bezciyan Ortaokulu ve ardından ünlü Getronagan Ermeni Lisesi'ne devam etti. Yükseköğrenimini felsefe alanında tamamladı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nden mezun oldu. Felsefi birikimini eğitim dünyasına aktaran Margosyan, 1966 ile 1972 yılları arasında Üsküdar Selamsız'da yer alan Surp Haç Tıbrevank Ermeni Lisesi bünyesinde müdürlük görevini üstlenirken aynı okulda felsefe, psikoloji, Ermeni dili ve edebiyatı dersleri verdi. Sonraki dönemde öğretmenlik mesleğine veda ederek ticaret hayatına atılsa da yazınsal çalışmalarından asla kopmadı.
Edebiyat Serüveni ve Ödüllü Eserleri
Edebi üretkenliğini aralıksız sürdüren yazarın Nor Marmara gazetesinde yayımlanan Ermenice öyküleri bir araya getirilerek 1984 yılında Mer Ayt Goğmeri (Bizim Oralar) adıyla kitaplaştırıldı. Bu nitelikli çalışmasıyla Margosyan, 1988 yılında Fransa'nın başkenti Paris'te düzenlenen törenle Ermenice yazan edebiyatçılara layık görülen prestijli Eliz Kavukçuyan Vakfı Edebiyat Ödülü'ne değer bulundu. Yazarın ikinci Ermenice kitabı olan Dikrisi Aperen (Dicle Kıyılarından) ise 1999 yılında raflardaki yerini aldı. Margosyan'ın Diyarbakır ruhunu yansıtan ünlü yapıtı Gâvur Mahallesi, Avesta Yayınevi tarafından Kürtçe'ye de kazandırıldı. Kurucuları arasında yer aldığı Aras Yayıncılık etiketiyle 2010 yılında yayımlanan Kürdan ve dünyanın varoluşunu mizahi bir dille irdelediği 2016 tarihli Tanrı'nın Seyir Defteri yazarın dikkat çeken diğer önemli yapıtlarındandır.
Yazarın Türkçe olarak okura sunduğu başlıca eserler şunlardır:
- Gâvur Mahallesi (1992)
- Tespih Taneleri (1995)
- Söyle Margos Nerelisen? (1995)
- Biletimiz İstanbul'a Kesildi (1998)
- Kürdan (2010)
Basın Dünyasındaki İzleri ve Son Yılları
Gazetecilik kimliğiyle de öne çıkan Mıgırdiç Margosyan; Agos, Özgür Gündem, Nor Marmara, Yeni Yüzyıl ve Evrensel gibi yayın organlarında yazılarını yayımladı. Evrensel gazetesindeki köşesinde kaleme aldığı 'Kirveme Mektuplar' başlıklı yazılarının bir bölümü 2006 yılında Diyarbakır'da basıldı. Köşe yazıları farklı kitaplarda derlendi. Çengelli İğne ve Zurna bu çalışmalar arasındadır. Ermeni edebiyatında taşra tarzının son temsilcisi unvanını taşıyan Margosyan, 2018'de 80. yaş gününde TÜYAP Diyarbakır Kitap Fuarı'nın onur konuğu ilan edildi. Karaciğer rahatsızlığı sebebiyle tedavi gördüğü Maltepe Üniversitesi Hastanesi'nde 2 Nisan 2022'de yaşama veda eden Margosyan'ın naaşı, Şişli Ermeni Mezarlığı'nda toprağa verildi.