Türk askeri tarihinin önemli isimlerinden biri olan Memduh Tağmaç, Türk Silahlı Kuvvetlerinin 14. Genelkurmay Başkanı olarak görev yapmış nüfuzlu bir komutandır. 1 Eylül 1904 tarihinde doğan Tağmaç, cumhuriyetin ilk kuşağı askeri kadroları arasında yer alarak ülkenin kritik dönemlerinde kritik roller üstlendi. Meslek hayatına çok genç yaşta adım atan Memduh Tağmaç, ordunun çeşitli kademelerinde uzun yıllar başarıyla hizmet ettikten sonra özellikle 12 Mart 1971 askeri muhtırasındaki başat rolüyle yakın Türk tarihine damgasını vurdu. Ülkenin siyasi ve askeri kaderini etkileyen müdahalelerin merkezinde yer alan bu önemli figür, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde en üst kademeye kadar tırmanmayı başarmış disiplinli bir subay olarak bilinir. Kendisi evli ve iki çocuk babasıydı.
Memduh Tağmaç'ın Askeri Eğitimi ve İlk Görevleri
Memduh Tağmaç'ın askeri eğitim hayatındaki ilk büyük adımı, Kuleli Askeri Lisesi oldu ve bu tarihi okuldan 1926 yılında mezuniyet derecesini aldı. Lise eğitiminden sonra durmaksızın devam eden akademik serüveninde, 1928 senesinde Topçu Asteğmen rütbesini kuşanarak Harp Okulu'nu başarıyla bitirdi. Eğitim hayatındaki uzmanlaşma süreci, 1930 yılında başarıyla tamamladığı Topçu Sınıf Okulu ile yeni bir ivme kazandı. Bu mezuniyetin ardından kıta görevlerine yönelen Tağmaç, 1935 senesine kadar farklı topçu birliklerinin bünyesinde batarya takım komutanlığı görevini üstlenerek sahada tecrübe kazandı. Genç subay, 1935 yılında Harp Akademisi'ne girdi. Buradaki eğitimini 1938 yılında tamamlayarak kurmay subay unvanını kazandı. Akademiden mezuniyetinin ardından 1956 yılına kadar geçen uzun yıllar boyunca Türk ordusunun bünyesindeki çok sayıda farklı karargâhta ve askeri birlikte stratejik düzeyde önemli sorumluluklar üstlenerek hizmet verdi.
Memduh Tağmaç'ın kariyerinin temelini oluşturan askeri eğitim basamakları şu şekildedir:
- Kuleli Askeri Lisesi (1926 mezuniyeti)
- Harp Okulu (1928 mezuniyeti ve Topçu Asteğmen rütbesi)
- Topçu Sınıf Okulu (1930 mezuniyeti)
- Harp Akademisi (1935 giriş, 1938 kurmaylık mezuniyeti)
Generallik Yılları ve Yükselişi
Askeri kariyer basamaklarını kararlılıkla tırmanarak yükselen Memduh Tağmaç, 1957 yılında tuğgeneral rütbesine terfi ederek general kadrosuna dahil oldu. Tuğgeneral rütbesiyle Jandarma Subay Tatbikat ve Astsubay Okul Komutanlığı ile 23. Tümen Komutan Yardımcılığı görevlerinde aktif sorumluluk üstlendi. Bunun yanı sıra, 3. Jandarma Tugay Komutanlığı ve 1. Ordu Kurmay Başkan Vekilliği gibi kritik makamlarda da bulundu. Takvimler 1960 yılını gösterdiğinde tümgeneral rütbesine yükseldi. Tümgeneral olarak Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı ve Genelkurmay II. Başkan Vekilliği görevini icra etti. 1962 yılında korgeneralliğe terfi eden Tağmaç, Genelkurmay II. Başkan Vekilliği görevini sürdürmeye devam etti. Sonrasında 3. Ordu Komutan Vekilliği görevini devraldı. 1966 yılında en üst rütbelerden biri olan orgeneralliğe yükselerek 1. Ordu Komutanı oldu. Bu önemli görevinden sonra, 23 Ağustos 1968 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı makamına atandı.
Genelkurmay Başkanlığı ve 12 Mart Muhtırası
Orgeneral Memduh Tağmaç, askeri kariyerinin zirve noktası olarak 16 Mart 1969 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin 14. Genelkurmay Başkanı olarak atandı. Görev süreci boyunca ülkenin siyasi çalkantılarına tanıklık eden Tağmaç, 9 Mart 1971 tarihinde gerçekleştirilmek istenen askeri darbe teşebbüsüne kararlılıkla engel oldu. Bu darbe girişiminin önüne geçmek amacıyla askeri komuta kademesiyle birlikte 12 Mart Muhtırasını yayımladı. Yayımlanan muhtıra sonrasında, Millî Demokratik Devrim hedefleri doğrultusunda askeri bir darbe gerçekleştirmeyi amaçlayan ve hiyerarşi dışı hareket eden genç subay kadrolarını ordudan tamamen uzaklaştırarak geniş çaplı bir tasfiye süreci yürüttü. Bu sert tasfiye adımıyla askeri darbe planlayan genç kadroyu tamamen devre dışı bıraktı. Genelkurmay Başkanlığı vazifesini bir süre daha yürüten Tağmaç, 29 Ağustos 1972 tarihinde kendi arzusuyla emekliliğini isteyerek ordudan ayrıldı. Emeklilik yıllarında ailesiyle vakit geçiren eski komutan, 30 Mart 1978 tarihinde vefat etti. Hayatını kaybeden Tağmaç'ın cenazesi, İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.