Türk Silahlı Kuvvetleri'nin komuta kademesinde çok kritik bir dönemde görev yapan Memduh Tağmaç, 1904 yılında Erzurum'da dünyaya gözlerini açtı. Cumhuriyet'in genç yıllarında askeri eğitime adım atan Tağmaç, disiplinli eğitimi, azmi ve üstün stratejik dehası sayesinde adım adım ilerleyerek ordunun en yüksek ve şerefli makamı olan 14. Genelkurmay Başkanlığı'na kadar tırmanmayı başardı. Özellikle 1971 yılındaki muhtıra süreci ve ordu içi tasfiyelerle Türkiye'nin yakın siyasi tarihine damgasını vuran komutan, askeri kariyeri boyunca pek çok birliğe liderlik etti. İstanbul'da 30 Mart 1978 tarihinde hayata gözlerini yuman tarihi şahsiyet, geride Türk askeri tarihinde derin izler bırakan fırtınalı bir geçmiş bıraktı.
Kuleli'den Harp Akademisi'ne Stratejik Adımlar
Memduh Tağmaç'ın üniformayla tanışması ve askeri disiplini hücrelerine kadar hissetmesi, Kuleli Askeri Lisesi sıralarında başladı. Genç yaşta adım attığı bu şerefli yolda takvimler 1926 yılını gösterdiğinde Kuleli'den başarıyla mezun oldu. Askeri birikimini pekiştirmek amacıyla Kara Harp Okulu'na giren genç asker, 1928 senesinde Topçu Asteğmen rütbesini omzuna takarak mezuniyet sevincini yaşadı. Mesleki uzmanlığını artırmak adına eğitimini sürdüren Tağmaç, 1930 yılında Topçu Sınıf Okulu'nu da başarıyla tamamladı.
Bu eğitimin ardından kıta görevlerine atanan yetenekli subay, 1935 yılına dek farklı topçu birliklerinde Batarya Takım Komutanı olarak görev üstlendi. Sahadaki bu tecrübeler onun liderlik vasıflarını geliştirirken, kurmaylık hayallerini de besledi. Nitekim 1935 senesinde sınavlarını geçerek girdiği Harp Akademisi'ndeki zorlu eğitimi 1938 yılında tamamladı ve Kurmay unvanını aldı. Tağmaç, kurmay subay olarak 1956 yılına kadar karargahların ve çeşitli birliklerin bünyesinde çok yönlü sorumluluklar üstlendi.
Generallik Rütbeleri ve Komuta Kademesindeki Yükselişi
Askeri kariyer merdivenlerini emin adımlarla tırmanmanın yanı sıra sahadaki başarılarıyla da öne çıkan Memduh Tağmaç, 1956 yılında nihayet tuğgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbeyle birlikte Jandarma Subay Tatbikat ve Astsubay Okul Komutanlığı, 23. Tümen Komutan Yardımcılığı gibi mühim görevlerde bulundu. Ayrıca 3. Jandarma Tugay Komutanlığı ile 1. Ordu Kurmay Başkan Vekilliği görevlerini de başarıyla yerine getirdi. Yıldızı parlayan komutan, 1959 yılına gelindiğinde tümgeneral rütbesine yükseltildi. Tümgeneral olarak Kara Kuvvetleri bünyesinde Kurmay Başkanlığı ve Genelkurmay II. Başkan Vekilliği makamlarında kritik sorumluluklar yüklendi.
Kariyerindeki durdurulamaz yükseliş 1962 yılında korgeneralliğe terfi etmesiyle devam etti. Korgeneral unvanıyla da mevcut görevlerini sürdüren Tağmaç, ardından 3. Ordu Komutan Vekilliği vazifesine getirildi. 1964 senesi ise onun orgeneral rütbesine ulaştığı dönüm noktası oldu. Orgeneral rütbesiyle 1. Ordu Komutanı olarak görev yaparken, askeri çevrelerde takdir toplayan duruşuyla dikkat çekti. Takvimler 23 Ağustos 1968 tarihini gösterdiğinde ise Kara Kuvvetleri Komutanlığı koltuğuna atanarak gücünü pekiştirdi.
Memduh Tağmaç'ın askeri kariyerindeki rütbe yükselişleri şu kronolojiyle gerçekleşmiştir:
- 1956 yılında Tuğgeneralliğe terfi etti.
- 1959 yılında Tümgeneral rütbesine yükseldi.
- 1962 yılında Korgeneral rütbesini aldı.
- 1964 yılında Orgeneralliğe terfi ettirildi.
12 Mart Muhtırası ve Tarihi Dönüm Noktası
Memduh Tağmaç'ın adını Türk siyasi ve askeri tarihine altın harflerle ya da derin tartışmalarla yazdıran asıl olaylar zinciri, 16 Mart 1969 tarihinde Genelkurmay Başkanlığı görevine getirilmesiyle başladı. Bu yüce makamda görev yaptığı sırada ülke içinde hareketli günler yaşanmaktaydı. Özellikle genç subayların ordu içerisinde Millî Demokratik Devrim amacıyla askeri bir darbe planladığı iddiaları gündemi sarsıyordu. Tağmaç, bu kapsamda planlanan 9 Mart 1971 darbe teşebbüsünün önüne geçmek amacıyla tarihi bir karar aldı.
Türk demokrasisine yön veren ünlü 12 Mart Muhtırası'nı ilan eden Genelkurmay Başkanı, bu kritik hamleyle teşebbüsü engelledi. Ardından, ordu içerisinde sol eğilimli bir darbe planlayan genç subayları ve bu harekete öncülük etmek isteyen kadroları tasfiye ederek ordudan uzaklaştırdı. Ülkenin siyasi kaderini belirleyen bu müdahalelerin ardından Tağmaç, 16 Mart 1969'da üstlendiği ve başarıyla yürüttüğü Genelkurmay Başkanlığı görevinden 29 Ağustos 1972 tarihinde kendi isteğiyle emekliye ayrılarak aktif askeri hayatına son verdi.
Özel Yaşamı ve Zincirlikuyu'da Sonsuz Huzur
Devletin ve ordunun zirvesindeki zorlu mesaisinin ardında dingin bir aile hayatı sürdüren Memduh Tağmaç, hayatını Nezâhat Tağmaç ile birleştirmişti. Bu mutlu evliliklerinden dünyaya gelen iki evlat sahibi olan Tağmaç, ailesine bağlılığıyla da bilinirdi. Emekliliğinin ardından gözlerden uzak ve sakin bir yaşam sürmeyi tercih etti.
Tarihler 30 Mart 1978'i gösterdiğinde, 74 yaşında İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin bu unutulmaz komutanının cenazesi, İstanbul'un önemli mezarlıklarından biri olan Zincirlikuyu Mezarlığı'nda ebedi istirahatgahına tevdi edildi. Ailesi, yakınları ve Türk milletinin hafızasında askeri disiplini ve ülkenin kader anlarındaki soğukkanlı kararlarıyla kalmaya devam etti.