Şeyh Said soyundan gelen tıp doktoru, şair ve siyasetçi Mehmet Sıraç Bilgin, 1944 yılında babasının sürgün yeri olan Suriye'de dünyaya gözlerini açtı. İlk eğitimine altı yaşında Suriye'deki bir Ermeni okulunda başlayan Bilgin, bir sonraki sene ilan edilen af sayesinde ailesiyle birlikte Türkiye'ye dönerek Bingöl'e yerleşti. Ankara Üniversitesi bünyesinde tıp eğitimi almaya başladı. Ancak siyasi faaliyetleri nedeniyle iki ay sonra okuldan atıldı. Atılma kararı 1966 yılında iptal edilse de çalışmalarını takip etmesine izin verilmedi.
Zorlu Eğitim Süreci ve Hekimlik Yılları
Genç yaşta karşılaştığı bu engellemelere rağmen mücadeleden vazgeçmeyen Bilgin, tıp eğitimini yıllar sonra Diyarbakır'da tamamlamayı başardı. Doktorluk unvanını 1979 yılında Diyarbakır'da aldı. Dicle Üniversitesi mezuniyetinin ardından Bingöl'de hekimlik yaptı. Memleketinde sürdürdüğü bu mesleki dönem, 1980 askeri darbesinin getirdiği zorlu koşullar altında İsveç'e gitmek zorunda kalacağı döneme kadar devam etti.
Siyasi Mücadele, Hapishane ve İsveç Sürgünü
Siyasi düşünceleri şekillenirken Irak'taki Barzani hareketinden, yazar Musa Anter ile Yaşar Kaya gibi dönemin önemli aydınlarından derinden etkilendi. Türkiye Kürdistan Demokrat Partisi (TKDP) bünyesinde aktif roller üstlenen Bilgin, Türkiye'nin yakın tarihinin en karanlık dönemlerine doğrudan tanıklık etti. Hem 12 Mart Muhtırası hem de 12 Eylül Darbesi sonrasında siyasi faaliyetleri ve fikirleri gerekçe gösterilerek hapse atılan şair, her iki cezaevi sürecinin ardından bir süre sonra serbest bırakıldı.
Fikir dünyasının şekillenmesinde ve mücadelesinde rol oynayan temel unsurlar şunlardır:
- Irak'taki Barzani hareketinin siyasi duruşu
- Kürt aydınları Musa Anter ve Yaşar Kaya'nın fikirleri
- TKDP bünyesindeki aktif siyasi faaliyetleri
Türkiye'deki baskıcı siyasi ortamın ardından 1980'li yıllarda İsveç'e göç ederek hayatının geri kalanını bu ülkede sürgün olarak geçirmek zorunda kaldı. Uppsala Üniversite Hastanesi bünyesinde röntgen teknisyeni olarak çalışan Bilgin, bir yandan da edebi çalışmalarına ağırlık vererek yeni bir döneme adım attı. İsveç'teki yaşamı boyunca Özgür Gündem gazetesinde yazılar kaleme alan yazar, geride çeşitli alanlarda yayımlanmış kitaplar bıraktı.
Hukuki Süreçler ve Sürgünde Sonlanan Yaşam
Türkiye, 2009 yılında aralarında eski Demokrasi Partisi (DEP) kadrolarından siyasetçilerin de yer aldığı yirmiden fazla aranan kişi hakkında resmi tutuklama emri çıkardığında bu listede kendisi de bulunuyordu. 2014'te ise dava sanıklarının üç ay içerisinde ülkeye dönmeleri halinde tutuklanmayacaklarına dair yasal bir güvence verildi. Mehmet Sıraç Bilgin, 2014 yılındaki bu gelişmelere rağmen ülkesine dönemeden 2015 yılında Uppsala Üniversite Hastanesinde hayatını kaybetti. Vefatından yıllar sonra, Mayıs 2022'de İsveç'in NATO üyeliği başvurusu üzerine Türkiye tarafından iadesi talep edilen isimler arasında yer aldı.