Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı'nın en önemli temsilcilerinden biri olan şair, yazar, denemeci ve eleştirmen Mehmet Çınarlı, 1925 yılında Karaman'ın Ermenek ilçesinde dünyaya gelmiştir. Geleneksel Türk şiirinin savunucusu olan ve ünlü Hisarcılar akımının kurucuları arasında yer alan yazar, resmi devlet görevleri ile edebiyat hayatını başarıyla bir arada yürütmüştür. Cumhuriyet dönemi kültür dünyasında derin izler bırakan Çınarlı, 17 Ağustos Yalova depreminden iki gün sonra, yani 19 Ağustos 1999 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yumuştur. Bürokrasideki üst düzey görevlerinden arta kalan tüm vakitlerini Türk edebiyatının olgunlaşmasına ve Hisar dergisinin kesintisiz yayınlanmasına adayan sanatçı, hem hece hem de aruz veznini ustalıkla kullanarak geleneksel şiir çizgimizi modern çağda da sürdürümüştür.
Bürokraside ve Yüksek Yargıda Parlak Bir Kariyer
Babasının sağlık memurluğundan emekli ve çevresinde "Doktor Osman" lakabıyla tanınan Osman Çınarlı olduğu bilinen yazar, ilk eğitimini doğum yeri olan Ermenek'te almıştır. Orta öğrenim derecesini ise Antalya'da başarıyla tamamlayan genç Mehmet, yükseköğrenim için başkente yönelmiştir. 1948 senesinde Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezuniyetiyle birlikte Maliye Bakanlığı bünyesinde memuriyet hayatına adım atmıştır. Çalışkanlığı ve disipliniyle kısa sürede dikkat çeken Çınarlı, 1960 yılında Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdür Yardımcılığı makamına kadar yükselmiştir. Ayrıca 1961 yılında bilgi ve görgüsünü artırmak amacıyla Amerika'da sekiz ay boyunca kalan bürokrat, yurda dönüşünde de önemli görevler üstlenmeye devam etmiştir.
1964 yılında Maliye Tetkik Kurulu Üyeliği görevine getirilen Mehmet Çınarlı, mesleki tecrübeleriyle devlet idaresinde aranan bir isim haline gelmiştir. Bu başarılı bürokrasi kariyeri, onu 1967 senesinde Türkiye Büküllet Meclisi tarafından Sayıştay Üyeliği'ne seçilmeye götürmüştür. Burada uzun yıllar başarıyla vazife ifa ettikten sonra, 1981 yılında Anayasa Mahkemesi Üyeliği gibi son derece saygın ve kritik bir makama layık görülmüştür. Yüksek yargıçlık unvanını da taşıyan edebiyatçı, devlet hizmetindeki bu yoğun ve onurlu yolculuğunu 1990 yılında emekliye ayrılarak nihayete erdirmiştir.
Edebiyat Dünyasına Adım ve Hisar Dergisi
Küçük yaşlardan itibaren kelimelerin büyülü dünyasına ilgi duyan Mehmet Çınarlı, henüz gençlik yıllarında kaleme aldığı ilk şiirlerini çeşitli yerel gazete ve mecmualarda yayınlatmaya başlamıştır. Şairin basılan ilk eseri, 1937 yılında Antalya Gazetesi'nde okuyucuyla buluşan "Antalya'da Kış" başlıklı şiiridir. Henüz lise yıllarında edebiyat dünyasına adım atan Çınarlı, 1948 yılında üniversiteler arasında düzenlenen geniş kapsamlı bir şiir yarışmasında büyük başarı yakalamıştır. Bu yarışmada "Sonbahar Duyguları" adlı lirik şiiriyle birincilik ödülünü kazanan şair, edebiyat çevrelerinde adından sıkça söz ettirmeye başlamıştır.
Bu başarıların ardından Çınarlı, edebiyat tarihine geçecek en önemli hamlesini gerçekleştirmiştir. İlk sayısı 16 Mart 1950 tarihinde yayın hayatına başlayan Hisar dergisinin kurucu kadrosunda başı çekmiştir. Hisarcılar akımının da doğuşunu müjdeleyen bu yayın organı, Çınarlı için adeta ikinci bir yuva olmuştur. Memuriyet görevlerinden kalan tüm serbest zamanını derginin aksamadan çıkması, olgunlaşması ve genç kalemlere rehberlik etmesi için harcamıştır. Bu doğrultuda 1950-1956 ve 1966-1969 yılları arasında derginin resmi imtiyaz sahipliğini bizzat üstlenerek yayının sürekliliğini teminat altına almıştır.
Geleneksel şiir İlkeleri ve Sanat Anlayışı
Edebiyat anlayışı bakımından geleneksel değerlere sıkı sıkıya bağlı olan Mehmet Çınarlı, şiirlerini aruz ve hece ölçüleriyle kaleme almıştır. Modernleşmenin köksüzleşme anlamına gelmediğini savunan şair, milli kültür unsurlarını eserlerinin merkezine yerleştirmiştir. Sanat görüşlerini kitlelerle paylaşmak amacıyla 26 Aralık 1966 tarihinde Ankara Radyosu tarafından hazırlanan "Radyoda Hisar Saati" isimli programa katılmıştır. Bu yayında Hisar hareketinin temel sanat ilkelerini ve edebiyat vizyonunu dinleyicilere açıklamıştır. Bu radyo programında Çınarlı ile birlikte hareket eden ve ortak bildiriye imza atan başlıca şair ve yazarlar şunlardır:
- Munis Faik Ozansoy
- İlhan Geçer
- Mustafa Necati Karaer
- Gültekin Samanoğlu
- Nevzat Yalçın
Programda dile getirilen bu temel ilkeler, daha sonra Hisar dergisinin Şubat ve Mart 1967 tarihli 113. ve 114. sayılarında derlenmiştir. Dört maddelik resmi bir bildiri halinde Türk kamuoyuna duyurulan bu ilkeler, Hisarcılar akımının manifestosu olarak edebiyat tarihindeki yerini almıştır. Mehmet Çınarlı, hem bürokrasideki titiz devlet adamlığı hem de Türk edebiyatının köklerine sadık kalan özgün şairliği ile hafızalarda kalıcı bir yer edinmiştir.