Mehmet Silo Babayev, Sovyetler Birliği döneminde ziraat alanında yaptığı çalışmalar ve Kürt toplumu adına yürüttüğü hak arayışlarıyla öne çıkan bir bilim insanı ve aktivisttir. 20 Ekim 1920'de Ermenistan'ın Ararat köyünde dünyaya gelen Babayev, hayatı boyunca hem mesleki hem de siyasi düzlemde aktif rol üstlendi. Tarım sektöründeki yöneticilik kariyerinin yanı sıra Yekbûn örgütlenmesi bünyesinde yürüttüğü çalışmalarla adını duyuran ünlü aktivist, otonomi mücadelesine adadığı ömrünü 30 Aralık 2011 tarihinde Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de tamamladı.
Sürgünden Akademiye Uzanan Zorlu Yıllar
Babayev, kalabalık bir köylü ailesinin ferdi olarak dünyaya adım attı. İki erkek ve üç kız kardeşiyle büyüyen Mehmet Babayev, henüz sekiz yaşındayken babasını kaybetmenin acısını yaşadı. 1928'deki bu kaybın ardından aile içindeki zorluklar, 1937 yılında gerçekleşen zorunlu göç dalgasıyla daha da katlandı. Akrabalarıyla birlikte Orta Asya'ya sürülen genç Babayev, tüm imkânsızlıklara göğüs gererek eğitimini sürdürmeyi başardı. 1948 yılında Erivan Tarım Enstitüsü'ne kaydolarak ziraat alanındaki akademik kariyerinin ilk büyük adımını attı.
Mezuniyetinin ardından ziraat uzmanı olarak sahada yetkinlik kazanan Babayev, Ermenistan ve Azerbaycan topraklarında tarım yönetiminde söz sahibi oldu. 1960'lı yıllarda Ermenistan'ın Masis bölgesindeki Necirli köyünde sovhoz (devlet çiftliği) yöneticiliği görevini üstlendi. Aynı süreçte Ermenistan Komünist Partisi bünyesinde Masis il yönetiminde görev alarak idari tecrübesini pekiştirdi. Akademik çalışmalarını da aksatmayan ziraat uzmanı, 1965 yılında sunduğu doktora teziyle bilim insanı unvanını kazandı. 1969'da yaşamını Bakü'ye taşıdıktan sonra da mesleki faaliyetlerine devam etti. Azerbaycan'ın Haçmaz ilçesinde sovhoz yöneticiliği yapan Babayev, 1978 yılından itibaren fidanlık tröstünün başkanlık koltuğuna oturdu. 1989 yılına kadar bu pozisyonda kalarak tarım sektörüne uzun yıllar hizmet verdikten sonra emekliye ayrıldı.
Babayev kariyeri boyunca şu önemli görevlerde bulundu:
- Necirli köyü sovhoz yöneticiliği (Masis, Ermenistan)
- Ermenistan Komünist Partisi Masis il yönetimi üyeliği
- Azerbaycan'ın Haçmaz ilçesinde sovhoz yöneticiliği
- Fidanlık tröstü başkanlığı
Siyasi Mücadele ve Kürt Otonomisi Girişimleri
Emekliliğinin ardından enerjisini tamamen toplumsal ve siyasi çalışmalara kanalize eden Mehmet Babayev, Kürt ulusal hakları için yoğun çaba sarf etti. Bu yöndeki ilk belirgin girişimini 1961 yılının başlarında, Kürdistan Uyezdi'nin Sovyetler Birliği çatısı altında yeniden inşa edilmesi amacıyla bir grup aktivistle beraber Moskova'ya giderek gerçekleştirdi. Sovyet makamlarıyla doğrudan temas kurarak özerk bir bölge oluşturulmasını talep eden heyetin aktif üyelerinden biriydi. SSCB genelinde Kürtlerin haklarını savunmak amacıyla kurulan Yekbûn örgütünün çatısı altında da çok sayıda önemli vazife üstlendi.
1990 yılının Eylül ayında Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin kararıyla düzenlenen uluslararası konferans, Babayev'in mücadelesinde mühim bir aşamaydı. Marksizm-Leninizm Enstitüsü'nün Kürtlerin yaşadığı ülkelerdeki şubelerinin katkısıyla düzenlenen "SSCB Kürtleri: Tarih ve Günümüz Gerçekleri" başlıklı bu konferans, farklı ülkelerdeki Kürt temsilcilerini bir araya getiren çok önemli bir uluslararası buluşmaydı. Etkinliğe çok sayıda ülkeden temsilciler katıldı. Konferansta kürsüye çıkan Mehmet Babayev, Kürt halkının kendi otonom bölgesine kavuşması gerektiği fikrini kararlılıkla savundu. Hayatının son dönemine kadar bu çizgiden taviz vermeyen Babayev, 30 Aralık 2011 tarihinde Bakü kentinde yaşama gözlerini yumdu.