Kökeni ve gençliği
Mata Hari'nin doğumdaki adı Margaretha Geertruida Zelle'dir. Mata Hari adı Malay dilinde "şafağın gözü" anlamına gelir. Paris sosyetesinde, Hindistan'ın Malabar kıyısında bir Brahman rahip babayla bir rakkase annenin kızı olarak doğduğu, tapınakta kutsal danslar öğrendiği anlatılırdı. Gerçekte 7 Ağustos 1876'da Hollanda'nın Frizya eyaletinin merkezi Leeuwarden'de doğdu. Babası küçük bir kasket dükkânı olan bir tüccardı; iflas edince simsarlığa başladı. Mata Hari'nin kısmen Yahudi, Malezyalı ya da Cava kökenli olduğu yönündeki geleneksel iddialara rağmen akademisyenler, her iki ebeveyninin de Hollandalı olduğu sonucuna varmıştır. On sekiz yaşında Leiden'de öğretmen okuluna gitti; okul müdürü ona âşık oldu, ancak o okulu bırakıp Lahey'de amcasının yanına gitti.
Evliliği ve Paris yılları
1895'te gazetede, Hollanda Hindistanı'nda görevli bir yüzbaşının evlenmek istediğini bildiren bir ilan okudu. İlan aslında arkadaşlarının şakasıydı. Yüzbaşı Rudolf MacLeod, aldığı on beş mektuptan yalnızca Margaretha'nınkiyle ilgilendi. İlk görüşmeleri 24 Mart 1895'te Amsterdam'da oldu ve aynı yıl 11 Temmuz'da evlendiler. 1 Mayıs 1897'de Cava'ya gittiler. Orada çiftin yaşamı zorlaştı; 1902'de Hollanda'ya dönüp boşandılar. 1903 sonlarına doğru Paris'e geldi. 13 Mart 1905'te Guimet Müzesi'nde seçkin davetliler önünde Hint kutsal danslarını canlandırdı; gösteri büyük beğeni topladı.
Casusluk suçlaması ve idam
Birinci Dünya Savaşı sırasında Hollanda tarafsız kaldığı için Hollanda vatandaşı olarak sınırları serbestçe geçebiliyordu. Savaş alanlarından kaçınarak İspanya ve Britanya üzerinden Fransa ile Hollanda arasında seyahat etti. Hareketleri dikkat çekti. Fransa'da konuşlu bir Rus yüzbaşıyla yoğun bir ilişkisi oldu. Onun hakkında, Fransız, İngiliz ve Rus subay ve devlet adamlarından topladığı gizli bilgileri kızına yazılmış masum mektuplar gibi göstererek Almanlara ulaştırdığı iddia edildi. Madrid'den Paris'e döndükten sonra 13 Şubat 1917'de tutuklandı. En önemli belge, Madrid'deki Alman elçiliğinden Alman askerî merkezine H21 koduyla gönderilen ve yolda ele geçirilen telgraftı. Tutuklandığında üzerinde 15.000 İspanyol pesetalık bir çek vardı; ayrıca 1915'te Alman Gizli Servisi'nden aldığı 30.000 marklık bir senet de delil sayıldı. Bu paraların hediye olduğunu savunarak suçlamaları reddetti. Kesin delil bulunamamasına rağmen idama mahkûm edildi ve 15 Ekim 1917'de Vincennes'te kurşuna dizilerek infaz edildi. Adı sonraki yıllarda Eurovision'da Norveç (1976) ve Azerbaycan (2021) şarkılarına konu oldu.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mata Hari maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.