İstanbul'un Şişli ilçesinde 1950 yılında dünyaya gelen Lizi Behmoaras, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş döneminin önemli figürlerini işleyen biyografileriyle edebiyat dünyasında adından söz ettiren Yahudi asıllı bir Türk yazardır. Yazın dünyasında Liz adını kullanan ve 17 Şubat 2025 tarihinde vefat eden yazar, aynı zamanda çeviri, röportaj ve romanlarıyla toplumsal kimlikleri sorgulamıştır.
Çok Kültürlü Bir Çocukluktan Çevirmenliğe
Babasının tekstil tüccarı Nesim Katalan, annesinin ise Jaklin Anavi olduğu yazar, çocukluğunu Fransızca, Türkçe, İspanyolca ve Rumca konuşulan zengin bir evde geçirdi. Ailesi tarafından babaannesi Eliza'nın adından esinlenerek 'Lizi' ismi verilen yazar, eserlerinde ise 'Liz' imzasını kullanmıştır. İlkokulu Şişli Terakki'nin karşısındaki Özel Aydın Okulu'nda tamamladı. Eğitim hayatına Notre Dame de Sion Fransız Lisesi'nde devam eden Behmoaras, mezuniyetinin ardından özel dersler verdi ve profesyonel çevirmenlik yaptı. Simone de Beauvoir, Ivan Illich, Paul Valery ve Marie Cardinal gibi isimlerin eserlerini Fransızcadan Türkçeye kazandırarak edebi kariyerine ilk adımı attı. Bu dönemde edindiği dil tecrübesi, gelecekteki gazetecilik yıllarının temelini oluşturdu.
Gazetecilik Yılları ve Söyleşi Çalışmaları
Başarılı yazar, 1986 ile 1996 yılları arasında Şalom gazetesinin kültür servisinde editörlük görevini üstlendi. Ayrıca Nokta dergisinde, Yeni Yüzyıl ve Cumhuriyet gazetelerinde çeşitli yazılar kaleme aldı. Yazar, Fransız gazeteleri Liberation, L'Arche ve Tribune Juive bünyesinde de yazılar yazdı. İlk eseri olan 'Türkiye'de Aydınların Gözüyle Yahudiler' başlıklı röportaj derlemesini 1993 yılında yayımlayan yazar, bu çalışmasında Türkiye'deki Yahudiler hakkında edebiyatçılar ve aydınlarla gerçekleştirdiği söyleşileri bir araya getirmiştir. Ardından yayımlanan ikinci kitabı 'Yüzyıl Sonu Tanıklıkları' da benzer bir röportaj derlemesi niteliğindeydi.
Biyografileri, Romanları ve Edebi Mirası
Söyleşi kitaplarından sonra biyografi yazmaya yönelen Behmoaras, 1997'de 'Kimsin Jak Samanon?' adlı eseriyle büyükannesinin anılarını kitaplaştırdı. Bu eser, 20. yüzyılın başındaki Yahudi cemaatinin yaşamını ve Cumhuriyet'in erken dönemindeki siyasi olaylara bakışını gözler önüne serdi. Daha sonra Mazhar Osman, Moiz Kohen ve Suat Derviş gibi etkili isimlerin yaşam öykülerini kaleme aldı. Suat Derviş biyografisi Bulgarca ve Arapçaya çevrildi. 2011 yılında 'Sevmenin Zamanı' isimli eseriyle roman yazmaya da başladı. Ardından sırasıyla 'Alman Subayın Evi', 'Sen Bir Başka Gittin' ve 'Lale Puding Shop' adlı romanlarını okurlarla buluşturdu. Kitaplarında ve röportajlarında kimlik sorunsalını sorgulamayı amaçlayan yazar, 17 Şubat 2025'te hayata veda etti ve naaşı Ulus Musevi Mezarlığı'na defnedildi.
Çeviri Yaptığı Bazı Yazarlar
- Simone de Beauvoir
- Ivan Illich
- Marie Cardinal
- Paul Valery
Kaleme Aldığı Biyografiler
- Mazhar Osman
- Moiz Kohen
- Suat Derviş
Yayımlanan Romanları
- Sevmenin Zamanı
- Alman Subayın Evi
- Sen Bir Başka Gittin
- Lale Puding Shop