Türk müziğinin özgün seslerinden Emine Leman Senkan, sahne adıyla Leman Sam, 22 Şubat 1951 tarihinde İstanbul'un tarihi ilçesi Üsküdar'da dünyaya geldi. Rumeli kökenli bir ailenin evladı olan sanatçı, babasının subaylık görevi nedeniyle çocukluğunu Anadolu'nun farklı köşelerinde geçirerek bu toprakların kültürünü yakından soluma fırsatı buldu. Lise eğitimini Ankara'da tamamladıktan sonra tiyatro, dans, mim ve şan eğitimleriyle sanat altyapısını güçlendiren Sam, müzikal arayışlarını profesyonel düzeye taşıyarak Türk pop ve halk müziğinde kalıcı bir iz bıraktı. Çok dilli geniş repertuvarı ve toplumsal olaylara gösterdiği hassas duruşuyla tanınan sanatçı, ülkemizin en üretken kadın yorumcuları arasında yer almaktadır.
Sanatla Harmanlanan Gençlik Yılları ve Müziğe İlk Adımlar
Leman Sam'ın erken dönem yaşamı, Anadolu'nun dinamik coğrafyasında şekillendi. Eğitim hayatının ardından, henüz 1967 yılında, yaşını mahkeme kararıyla büyüterek müzisyen Selim Sam ile evlilik gerçekleştirdi. Bu evlilikten Türk sanat dünyasında da isimlerini duyuracak olan Şelale Şehnaz (d. 1971) ve Türkdeniz Şevval (d. 1973) adında iki kız çocuğu dünyaya geldi. Sanatçı, profesyonel müzik kariyerine adım atmadan önce geçimini sağlamak amacıyla hayatın farklı alanlarında çalıştı.
Bu süreçte icra ettiği çeşitli meslekler şunlardır:
- Tercümanlık yaparak yabancı dillerle olan bağını korudu.
- Spor salonlarında jimnastik hakemliği görevini üstlendi.
- Çiçek aranjmanları hazırlayarak çiçekçilik yaptı.
- Gençlere ve çalışanlara steno dersleri verdi.
Eşiyle yollarını 1978 yılında ayıran Leman Sam, o güne dek amatör düzeyde sürdürdüğü müzikal çalışmalarını daha profesyonel bir boyuta taşıma kararı aldı. Bu doğrultuda 1979 yılında düzenlenen sınavları başarıyla geçerek İstanbul Devlet Opera ve Balesi bünyesine korist olarak katıldı. Burada geçirdiği bir buçuk yıllık deneyimin ardından, dönemin en popüler eğlence mekanlarından Günay Restaurant sahnesinde performans göstermeye başladı. Tam 11 yıl boyunca bu mekanda sahne alarak adını geniş kitlelere duyurdu. Çok dilli repertuvarıyla dikkat çeken Sam, sahnesinde Türkçe şarkıların yanı sıra farklı kültürlerin ezgilerine de yer verdi.
Albümleri, Sahne Başarıları ve Diplomatik Konserler
Sanatçının geniş kitlelerce tanınmasını sağlayan en önemli viraj, albüm çalışmalarına yönelmesi oldu. Leman Sam, ilk stüdyo albümü olan Livaneli Şarkıları'nı 1988 yılında müzikseverlerin beğenisine sundu. Zülfü Livaneli bestelerini kendine has üslubuyla yorumladığı bu çalışmanın ardından, 1990'da Çağrı adlı ikinci albümü piyasaya sürdü. Bu albümle birlikte ülke çapında popülerliği hızla arttı. Azeri türkülerine getirdiği özgün yorumlar müzik piyasasındaki yerini sağlamlaştırdı.
1991 yılında Günay Restaurant'taki düzenli sahne programlarını sonlandıran ünlü yorumcu, üretimlerine hız kesmeden devam etti. Bir yıl sonra, 1992'de dinleyicilerle buluşan Ayak Sesleri albümü büyük bir başarı yakaladı. Albümün Anladım isimli parçası kısa sürede klasiğe dönüştü. Ardından sırasıyla şu albümleri müzik dünyasına kazandırdı:
- 1994 yılında yayınlanan Eski Fotoğraflar albümü,
- 1998 yılında dinleyiciyle buluşan İlla albümü,
- Sanatçının diskografisinde önemli bir yer tutan ve 2012'de çıkan Nereye Kadar albümü.
Leman Sam, sadece yurt içinde değil, uluslararası arenada da Türkiye'yi temsil eden performanslara imza attı. Diplomatik düzeyde gerçekleştirdiği konserler, sanatçının kültürel elçi misyonunu pekiştirdi. Portekiz Cumhurbaşkanı Mario Suarez ile Malezya Kralı ve Kraliyet Ailesi için özel dinletiler sundu. Ayrıca Sopot Festivali, Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Derneği Konseri, Türkmenbaşı Aşkabad Konseri ve Curaçao World Troubadour Festivali gibi küresel organizasyonlarda ülkemizin sesini dünyaya duyurdu.
Sinema dünyası da bu etkileyici yaşam öyküsüne kayıtsız kalmadı. Türk sinemasının önemli yapıtlarından Vizontele Tuuba filminde, Leman Sam'ın hayatından ilham alınarak tasarlanan bir karaktere yer verildi.
Toplumsal Duyarlılık ve Hak Savunuculuğu
Leman Sam, müzisyen kimliğinin yanı sıra çevre, insan ve hayvan hakları konularındaki kararlı mücadelesiyle de öne çıkan bir figürdür. Toplumsal barışa katkı sunmayı amaçlayan sanatçı, 2009 yılında terör sorununun çözümü için başlatılan demokratik açılım sürecine destek verdi. Bu amaçla kurulan Barış İçin Sanat Girişimi'nin üyesi olan 282 sanatçıyla birlikte aktif bir şekilde yer aldı.
Nükleer enerji karşıtı duruşunu her fırsatta dile getiren Sam, Çernobil nükleer felaketinin Türkiye üzerindeki yıkıcı etkilerine karşı toplumsal bilinç oluşturmak için yoğun çaba harcadı. Kazanın 23. yıldönümünde, Sinop'ta gerçekleştirilen "Çernobil'i Unutma, Geleceğe Sahip Çık" nükleer karşıtı mitinginde sahne alarak çevre mücadelesine destek verdi.
Sosyal medya platformları üzerinden de fikirlerini paylaşmaktan çekinmeyen sanatçı, 2013 yılındaki Gezi Parkı eylemleri sırasında doğanın korunması ve demokratik haklar konusundaki görüşlerini dile getirdi. Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, seçimlerin Anadolu'nun geleceği açısından taşıdığı öneme vurgu yaptı. Aynı dönemde yaşanan acı olaylara da sessiz kalmayan Sam, polis müdahalesi sırasında hayatını kaybeden 15 yaşındaki Berkin Elvan'ı anarak Ağıt adlı eserini sosyal medyada tüm çocuklara ithaf ederek paylaştı.