Kâmile Şevki Mutlu, 1906 yılında İstanbul'da dünyaya gelen, Türk tıp tarihinde ilk kadın patoloji uzmanı ve ilk kadın tıp profesörü unvanlarını elinde bulunduran öncü bir bilim insanıdır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında tıp dünyasında kadınların varlığını en üst düzeye taşıyan bu kıymetli hekim, akademik kariyeri boyunca tıp eğitiminin ve bilimsel araştırmaların kurumsallaşmasında kritik roller üstlenmiştir. Kurucusu olduğu enstitüler, yetiştirdiği hekimler ve dünya literatürüne kazandırdığı bilimsel yöntemler ile Türkiye’de modern tıbbın gelişimine yön vermiştir. Avukat Mehmet Şevki Bey ile Fatma Rahime Hanım’ın kızı olarak başladığı hayat yolculuğunda, karşılaştığı her engeli bilim aşkıyla aşmayı başarmış ve adını altın harflerle tarihe yazdırmıştır. O, tıp tarihinin parlayan bir yıldızıdır. Ankara Tıp Fakültesi'nin kuruluşu aşamasında attığı adımlar ve genç cumhuriyetin sağlık ordusuna kazandırdığı değerler, onun tıp tarihindeki yerini sarsılmaz kılmıştır.
İstanbul Kız Lisesi'nden Darülfünun Kürsülerine
Genç Kâmile Şevki, eğitim hayatına büyük bir ciddiyetle sarılarak 1924 yılında İstanbul Kız Lisesi’nden başarıyla mezun olmuştur. Yükseköğrenim için dönemin en saygın kurumu olan İstanbul Darülfünunu Tıp Fakültesi’ni tercih etmiş ve burada tıp eğitimine başlamıştır. Henüz öğrencilik sıralarındayken araştırmacı kimliğiyle öne çıkmış, tıp dünyasının karmaşık konularından biri olan lenfogranülomatoz vakaları üzerine yoğunlaşmıştır. Yaptığı derinlemesine araştırmaların bulgularını derlediği makalesi, daha öğrencilik yıllarında, 1928 senesinde Darülfünun Tıp Fakültesi Dergisi’nde yayımlanmıştır. Bu erken dönem başarısının ardından, lenfogranülomatoz olguları üzerindeki çalışmalarını mezuniyet sonrasındaki yıllarda da kararlılıkla sürdürmüştür. 1930 yılında tıp fakültesinden diplomasını alarak mezun olan genç hekim, vakit kaybetmeden akademik patoloji alanına yönelmiştir. Mezuniyetinin hemen ardından, alanın öncülerinden Hamdi Suat Aknar’ın yönetimindeki Tıp Fakültesi Patoloji Kürsüsü’nde asistan hekim olarak göreve başlamıştır. Bu asistanlık süreci, onun laboratuvar disiplinini kazanmasında ve patoloji alanındaki uzmanlık temellerini atmasında son derece etkili olmuştur.
Berlin'de Geliştirilen "Şevki Metodu"
Akademik yetkinliğini küresel bir boyuta taşımak isteyen Kâmile Şevki, 1933 yılında eğitim amacıyla Almanya’ya gönderilmiştir. Berlin Tıp Fakültesi bünyesinde yer alan patoloji kürsüsünde iki yıl boyunca çalışmalar yürütmüş ve burada histoloji alanında çığır açan bir buluş gerçekleştirmiştir. 1934 yılında, böbreküstü bezinin medulla bölgesinde konumlanan kromaffin hücrelerinin sitoplazmalarındaki özel kromaffin granüllerini görünür kılan yeni bir laboratuvar tekniği geliştirmiştir. Hücre içi yapıların incelenmesini kolaylaştıran bu özgün buluş, uluslararası tıp literatürüne doğrudan Şevki Metodu ismiyle dahil edilmiştir. Bu metot onun en büyük mirasıdır. Almanya’daki çalışmalarını tamamladıktan sonra 1935 yılında İstanbul’a dönen başarılı araştırmacı, patoloji uzmanı unvanını almaya hak kazanmıştır. Bu unvanla birlikte, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk kadın patoloji uzmanı unvanını da resmen elde etmiştir. Bu unvan tıp dünyasında büyük yankı uyandırmıştır. Bu tarihi uzmanlık belgesi, Türk kadınlarının bilimsel alanda en üst düzey sorumlulukları üstlenebileceğini kanıtlayan bir sembol haline gelmiştir.
Ankara Tıp Fakültesi'nin Kuruluşu ve Profesörlük
İstanbul’daki başarılarının ardından başkente atanan Kâmile Şevki, Ankara Numune Hastanesi’nde patoloji uzmanı olarak göreve başlamıştır. Hastane bünyesinde modern standartlara uygun yeni bir patoloji laboratuvarı kurarak teşhis ve tedavi süreçlerinin gelişimine büyük katkı sunmuştur. Laboratuvar kısa sürede büyük gelişim kaydetmiştir. Onun bu organizasyonel başarısı ve derin akademik birikimi, 1945 yılında Ankara Üniversitesi bünyesinde kurulması planlanan Tıp Fakültesi için kapıları aralamıştır. Yeni kurulan fakültenin Histoloji ve Embriyoloji Kürsüsü’ne, profesör unvanı ve tam yetkiyle kurucu başkan olarak atanmıştır. Bu tarihi atamayla Kâmile Şevki Mutlu, Türkiye’nin profesör unvanı elde eden ilk kadın hekimi olmuştur. Bu atama akademi için tarihi bir andır. Kuruluşunda büyük emek harcadığı Ankara Tıp Fakültesi’nin 19 Ekim 1945 günü yapılan resmi açılış töreninde, "Morfoloji Bilimlerinin Tıptaki Önemi" başlıklı ilk akademik dersi vermiştir. Ankara Üniversitesi Histoloji-Embriyoloji Kürsüsünü ve Enstitüsü'nü kurarak burayı modern bir bilim merkezi haline getirmiştir. Akademik başarılarının yanı sıra üniversitenin idari yönetiminde de aktif görev alarak, 1951 yılında Ankara Üniversitesi Senatosu üyeliğine seçilmiş ve ömrünü bilime adayarak 1987 yılında vefat etmiştir. Ondan geriye, Türkiye'nin tıp altyapısını güçlendiren kürsüler ve bilim dünyasında saygıyla anılan bir isim kalmıştır.
Kâmile Şevki Mutlu'nun akademik ve kurumsal başarılarının başlıcaları şunlardır:
- Türkiye’nin ilk kadın patoloji uzmanı unvanını alması
- Böbreküstü bezi üzerine yaptığı araştırmalarla literatüre geçen Şevki Metodu’nu geliştirmesi
- Türkiye’nin profesörlük unvanı elde eden ilk kadın hekimi olarak Ankara Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji Kürsüsü ile Enstitüsü’nü kurması