Genel Bakış
Josef Rudolf Mengele, 16 Mart 1911'de doğan ve 7 Şubat 1979'da ölen Alman Nazi doktorudur. Auschwitz-Birkenau toplama kampında yaptığı ölümcül deneylerle bilinir. İki milyon kişinin insanlık suçu işlenerek öldürülmesinden sorumlu tutulmaktadır.
Gençliği ve Nazi Partisi
Münih Üniversitesi ve Frankfurt Üniversitesi'nde tıbbi antropoloji alanında doktora yaptı. Ocak 1937'de Frankfurt'ta Kalıtsal Biyoloji ve Irk Hijyen Enstitüsü'nde, çoğunlukla ikizlerle ilgili genetik araştırmalarıyla tanınan Otmar Freiherr von Verschuer'in asistanı oldu. Aynı yıl Nazi Partisi'ne katıldı; 1938'de tıp diplomasını alıp SS'e girdi. 1940'ta orduya, ardından Waffen-SS'e katıldı. Haziran 1941'de Ukrayna cephesindeki çabaları nedeniyle İkinci Sınıf Demir Haç aldı. Rus cephesinde savaştı ve yaralandı; üç Alman askerinin hayatını kurtardığı için SS-Hauptsturmführer (yüzbaşı) rütbesine terfi etti.
Auschwitz
1943'ün başlarında Nazi toplama kampları servisine geçirilip Auschwitz'e atandı. Burada insan denekler üzerinde genetik araştırma yapma imkânı buldu; deneyleri kurbanların sağlığına ve güvenliğine bakılmaksızın öncelikle ikizler üzerinde yoğunlaştı. Kamptaki mahkûmlardan hangisinin öldürüleceğini, zorla çalıştırılacağını ya da deneyde kullanılacağını belirleyen SS doktorlarından biriydi ve bu nedenle ona "Ölüm Meleği" adı verildi. 1944'ün başında savaş suçlusu ilan edildi. 17 Ocak 1945'te Aşağı Silezya'daki Gross-Rosen kampına nakledildi; Sovyetler gelmeden önce 18 Şubat'ta kamptan kaçtı ve bir Wehrmacht subayı kılığında batıya gitti. Haziran 1945'te Amerikalılar tarafından esir alındı fakat büyük savaş suçlusu listesinde olduğu tespit edilemedi; temmuz sonunda serbest bırakıldı ve sahte kimlik belgeleri edindi.
Kaçışı
Rosenheim yakınlarında çiftçi olarak çalıştı. Yakalanma ve ölüm cezası alma endişesiyle 17 Nisan 1949'da Almanya'dan kaçtı; eski SS üyelerinin yardımıyla Cenova'ya gitti ve Uluslararası Kızıl Haç Komitesi'nden "Helmut Gregor" takma adıyla pasaport aldı. Temmuz 1949'da Arjantin'e gitti. Karısı ona eşlik etmeyi reddetti ve 1954'te boşandılar. Buenos Aires'te önce marangoz olarak çalıştı, sonra bir tarım ekipmanları şirketinde tezgâhtar oldu. 1959'da Paraguay'a, 1960'ta Brezilya'ya kaçtı. Batı Almanya, İsrail ve Simon Wiesenthal gibi Nazi avcıları tarafından aranıyordu ama Batı Alman hükûmetinin iade taleplerine ve Mossad'ın operasyonlarına rağmen yakalanmadı.
Ölümü
7 Şubat 1979'da Brezilya'nın Bertioga sahilinde yüzerken inme geçirip boğularak öldü ve Embu das Artes'e "Wolfgang Gerhard" adıyla gömüldü. 1985'te yapılan adli tıp incelemesiyle, sonradan DNA testiyle cesedin kendisine ait olduğu teşhis edildi.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Josef Mengele maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.