Jean Baptiste Lamarck Kimdir?

Asker ve botanikçi

Jean Baptiste Pierre Antoine de Monet, Chevalier de Lamarck, 1 Ağustos 1744'te doğdu ve 18 Aralık 1829'da öldü. Fransız doğa bilimci, biyolog, akademisyen ve askerdir; evrim konusundaki kapsamlı çalışmalarıyla bilinir. 1760'ta babasının ölümünden sonra Fransız ordusuna katıldı ve Yedi Yıl Savaşları'nda Prusya'ya karşı savaştı. Anlatıldığına göre, ilk yıllarında üst rütbeli komutanların tamamı ölünce 17 yaşında bir asker olarak bölüğün komutasını üstlendi ve bu cesareti ona bölük liderliği kazandırdı. 1766'da yaralanması üzerine ordudan emekli olup tıp okumaya başladı; abisi onu bu meslekten caydırınca botaniğe daha fazla zaman ayırdı ve kısa sürede ünlü botanikçi Bernard de Jussieu'nun yanında çalışmaya başladı.

Akademik yaşamı

1778'de Fransa'da yetişen bitkileri sınıflandırdığı üç ciltlik Flore françoise eserini yayımladı ve 1779'da Fransız Bilimler Akademisi'ne alındı. 8 Ağustos 1778'de Marie Anne Rosalie Delaporte ile evlendi. 1781'de Kraliyet Botanikçisi unvanını aldı ve ülkenin botanik bahçelerini ve müzelerini dolaşmaya başladı. 1783'ten itibaren Botanik Ansiklopedisi'ni yayımladı. Fransız Devrimi'nin doruğundaki 1790'da kraliyetle bağını kesmek amacıyla adını değiştirdi; Doğal Tarih Müzesi'nin küratörü ve omurgasız canlılar profesörü olarak çalışmasını sürdürdü. 1798'de Ay'ın Dünya'nın iklimi üzerindeki etkileri hakkında bir makale yayımladı. 1801'de omurgasızları evrimsel olarak sınıflandırdığı Système des animaux sans vertèbres'i çıkardı. 1802'de yayımladığı Hidrojeoloji adlı çalışmasında biyoloji terimini ilk kez modern anlamda kullandı.

Bilimsel katkıları

Bitki ve hayvan örneklerinin uzmanlar denetiminde sınıflandırılmasını ileri süren modern müze koleksiyonculuğu kavramını ilk ortaya atanlardandır. Omurgasızların sistematiğiyle ilgilenerek temel organların işlevlerini ve yapısını inceledi, çeşitli solucanlar ve yumuşakçalar arasındaki yüzeysel benzerliklerin altındaki farkları gösterdi. 1809'da yayımlanan Filozofî Zoolojik adlı kitabında canlıların bir asıldan türeyebileceğini yazdı. Lamarckizm kuramında çevrenin, bitkilerin değişmesindeki önemi vurgulanır.

Fikirleri

Lamarck'ın sisteminde evrim kuramı, Tanrı'nın hikmetiyle özdeşleştirilmişti. Türlerin yok olmasının Tanrı'nın hikmetine aykırı sayılmasının iki nedeni vardı: canlıların insanlara hizmet için var olduğu inancı ve Aristoteles'ten gelen varlık skalası fikri. Varlık skalasında her tür iki türün arasında yer alır ve zincirden bir halka çıkarılırsa sistem bozulur; bu yüzden hiçbir türün yok olamayacağı düşünülürdü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Jean Baptiste Lamarck maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.