Türkiye’nin ilk kadın çevre ve turizm bakanı Işılay Saygın, 4 Nisan 1947 tarihinde İzmir Buca’da dünyaya geldi. Mimarlık eğitiminin ardından siyasete adım atan Saygın, Türk kamu yönetiminde kadınların temsilini üst düzeye taşıdı. Kentinde yürüttüğü başarılı çalışmalarla yükselen bu öncü isim, TBMM’de beş dönem boyunca İzmir milletvekili olarak yer aldı. Bakanlık koltuğunda kadın haklarına yönelik yasaların geçmesi adına mecliste çok büyük çabalar harcadı. Hayatı boyunca ülkesine hizmet etti. İzmirli öncü siyasetçi, 27 Temmuz 2019 günü solunum yetmezliği sebebiyle yaşamını yitirdi.
Buca'dan Parlamentoya Uzanan Yolculuk
Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesinden 1970 senesinde mezun olan Işılay Saygın, meslek hayatına hızlıca adım atarak 1971 ile 1972 yılları arasında Buca Belediyesi bünyesinde İmar Müdürü olarak görev üstlendi. Yerel yönetim tecrübesi, onu genç yaşta belediye başkanlığı koltuğuna taşımayı başardı. Henüz yirmili yaşlarının ortasındayken Buca Belediye Başkanı seçilerek bu görevi iki dönem üst üste yürüttü. Fakat 12 Eylül 1980 askeri müdahalesi gerçekleştiğinde, bu görevinden mecburen ayrılmak zorunda kaldı. İki yıl serbest çalıştı. Ülkenin tekrar demokratik düzene geçmesiyle birlikte gecikmeden aktif siyasete geri döndü.
Meclis kapıları Saygın'a açıldı. Yapılan genel seçimleri kazanarak meclise adım atan İzmir milletvekili, bu başarısını sonraki dönemlerde de sürdürdü. Beş dönem kesintisiz olarak İzmir'i TBMM çatısı altında temsil etme onuruna erişti. Bu süreçte parlamento bünyesinde yer alan komisyonlarda da son derece aktif roller üstlendi. Bu dönemdeki önemli parlamenter görevleri ve milat noktaları şunlardır:
- 1983, 1987, 1991, 1995 ve 1999 genel seçimlerini kazanarak beş dönem İzmir milletvekilliği yapması,
- 1987-1991 yılları arasında parlamentonun ilk kadın Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu Başkanlığı görevini yürütmesi,
- 1991-1995 yıllarında ise TBMM Başkanlık Divanı Üyeliği görevini üstlenmesidir.
Kabinedeki Öncü Kadın
Işılay Saygın, ulusal siyaset arenasındaki büyük başarısını bakanlık görevleriyle taçlandırmayı bildi. Türkiye Cumhuriyeti'nin 51. hükümetinde ilk kez Devlet Bakanı olarak görev aldı. Aynı kabinede ülkenin ilk kadın Çevre Bakanı olma unvanını da üstlendi. Devlet kademesinde hızla yükseldi. Siyasi istikrarsızlıkların yaşandığı bu kritik dönemde kurulan 52. hükümette de Devlet Bakanlığı görevini yürüten Saygın, eş zamanlı olarak Çevre Bakanlığı sorumluluğunu da üstlenerek kabinedeki ağırlığını korudu. Cumhuriyet tarihine adını yazdıran Saygın, 53. hükümette ise ilk kadın Turizm Bakanı oldu. Kariyerinin olgunluk döneminde kurulan 54. ve 55. hükümetlerde de Devlet Bakanı yapıldı. Böylece ardışık hükümetlerin kabinelerinde kesintisiz bir şekilde bakan olarak hizmet üretti.
Bakanlık görevleri sırasında kadın haklarının savunuculuğunu en üst düzeyde yapmaya özen gösterdi. Toplumsal yaşamda kadının konumunun güçlendirilmesi ve aile yapısının iyileştirilmesi için çalıştı. Kadın odaklı çok sayıda sosyal projenin yasal altyapısının kurulmasında rol oynadı. Birçok yasa taslağının hazırlanmasına ve kanunlaşmasına bizzat katkıda bulunarak destek verdi. Onun öncülüğünde yürürlüğe giren yasal düzenlemelerin büyük bir kısmı günümüzde de geçerlidir.
Akademik Hizmetler, Hukuk Mücadelesi ve Vefatı
Siyaset arenasının dışında eğitim alanına da ilgi duyan Saygın, Gediz Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanlığı görevini yürüterek yükseköğretime katkı sundu. Aktif siyaset sonrasında da toplumsal meselelerden kopmadı. Hayatı boyunca kararlı duruşuyla bilinen Saygın, 1998 yılında gazeteci Ayşe Arman'a verdiği röportajda geçen özel yaşamına dair ifadelerin, mizah programı 'Olacak O Kadar'da tiye alınması üzerine büyük bir hukuk mücadelesi başlattı. Sanatçı Levent Kırca'nın bu programda kendisi hakkında kullandığı benzetmelere karşı çıktı. Hukuki yollara kararlılıkla başvurdu. RTÜK nezdindeki şikayet neticesinde Kanal D televizyonuna bir günlük kapatma cezası uygulandı. Sanatçı Levent Kırca bu karara tepki göstermek amacıyla açlık grevine başladı. Adli makamlarca yürütülen yargılama sonucunda, Ankara 27. Asliye Ceza Mahkemesi 2000 yılında Levent Kırca'yı Saygın'a tazminat ödemeye mahkum etti. Bu karar emsal teşkil etti. Karara göre Kırca, Saygın'a 6 milyar lira manevi tazminat ödedi. Ayrıca mahkeme tarafından 118 milyon lira maddi tazminat ödemesine de hükmedildi.
Öncü siyasetçi, ömrünün son döneminde ciddi sağlık sorunlarıyla mücadele etmek zorunda kaldı. Akciğerlerindeki rahatsızlık nedeniyle 4 Temmuz 2019 tarihinde İzmir'deki bir hastaneye kaldırıldı. Solunum yetmezliği teşhisi konuldu. Yoğun bakımda tedavi gördü. Yaklaşık üç hafta süren zorlu yoğun bakım sürecinin ardından Saygın, 27 Temmuz 2019 tarihinde tedavi gördüğü İzmir Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde yetmiş iki yaşında hayata gözlerini yumdu.