Askerî kariyeri
Çevik Bir, 14 Mayıs 1939'da İzmir'in Buca ilçesinde doğdu ve Ekim 2026 itibarıyla 87 yaşındadır. 1955'te Işıklar Askerî Lisesi'ni bitirdi, 1958'de Kara Harp Okulu'ndan istihkâm subayı olarak mezun oldu. Çeşitli istihkâm birliklerinde takım ve bölük komutanlığı yaptı. 1970'te Kara Harp Akademisi'ni, 1971'de Silahlı Kuvvetler Akademisi'ni bitirdi. Tümen ve Genelkurmay karargâhında harekâtla ilgili görevlerde bulundu. 1973-1976 arasında Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Karargâhı'nda (SHAPE) proje subayı olarak görev yaptı; Kara Kuvvetleri Komutanlığı Harekât Başkanlığı'nda NATO plan subayı olarak çalıştı. Ardından Genelkurmay Başkanı Özel Kalem Müdürlüğü, Millî Güvenlik Konseyi Başkanı Başyaverliği, Devlet Başkanı Başyaverliği ve Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alay Komutanlığı görevlerini yürüttü; bu süreçte uzun süre Kenan Evren ile yakın çalıştı.
1983'te tuğgeneral oldu. 1983-1985 arasında SHAPE'te Lojistik ve İnfrastrüktür Daire Başkanlığı, 1985-1987 arasında 4. Zırhlı Tugay Komutanlığı yaptı. 1987'de tümgeneral, 1991'de korgeneral oldu. 1991-1993 arasında Genelkurmay Harekât Başkanlığı, 1993-1994 arasında Somali Birleşmiş Milletler Barış Gücü Komutanlığı ve Kara Kuvvetleri Denetleme ve Değerlendirme Başkanlığı görevlerinde bulundu. 16 Ağustos 1994'te Genelkurmay Harekât Başkanlığı'na atandı. 30 Ağustos 1995'te orgeneralliğe terfi etti ve 1995-1998 arasında Genelkurmay II. Başkanı olarak görev yaptı. 30 Ağustos 1998'de 1. Ordu Komutanı oldu, 30 Ağustos 1999'da emekli oldu. Evli ve bir çocuk babasıdır; İngilizce bilmektedir.
Emeklilik sonrası
2000 cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde aday adaylığını açıkladı, ancak aday gösterilmedi. Emekli olduktan sonra İsrail ile ilişkilerde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün danışmanlığını yaptı. 1997 yılında Washington'da Atatürk Society of America tarafından Laiklik ve Demokrasi Ödülü'ne, 1999'da JINSA tarafından Uluslararası Liderlik Ödülü'ne layık görüldü. Birleşmiş Milletler Madalyası, ABD Liyakat Madalyası, TSK Üstün Hizmet Madalyası ve İngiltere ile Fransa'nın çeşitli madalyalarına sahiptir.
28 Şubat süreci ve yargılama
28 Şubat sürecinde irticai faaliyetlerde bulunduğu iddia edilen kesime karşı uygulamaların takibi için kurulan Batı Çalışma Grubu ile tanındı. 12 Nisan 2012'de 28 Şubat darbe soruşturması kapsamında gözaltına alındı ve 15 Nisan 2012'de tutuklandı. 19 Aralık 2013'te adli kontrol şartıyla tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı. 13 Nisan 2018'de mahkeme, kendisi dahil 21 sanığa ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verdi. 19 Ağustos 2021'de tutuklandı; 11 Eylül 2021'de rütbesinin sökülmesine ilişkin idari işlem yapıldığı mahkemeye bildirildi. 1 Ağustos 2022'de infazı bir yıl ertelendi ve cezaevinden tahliye edildi. 17 Mayıs 2024'te Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararıyla cezası affedildi. Madde ayrıca 1999 Gölcük Depremi sırasındaki davranışına ilişkin bir gazete yazarının iddialarını da aktarır.
Benzer kişiler
- İsmail Nezir (Buca Doğumlu)
- Alpaslan Özdoğan (Buca Doğumlu)
- Ersun Yanal (Buca Doğumlu)
- Aydın İlter (Asker)
- Temel Şahinoğlu (Asker)
- Yavuz Türkgenci (Asker)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Çevik Bir maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.