Iris Murdoch Kimdir?

Çocukluğu ve eğitimi

Jean Iris Murdoch, 15 Temmuz 1919'da Dublin'de İrlandalı bir annenin ve İngiliz bir babanın çocuğu olarak dünyaya geldi. Evin tek çocuğuydu ve dokuz yaşından itibaren yazmaya yöneldi. 1932'de Bristol'de genç kızların devam ettiği bir kolejde okumaya başladı; altı yıl sonra klasik edebiyat okumak üzere Oxford'daki Somerville College'a kaydoldu. Üniversite yıllarında çok sayıda önemli şair ve entelektüelle tanıştı. Franz Steiner ile uzun süreli bir aşk yaşadı.

Savaş yılları ve felsefeye yönelişi

1938'de Komünist Parti'ye girdi. Klasik edebiyat diplomasını aldıktan sonra 1940'lı yıllarda Londra'ya yerleşti ve Ekonomi Bakanlığı'nda çalıştı; Komünistlerin siyasi tutumlarından hayal kırıklığına uğrayarak partiden ayrıldı. İkinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Birleşmiş Milletler için çalıştı ve Belçika ile Avusturya'daki mülteci kamplarında görev aldı. Avrupa'da bulunduğu sırada Sartre ve Simone de Beauvoir ile tanıştı; bu karşılaşma onun felsefeye, özellikle varoluşçuluğa yönelmesinde etkili oldu. Cambridge'de Wittgenstein'ın görev yaptığı Newnham Koleji'nde ders alarak felsefe alanında çalışmalarını sürdürdü. 1948'de Oxford'da St Anne's College'da felsefe öğretmeye başladı ve 1963'e kadar burada çalıştı. Elias Canetti ile yakın bir ilişkisi oldu.

Romanları

İlk romanı Under the Net'i (Türkçesi "Ağ") 1954'te yayımladı. Psikolojik temaların yer aldığı bu dedektif romanı, sonraki tüm eserlerinde görülecek varoluşçu felsefenin izlerini taşır; kahramanı Jack Donague bir tür Sartre'cı kahraman olarak ortaya çıkar. A Severed Head (Kesik Bir Baş) romanında Carl Gustav Jung'un arketipler kuramından yararlandı; bu kitap sonradan tiyatro oyunu olarak sahnelendi. "Çan", "Kara Prens" ve "Deniz, Deniz" gibi kitapları büyük ilgiyle karşılandı ve birçok kez ödüllendirildi; 1978'de Booker Ödülü'nü aldı. 1960'lardan itibaren hemen her yıl bir kitap yayımlayan Murdoch, zamanının en üretken yazarları arasında sayıldı. Romanlarında popüler polisiye ve gerilim tekniklerini kullanarak felsefi ve kuramsal sorunları ortaya koydu. Toplamda 26 roman, beş oyun, beş felsefe kitabı ve bir toplu şiir kitabı yazdı. 1970'lerden itibaren felsefe yazıları da kaleme aldı.

Özel yaşamı ve ölümü

1956'da, eleştirmen ve Oxford Üniversitesi İngiliz edebiyatı profesörü John Bayley ile evlendi; evlilikleri ölümüne kadar sürdü ve çocukları olmadı. 1996'dan itibaren unutkanlıklar yaşamaya başladı. 1997'de Bayley, eşinin Alzheimer hastası olduğunu açıkladı. Murdoch, durumunun farkındaydı ve bunu "çok kötü, sessiz ve karanlık bir yerde olmak" diye tanımladı. 8 Şubat 1999'da Oxford'da öldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Iris Murdoch maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.