Üretken karikatürist ve tasarımcı İrfan Sayar, çocukluk çağında kırsal bölgede geliştirdiği hayal gücünü akademik eğitimle harmanlayarak Türkiye'nin en bilinen mizah karakterlerinden birini yaratmıştır.
Efsanevi çizgi karakter Porof. Zihni Sinir'in mimarı olan sanatçı, 1951 senesinde Manisa'da dünyaya gelmiş ve üretkenlik serüvenine köy hayatındaki kısıtlı imkanlarla oyunlar kurarak başlamıştır. Yaratıcı dehasını daha küçük yaşlarda çamur ve ahşaptan yaptığı oyuncaklarla şekillendiren çizer, Türk mizah dergiciliğinde derin izler bırakan çalışmalara imza atmıştır.
Çocukluktan Akademiye Yaratıcı Dönüşüm
Tarım işleriyle uğraşan ailesiyle birlikte köye gittiğinde, kentteki oyuncaklarından uzak kalan İrfan Sayar, bu durumu büyük bir fırsata dönüştürdü. Doğal malzemelerle kendi oyun dünyasını inşa eden küçük İrfan, hazır oyuncakların vermediği hazzı kendi tasarımlarında buldu. Bu erken keşif, onun gelecekteki kariyerinin en sağlam temelini oluşturacaktı. İlk ve orta öğreniminin ardından Manisa Lisesi'nden başarısıyla mezun olan genç yetenek, yükseköğrenimi için İstanbul'un yolunu tuttu. Burada İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Dekoratif Sanatlar Bölümü bünyesindeki Sahne ve Görüntü Sanatları İhtisas atölyesinde nitelikli bir eğitim aldı.
Mizah Dergileri ve Zihni Sinir'in Doğuşu
Akademik eğitiminin ikinci yılındayken usta mizahçı Oğuz Aral ile yolları kesişen Sayar, profesyonel çizim hayatına adım attı. Sanatçı, 5 Ocak 1975 tarihinde efsanevi Gırgır Dergisi kadrosunda çalışmaya başlayarak yeteneğini geniş kitlelere ulaştırdı. Bu sürecin en verimli meyvesi ise 30 Ocak 1977'de hayat bulan, alışılmadık icatlarıyla tanınan Porof. Zihni Sinir karakteri oldu. Dönemin popüler ve üretken çizerleri olan Engin Ergönültaş, Hasan Kaçan, Latif Demirci, Behiç Pek ve Sarkis Paçacı ile el ele vererek 23 Mart 1978'de mizah dünyasına yepyeni bir soluk getiren Mikrop dergisini kurup yayınlamaya başladılar. Bu yayınının 5 Temmuz 1979'da yayın hayatına son vermesiyle çizerlerin birçoğu gibi Sayar da yeniden Gırgır bünyesine katıldı.
Üç Boyutlu Proceler ve Sinema Çalışmaları
Kariyerinde durmaksızın yeni mecralar arayan İrfan Sayar, 1989 yılında Hıbır dergisinin yönetim kadrosunda görev üstlendi. Aynı dönemde arkadaşları Ergün Gündüz ve Sarkis Paçacı ile Hayal Mahsulleri Ofisi isimli bir şirket kurarak RR Resimli Roman dergisini edebiyatseverlerle buluşturdular. Karikatürü heykel sanatıyla birleştiren sıra dışı çalışmalar üretti. Ayrıca HBR Maymun dergisinin kurucu yöneticiliğini üstlendi. Yüz orijinal karikatürden oluşan özel sergi açtı. Arnavutköy'deki özel atölyesinde, kâğıt üzerindeki eğlenceli ve mekanik 'proceleri' somut, üç boyutlu gerçek nesnelere dönüştürme çalışmalarına ağırlık verdi. İnternet çağının gelişiyle birlikte tasarımlarını sanal dünyaya taşıyarak zihnisinir.com platformunu faaliyete geçirdi.
Sanatçının yaratıcı vizyonu beyaz perdeye de yansıdı. Türk sinemasının sevilen yapıtlarından Vizontele filminin ana karakterinin bisikletini, karmaşık atölyesini, elektronik ve mekanik aletlerini bizzat Sayar tasarladı. Çeşitli reklamlar için özel efektler hazırladı. Geniş kitlelerin beğenisini kazanan popüler çizimlerini TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları serisi çatısı altında bir araya getirerek kitaplaştırdı. Dört yıl boyunca TÜBİTAK Bilim ve Teknik dergisindeki köşesinde okurlarla buluştu. Taksim ve Cihangir gibi semtlerde atölyeler kurdu. Günümüzde de Cihangir'deki ofisinde, showroom alanında yeni projeler üretmeye devam etmektedir. İlköğretim müfredatında yer alan teknoloji tasarımı dersi için öğretmenlere eğitim veren usta çizer, çizgileriyle ders kitaplarında yer almıştır. Sayar, günümüzde Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Enformatik Bölümü bünyesinde öğretim görevlisi olarak geleceğin sanatçılarına tecrübelerini aktarmaktadır. Özel yaşamında psikiyatrist Dr. Gökben Hızlı Sayar ile evli olan sanatçının iki çocuğu bulunmaktadır.
Yayınlanmış Eserleri ve Kitapları
Uzun yıllara yayılan meslek hayatı boyunca İrfan Sayar, birikimlerini çok sayıda kitapta toplayarak okuyucuyla paylaşmıştır. Sanatçının özellikle genç mucitlere ve mizahseverlere ilham veren önemli eserlerinden bazıları şunlardır:
- Karikatürü Nasıl Çiziyoruz (1989)
- Zihni Sinir (1995)
- Porof Zihni Sinir Proceler (2002)
- Ev Eşyaları ve Giyim Kuşam ile İlgili Proceler (2007)
- Eğitim, Kültür, Sanat ve İletişim Proceleri (2008)
- Spor, Sağlık, Yemek, İçmek Proceleri (2010)