Hüseyin Hatemi, Türk hukuk dünyasının ve akademik camianın en üretken simalarından biri olarak tanınır. 12 Aralık 1938 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini açan ünlü akademisyen, uzun yıllar boyunca özellikle medeni hukuk alanında yürüttüğü çalışmalarla adından söz ettirmiştir. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde başladığı kürsü görevini uzun yıllar yürüten ve sonrasında farklı yükseköğretim kurumlarında da sürdüren Hatemi, yetiştirdiği sayısız hukukçuyla Türk akademisinde silinmez izler bırakmıştır. O, hayatını bilime adamıştır. Kendisi, sadece teorik hukuk bilgisiyle sınırlı kalmayıp kaleme aldığı eserler ve gerçekleştirdiği önemli çevirilerle de fikir dünyamıza zenginlik katmıştır.
Köklü Aile Bağları ve İlk Gençlik Yılları
Hüseyin Hatemi'nin aile kökeni, son derece çok kültürlü ve zengin bir geçmişe dayanır. Babası Ali Asgar Hatemi Bey, 1898 yılında İran'ın Salmas bölgesinde doğmuştur. Annesi Cemile Hanım ise 1910 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiş bir Azerbaycan göçmenidir. Bu evlilikten dünyaya gelen ikiz kardeşlerden diğeri, tıp dünyasının tanınmış iç hastalıkları profesörü Hasan Hüsrev Hatemi'dir.
Hüseyin Hatemi'nin nüfustaki tam adı aslında Hüseyin Perviz'dir. Ancak kendisi, bu ikinci ismin tarihsel kökenini araştırınca radikal bir karar almıştır. İkinci adının İslam Peygamberi Hz. Muhammed’in gönderdiği mektubu yırtan İran hükümdarı Perviz'den geldiğini öğrenmiştir. Bu bilgiyi edindikten sonra, mahkemeye başvurarak bu ismi resmi kayıtlardan sildirmiştir. İlköğrenimine Talatpaşa İlkokulu'nda başlayan Hatemi, daha sonra Şişli Ortaokulu'na devam etmiştir. Lise eğitimini ise 1956 yılında mezun olduğu tarihi Atatürk Erkek Lisesi'nde tamamlamıştır.
Akademik Yükseliş, Engeller ve Geri Dönüş
1956 yılında liseden mezun olan Hüseyin Hatemi, yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde sürdürmüştür. 1960 yılında burayı başarıyla bitiren genç hukukçu, akademisyenlik yolundaki ilk büyük adımını ertesi yıl atmıştır. 1961 senesinde, mezun olduğu fakültenin Medeni Hukuk kürsüsü kadrosuna asistan olarak atanmıştır. Akademik kariyer basamaklarını hızla tırmanan Hatemi, 1973 yılında aynı ünriversitede doçentlik unvanını elde etmiştir. Aynı yıl, hayatını ünlü avukat Kezban Hatemi ile birleştirmiştir. Başarılarını sürdüren Hatemi, 1981 yılında profesörlük unvanına layık görülmüştür.
Ancak Türkiye'nin hareketli siyasi iklimi, onun akademik hayatını da etkilemiştir. 1985 yılında, dönemin meşhur 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu kapsamında ünriversitedeki görevinden uzaklaştırılmıştır. Bilimsel çalışmalarına zorunlu bir ara veren profesör, bu süreçte bir süre serbest avukatlık yaparak mesleğini icra etmiştir. 1990 yılına gelindiğinde ise nihayet çok sevdiği üniversite kürsüsüne ve öğrencilerine geri dönmüştür.
2001 yılında, dönemin rektörü Kemal Alemdaroğlu ile yaşadığı fikir ayrılıkları ve idari sorunlar gündeme gelmiştir. Hatemi hakkında "olumsuz sicil" düzenlenmiş, fakat bu karar daha sonra idare mahkemesi tarafından uygunsuz bulunarak tamamen iptal edilmiştir. Bu zorlu süreçlerin ardından, 2006 yılında yaş haddi sebebiyle üniversitedeki resmi görevinden emekliye ayrılmıştır.
Emeklilik, onun için eğitimden kopmak anlamına gelmemiştir. Tecrübeli hukukçu, İstanbul'daki çeşitli vakıf ve devlet üniversitelerinin Hukuk, Siyasal Bilgiler ve İktisadi ve İdari Bilimler fakültelerinde dersler vermeye devam etmiştir. Bu kurumlarda yüksek lisans ve doktora dersleri yürütmüş, çok sayıda akademisyen adayının tez danışmanlığını üstlenmiştir. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde Medeni Hukuk Anabilim Dalı Başkanı olarak görev yapan Hatemi, 2011 yılından itibaren Okan Üniversitesi'nde Aile Hukuku ile Vakıflar ve Dernekler Hukuku dersleri vermeye başlamıştır. Aynı dönemde İstanbul Ticaret Üniversitesi'nde de öğretim üyeliği yapmış, 2019 yılı itibarıyla ise İstanbul Galata Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyeliği görevini üstlenmiştir.
Entelektüel Derinlik, Eserler ve Çeviriler
Hüseyin Hatemi, yalnızca hukuk alanındaki yetkinliğiyle değil, aynı zamanda çok yönlü entelektüel kişiliğiyle de ön plana çıkmıştır. Kendisi ileri düzeyde Arapça, Farsça, Almanca ve Fransça bilmektedir. Bu geniş dil bilgisi sayesinde, İslam düşüncesi ve felsefesi açısından büyük önem taşıyan pek çok temel eseri Türkçe literatüre kazandırmıştır. Bu önemli çeviri çalışmaları arasında öne çıkanlar şunlardır:
- Humeyni'nin İslam Fıkhında Devlet adlı eseri,
- Ali Şeriati'nin İnsanın Dört Zindanı kitabı,
- Muhammed İkbal'in Cavid'e Hitap çalışması,
- Henry Corbin'in kaleme aldığı İslam Felsefesi Tarihi - Cilt 1 tercümesi.
Telif eserlerinin yanı sıra, gençlik yıllarından itibaren edebiyatla da yakından ilgilenmiştir. Çeşitli şiirleri ünlü İslâm dergisi'nde okuyucuyla buluşmuştur. Ayrıca Hareket, Millî Gazete, Zaman, Yeni Gündem, Mavera, Şehir, Yeni Asya ve Yeni Şafak gibi geniş bir yelpazedeki gazete ve dergilerde köşe yazarlığı yapmıştır. Günümüzde de Yeni Şafak gazetesinde güncel ve fikri yazılar yazmayı sürdürmektedir. İslam Hukuku üzerine verdiği derslerin yanı sıra bu alanda hazırladığı çeşitli kitapları da bulunmaktadır.
Fikir adamı kimliğinin yanında Hatemi, hayvan haklarına olan hassasiyeti ve derin hayvan sevgisiyle de tanınan bir şahsiyettir. Evinde Taliban adını verdiği kedisi de dahil olmak üzere çok sayıda kedi beslemektedir. Hatemi'nin bu hassasiyeti, 2000 yılının sonlarında dramatik bir olayla kamuoyunun gündemine taşınmıştır. 27 Ekim 2000 tarihinde, üniversite bahçesinde özenle beslediği 12 kediden 6 tanesinin altı aylık süre zarfında zehirlenerek rektör Alemdaroğlu tarafından öldürüldüğü iddiası basında geniş yer bulmuştur. Bu olay, onun can dostlarına olan bağlılığını ve bu konudaki mücadelesini bir kez daha gözler önüne sermiştir.