Türk devlet geleneğinin ve askeri yargı sisteminin en önemli isimlerinden biri olan Fahri Çoker, 1912 yılında İstanbul sınırları içinde dünyaya gözlerini açtı. Hukuk eğitimini İstanbul'da başarıyla tamamlayıp diplomasını aldı. Eğitimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde başarıyla tamamlayan bu vizyoner devlet adamı, ülkesine uzun yıllar adalet ve siyaset alanında eşsiz hizmetler sundu. Cumhuriyet tarihinin kritik dönemlerine tanıklık eden tecrübeli hukukçu, askeri yargının zirvesine tırmandıktan sonra parlamento çatısı altında da görev yaptı. Yaşamını 5 Temmuz 2001 tarihinde noktalayan şahsiyet, geride köklü bir bürokratik miras ve saygın bir isim bıraktı. Hem askeri mahkemelerdeki adil kararları hem de senatörlük dönemindeki devlet adamlığı duruşu, kendisini Türk bürokrasisinde kalıcı kılmaya yetti. Uzun meslek yaşantısı boyunca her daim son derece adil kararlar vermeye özen gösterdi. Evli ve iki çocuk babasıydı. Vatanına ve milletine olan derin sadakatini görev süresince her daim en ön planda tuttu.
Askeri Adalet Koridorlarında Yükseliş
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezuniyetinin ardından adım attığı meslek hayatında sergilediği hukuki adalet ve kararlılık, onun Donanma Komutanlığı Askeri Mahkemesi bünyesindeki hem hakimlik hem de savıcılık rollerini başarıyla üstlenmesine zemin hazırladı. Söz konusu görevleri esnasında askeri savcılık rollerini de büyük bir başarıyla yerine getirdi. Bu süreçte sergilediği hukuki yetkinlik, onun deniz kuvvetleri bünyesindeki yönetim kademelerinde hızla yükselmesini sağladı. Özellikle bu kritik süreçte deniz hukuku alanında ileri düzeyde uzmanlaşma fırsatı elde etti. Ardından, İstanbul Deniz Komutanlığı Mehâkim Şube Müdürlüğü görevine getirilerek askeri yargının idari mekanizmalarında tecrübe kazandı. Adalet alanındaki hassasiyeti ve titiz çalışma prensibi sayesinde, bir sonraki adımı yine donanmanın merkezi bir birimi oldu. Donanma Komutanlığı Mehâkim Şube Müdürlüğü makamına atanarak askeri adalet mekanizmasının işleyişine yön verdi. Çoker, hukuki bilgisini askeri disiplinlikle harmanlayarak görev yaptığı her pozisyonda derin bir iz bırakmayı başarıyla sürdürdü.
Askeri disiplini yüksek adalet bilinciyle harmanlayan tecrübeli hukukçu, gerek Beyoğlu Bölgesi Sıkıyönetim Mahkemesi'nde üstlendiği adli müşavirlik gerekse Marmara ve Boğazlar Kolordu Komutanlığı Yargılama Şubesi'ndeki idarecilik görevlerinde hukukun evrensel ilkelerini her daim ve kararlılıkla savundu. Bölgedeki askeri davaların ve hukuki işlemlerin koordinasyonunu büküm yapmadan, büyük bir titizlikle sağladı. Mesleki birikimi ve yönetim becerileri, onu Deniz Kuvvetleri'nin en yüksek yargı pozisyonuna uşaştırdı. Mesleğindeki bu istikrarlı başarı grafiği sayesinde nihayet Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Başhakimliği görevine getirilerek, deniz hukuku ve askeri ceza yargılamaları alanında ülkenin en yetkili ve saygın isimlerinden biri haline geldi. Başhakim sıfatıyla verdiği kararlar ve oluşturduğu içtihatlar, askeri adalet sisteminde rehber niteliği taşıdı.
Askeri Yargıtay Başkanlığı ve Uluslararası Temsil
Deniz Kuvvetleri'ndeki üstün başarıları, Fahri Çoker'i savunma bürokrasisinin ve askeri yargının en tepesine taşıdı. Milli Savunma Bakanlığı Askeri Adalet İşleri Başkanlığı görevine atanarak askeri yargı teşkilatının idari yapısını koordine etti. Kanunların hazırlanması ile askeri hakimlerin özlük işlerinin düzenlenmesi süreçlerinde son derece aktif rol aldı. Askeri yargı dünyasının en üst karar mekanizması konumunda bulunan Askeri Yargıtay bünyesinde önce üyelik, akabinde Askeri Yargıtay Başsavcılığı görevlerinde bulunarak adaletin tesisi için çalışan Çoker, gösterdiği üstün dirayet ve birikim sonucunda Askeri Yargıtay Başkanlığı koltuğuna oturarak kariyerinin zirvesine ulaştı. Bu yüksek mahkemenin başkanı olarak askeri adaletin en üst düzeydeki temsilcisi ve uygulayıcısı konumuna geldi.
Çoker'in adalet vizyonu sadece ulusal sınırlarla sınırlı kalmadı. Küresel ölçekteki hukuki gelişmeleri yakından takip eden saygın isim, Askeri Ceza Hukuku ve Harp Hukuku Uluslararası Derneği bünyesinde üye olarak yer aldı. Bu üyelik sayesinde Türkiye'yi uluslararası arenada başarıyla temsil ederek askeri hukuk alanındaki gelişmelere katkı sağladı. Ülkesine döndüğünde ise birikimini devletin en üst makamının hizmetine sundu ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Müşavirliği görevini üstlendi. Cumhurbaşkanlığı makamına doğrudan hukuki danışmanlık hizmeti verdi. Devlet başkanına hukuki konularda danışmanlık yaparak anayasal süreçlerin sağlıklı işlemesinde yardımcı oldu. Mesleki kariyeri boyunca edindiği tecrübeleri kaleme alarak yazarlık kimliğiyle de öne çıktı. Ayrıca yürüttüğü yazarlık çalşmalarıyla da tanınmaktadır. Hukuki ve toplumsal konularda yazdığı eserlerle entelektüel bir miras bıraktı. Bühoce adı Türk devlet tarihine altın harflerle yazıldı.
Senato Dönemi ve Siyasi Hayatı
Hukuk ve bürokrasi alanındaki seçkin kariyerini parlamento çatısı altında taçlandıran Fahri Çoker, siyaset sahnesinde de etkili bir figür haline geldi. Cumhurbaşkanı tarafından gösterilen güvenin bir nişanesi olarak, 25 Temmuz 1978 tarihinde Cumhuriyet Senatosu üyeliğine seçildi. Cumhurbaşkanınca seçilen senatör sıfatıyla parlamento çalışmalarına katılan tecrübeli devlet adamı, yasama faaliyetlerinde hukukun üstünlüğünü savundu. Cumhuriyet Senatosu çatısı altında geçirdiği iki yılı aşkın süre boyunca ülkenin anayasal düzeni ve mevzuat yapısına katkı sağlamayan devam eden Çoker, bu süreçte de tarafsızlığını ve ilkeli duruşunu korumayı bilerek her kesimin derin takdirini kazanmayı başarıyla tamamladı. Ülkenin içinden geçtiği çalkantılı süreçte, senatörlük görevini 12 Eylül 1980 askeri müdahalesine kadar büyük bir özveriyle sürdürdü. Çoker'in hem sivil hem de askeri alandaki hizmetleri şu önemli başlıklar altında toplanabilir:
- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezuniyetiyle başlayan akademik altyapı.
- Askeri Yargıtay Başkanlığı ile zirveye ulaşan adli kariyer.
- Cumhuriyet Senatosu Cumhurbaşkanınca Seçilen Üyeliği vasıtasıyla parlamentoda üstlenilen yasama görevi.
- Cumhurbaşkanlığı Hukuk Müşavirliği görevi ile devletin zirvesine sunulan hukuki danışmanlık.
- Askeri Ceza Hukuku ve Harp Hukuku Uluslararası Derneği üyeliği ile dış dünyada kazanılan temsil gücü.