Cumhuriyet döneminin çok yönlü kültür insanlarından biri olan Fahrünnisa Kadıbeşegil, 1926 yılında Bursa'da dünyaya gözlerini açtı. Sanatın farklı dallarında ürettiği özgün eserlerle tanınan usta isim, yaşamı boyunca ressam, yazar ve çevirmen kimlikleriyle Türk sanat dünyasında derin izler bıraktı. Eğitim hayatındaki arayışlarının ardından tiyatro disiplinine yönelen Kadıbeşegil, özellikle Anadolu insanını resim sanatı ile tanıştırma gayesiyle yürüttüğü sergi faaliyetleri ve kurucusu olduğu edebiyat yayınıyla toplumsal bir aydınlanma misyonu üstlendi. Hayata 9 Ekim 2009 tarihinde İzmir'de veda eden değerli sanatı, arkasında yurt içi ve yurt dışındaki koleksiyonlarda yer alan eşsiz tablolar ile unutulmaz çeviri eserler bıraktı.
Sanatla Harmanlanan Bir Yaşam ve İlk Adımlar
Sanat yolculuğuna genç yaşlarda adım atan Fahrünnisa Kadıbeşegil, özellikle Kenan Özbel ile Eşref Üren'in atölyelerinde eğitim alarak ilk sanatsal temellerini şekillendirdi. Akademik kariyerinde farklı alanları deneyimleyen sanatı, ilk olarak Gazi Eğitim Enstitüsü'nün resim bölümüne girmeye hak kazandı. Ancak buradaki eğitimini sürdürmeyerek tercihini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin İngiliz filolojisi bölümünden yana kullandı. Eğitim arayışları bununla da sınırlı kalmayan Kadıbeşegil, bu bölümü de yarıda bırakıp nihayetinde tiyatro bölümünü bitirdi. Aldığı bu akademik eğitim, onun ileriki yıllarda sahne sanatlarına ve çeviri faaliyetlerine yönelmesinde büyük bir rol oynadı. Ancak diploması tiyatro alanından olsa da, içindeki resim tutkusu hiçbir zaman sönmedi. Fırçasını elinden hiçbir dönem bırakmadı.
Anadolu'yu Resimle Buluşturan Kültür Elçisi
Sanatı salonlardan çıkarıp halkla buluşturmayı temel bir amaç haline getiren ressam, özellikle 1970'li yıllardan itibaren takdir toplayan bir sergi seferberliği başlattı. Her yıl en az üç defa Anadolu'nun farklı il ve ilçelerine seyahat ederek kişisel resim sergileri düzenledi. Bu çabanın arkasında toplumsal bir hedef yatıyordu. Amacı Anadolu insanına görsel sanatları sevdirmek ve sergi gezme alışkanlığı kazandırmaktı. Kültürel alandaki bu örgütlü çalışmalarını 1972 yılında bir adım ileriye taşıdı. Merkezi Fransa'nın Vichy kentinde bulunan Birleşmiş Kadınlar Kültür ve Sanat Derneği'nin Türkiye şubesini kuran isimler arasında yer aldı. Küresel ölçekteki sanat organizasyonlarında da aktif rol üstlenen Kadıbeşegil, iki senede bir organize edilen saygın bienallere katıldı. Bu yoğun üretim sürecinin bir meyvesi olarak, sanatının Türkiye'de ve farklı ülkelerde bulunan çeşitli koleksiyonlarda 250 dolaylarında eseri yer almaktadır.
Kadıbeşegil, resim sanatını her şeyden önce derin bir sevgi eylemi olarak tanımlıyordu. Doğayı, insanları, hayvanları ve ağaçları sevmeyi resimle anlattı. Sanatın durmaksızın devam eden bir arayış ve değişim süreci olduğuna inanıyordu. Kendi sanat anlayışında renklere büyük bir öncelik tanıdı. Doğadan ilham almayı tercih eden ve hayali kompozisyonlardan uzak duran sanatçı, doğa karşısında çalışmanın kendisine özgürlük verdiğini belirtiyordu. Işık ile renk arasındaki dengeli ilişkiyi boyanın doğal biçimlenişiyle harmanlayarak kendine has plastik bir üslup geliştirdi.
Edebiyat ve Tiyatro Dünyasındaki İzleri
Fahrünnisa Kadıbeşegil'in üretkenliği sadece tuval ile sınırlı kalmadı. Edebiyat ve sahne sanatları da onun yaşamında geniş bir yer kapladı. Ankara'da 1974 yılında yayın hayatına başlattığı aylık Oluşum dergisi, dönemin kültür hayatında önemli bir buluşma noktası haline geldi. Bu dergide Türk edebiyatının tanınmış şair ve yazarlarına yer verirken, aynı zamanda yazın dünyasına yeni adım atan genç yeteneklerin önünü açtı. Tiyatroya olan tutkusu ise onu dünya edebiyatından önemli tiyatro oyunlarını dilimize kazandırmaya yöneltti. Sahnelenen ve çevrilen eserler arasında şunlar yer almaktadır:
- Sandy Wilson tarafından yazılan ünlü Erkek arkadaş (The Boy Friend) müzikali,
- William Somerset Maugham imzalı Sadık zevce oyunu,
- Guiseppe Patroni Griffi'nin kaleme aldığı Diyelim ki bir yemekte adlı eseri,
- Mary Howard'ın yazdığı Geçmişteki gölgem yapıtı,
- Hubay Miklos'un özgün eseri SphinX.