Dünya genelinde işçi sınıfının simgesi haline gelen Enternasyonal marşı söz yazarı Eugène Edine Pottier, 4 Ekim 1816 tarihinde Fransa'nın başkenti Paris'te doğdu. Kendisi mütevazi bir zanatkârın oğluydu. Hayatı boyunca şair, işçi, sendikacı ve devrimci kimliklerini bir arada taşıyan Pottier, 6 Kasım 1887'de yine doğduğu şehirde hayata veda edene kadar emekçilerin hak arama mücadelesinin en ön saflarında yer aldı. Genç yaşlardan itibaren cumhuriyetçi fikirlerle yoğrulan bu sıra dışı şair, kalemini ve hayatını ezilen kitlelerin özgürlük kavgasına adayarak tarihin akışında unutulmaz bir iz bıraktı.
Zorlu Gençlik Yıllarından Barikatlara Uzanan Yol
Paris'in yoksul mahallelerinden birinde doğan Pottier, Terazi burcunun taşıdığı adalet arayışıyla erken yaşta tanıştı. Küçük yaşta işçilik hayatına atıldı. Babası onu henüz on iki yaşındayken okuldan alıp yanına çırak yapmak istese de genç Eugène bu mesleğe ısınamadı. Kendi yolunu çizmek isteyerek kâğıt işçiliğine yöneldi ve zamanla sanayi desinatörlüğü alanında kendini geliştirdi. Henüz çok gençken Fransa'yı sarsan 1830 Devrimi'ne tanıklık etti ve bu rüzgarla kaleme aldığı "Yaşasın Özgürlük" şiirini bu büyük halk hareketine ithaf etti. Pottier'in devrimci karakteri, 1848 Şubat Devrimi ve ardından gelen kanlı Haziran ayaklanmasıyla daha da keskinleşti. Barikatlarda bizzat dövüşen şair, Fourier'in ütopik fikirlerini benimsedi. Hayatı kazanmak için birçok farklı işe girip çıkıp çıkan Pottier, resim yeteneğini geliştirerek Paris'in en aranan kumaş ressamlarından biri olmayı başardı. Emeğin örgütlü gücüne inandığı için 1851 yılında kumaş desen atölyesinde yöneticilik yaparken işçilerin bir araya gelmesini sağladı. Kurduğu bu güçlü işçi birliğini daha sonra I. Enternasyonal bünyesine dahil etmeyi de başardı. Emekçilerin haklarını koruma arzusuyla 1867'de Resim Atölyeleri Sendika Odası'nı kurarak sendikal mücadelede öncü bir rol üstlendi.
Paris Komünü ve Sürgün Yılları
Fransa'da imparatorluğun yıkılması ve 4 Eylül 1870'te Üçüncü Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Pottier, vatan savunması için ulusal muhafız birliğinde astsubay olarak katıldı. Hayatı boyunca işçi sınıfının örgütlenmesi için mücadele eden şair, farklı dönemlerde şu önemli görevlerde bulunmuştur:
- Resim Atölyeleri Sendika Odası kuruculuğu ve sendikal liderlik
- Paris Komünü üyeliği ve Kamu Hizmetleri Komisyonu görevi
- Amerikan Sosyalist Partisi kurucu üyeliği ve örgütçülük
18 Mart 1871'de Paris Komünü ilan edildiğinde, işçilerin ve ezilenlerin yönetiminde aktif görevler almaya hazırdı. Yapılan seçimlerde Komün üyeliğine seçilen Pottier, ardından Kamu Hizmetleri Komisyonu'nda görev üstlenerek Kamu Selameti Komitesi'nin kararlarını kararlılıkla destekledi. Komün'ün barikatlarında Versay yanlısı güçlere karşı günlerce çarpışırken, yazdığı şiirlerle direnen komüncülerin moral kaynağı oldu. Gıyabında idama mahkûm edildi. Can güvenliği için İngiltere'ye kaçtı. Buradan da Amerika Birleşik Devletleri'ne geçerek New York'ta sürgünlerde geçirdiği 1873-1880 yılları arasında mason locasına kabul edildi. Amerika'daki işçi hareketinin örgütlenmesi için de aktif bir şekilde çalışan şair, Fransa'daki yoldaşlarıyla bağını hiçbir zaman koparmadı ve Amerikan Sosyalist Partisi'nin kurucu kadroları arasında yer aldı.
Enternasyonal Marşının Doğuşu ve Son Yıllar
Pottier'in dünya tarihindeki en büyük mirası, Paris Komünü'nün yıkılışının hemen ardından, Haziran 1871'de kaleme aldığı ve 29 Haziran 1871'de tamamladığı "Enternasyonal" şiiri oldu. Sürgünden sonra 1880 yılında çıkarılan genel afla Paris'e geri dönen şair, artık yarı felçli ve derin bir yoksulluk içindeydi. Buna rağmen sanattan ve mücadeleden kopmadı. 1883'te katıldığı "Lice Chansonnière" adlı türkü yarışmasında üç yüz aday arasından birinci seçilerek ülkesine dönüşünü tüm Fransa'ya duyurdu. Jules Guesde ve Paul Lafargue ile omuz omuza vererek Fransız İşçi Partisi'nin kuruluşuna yardım etti ve Le Socialiste gazetesinde yazdı. Dostlarının desteğiyle 1887'de "Devrimci Türküler" isimli kitabı basıldı. Ancak hastalığı hızla ilerledi ve 6 Kasım 1887'de Lariboisière Hastanesi'nde yetmiş bir yaşında hayata gözlerini yumdu. Cenazesi büyük bir işçi kitlesinin katılımıyla Pere-Lachaise mezarlığına defnedildi. Polis, taşınan kızıl bayrağı almaya çalıştı. Pottier'in ölümünden sonra, 1888 yılında Lille belediye başkanlığı için kampanya yürüten Gustave Delory, şairin kitabındaki bu şiiri keşfetti. Delory'nin teşvikiyle fabrika işçisi müzisyen Pierre Degeyter, 15 Temmuz 1888'de şiiri birkaç gün içinde besteleyerek bugün tüm dünya emekçilerinin dillerinden düşmeyen o meşhur marşı yarattı.