Türk sanat dünyasının öncü isimlerinden ressam ve mimar Erol Akyavaş, batı rasyonalizmi ile doğu tasavvufunu resimlerinde buluşturan sıra dışı bir sanat adamıdır. 1932 senesinde Ankara'da hayata gözlerini açan usta sanatçı, Türkiye'de başladığı eğitimini Amerika Birleşik Devletleri'nde sürdürerek evrensel bir vizyon kazanmıştır. Kendine has perspektif arayışları ve estetik diliyle modern Türk resminin dünyadaki en önemli temsilcileri arasında yer alan Akyavaş, hem mimari projeleri hem de tuval çalışmalarıyla sanat tarihine silinmez izler bırakmıştır.
Anadolu Seyahatlerinden Floransa ve Paris Atölyelerine
Erol Akyavaş'ın çocukluk yılları, babası Hasan Tahsin Bey'in bankacılık görevi nedeniyle Türkiye'nin farklı kentlerinde geçmiştir. Hasan Tahsin ve Melek Akyavaş çiftinin oğlu olan Erol Akyavaş, bu seyahatler vesilesiyle Samsun, İzmir, Bursa, Ankara ve İstanbul gibi şehirleri yakından tanıma fırsatı bulmuştur. Sanatçının eğitim hayatındaki ilk büyük adımı ise İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü'nden mezun olmasıyla gerçekleşmiştir. Akademideki eğitimi esnasında Bedri Rahmi Atölyesi'ne misafir olarak katılan genç yetenek, burada resim sanatının inceliklerini keşfetmeye başlamıştır.
Mimarlık diplomasını aldıktan sonra vizyonunu genişletmek isteyen Akyavaş, İtalya'ya giderek Floransa Güzel Sanatlar Akademisi bünyesindeki yaz çalışmalarında yer almıştır. İtalya'daki klasik sanat birikimini yakınden inceledikten hemen sonra rotasını Fransa'nın başkenti Paris'e çeviren Akyavaş, buradaki ünlü Lhote ve Léger atölyelerinde çalışarak modern sanatın teorik altyapısını pekiştirmiştir. Paris'in canlı sanat ortamında post-kübist geometrik soyut nitelikteki ilk eserlerini üretmeye başlayan ressam, batı sanatının geometrik temellerini kendi üslubuyla yoğurmuştur.
Amerika Birleşik Devletleri ve MoMA'ya Uzanan Başarı
Paris deneyiminin ardından Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleşen sanatçı, 1954 ve 1960 yılları arasında burada yaşamıştır. Chicago kentinde bulunan Illinois Institute of Technology bünyesinde ünlü mimar Mies Van Der Rohe'den doğrudan mimarlık dersleri almıştır. Amerika'daki yaşamı sadece mesleki kariyerini değil, özel hayatını da şekillendirmiştir. Macar kökenli İlona Mosolygo ile Cleveland kentinde yolları kesişen Akyavaş, 1956 yılında evlilik kararı almıştır. Çiftin bu birlikteliğinden 1959 senesinde kızları Nazan dünyaya gelmiştir.
Aynı yıl sanatçının kariyerinde küresel ölçekte büyük bir dönüm noktası yaşanmıştır. Sanatçının tuvalinden çıkan Padişahların İhtişamı adlı meşhur yapıt, New York Modern Sanatlar Müzesi (MoMA) koleksiyonuna kabul edilmiştir. Bu prestijli başarı, Türk resim sanatı adına uluslararası bir zafer niteliği taşımaktadır. Akyavaş, başarısının hemen peşinden 1960 ile 1962 yılları arasında tanınmış mimar Earo Saarine ile tasarım ortaklığı kurarak yaratıcı sınırlarını daha da zorlamıştır.
Göreme Kaya Otel ve Mimarlık Çalışmaları
Vatani görevini yerine getirmek amacıyla 1963 yılında Türkiye'ye dönen Erol Akyavaş, ülkesinde geçirdiği yıllarda mimarlık alanında ses getiren projelere imza atmıştır. Özellikle 1964 ve 1965 yıllarında Nevşehir Göreme'de hayata geçirilen Kaya Otel projesi, mimari yaklaşımının en önemli göstergelerinden biri olmuştur. Bu sıra dışı çalışma, uluslararası prestije sahip Ağa Han Mimarlık Ödülü'nde finalist olma başarısını yakalamıştır. Sanatçı, bu projenin ardından 1965-1967 yılları arasında aktif olarak mimarlık yapmaya devam etmiştir.
1968 yılında yeniden New York'a yerleşen usta sanatçı, 1970'li yıllardan itibaren tuvalinde yepyeni bir evreye geçmiştir. Bu dönemde figüratif ögeler ile mimari unsurları ustalıkla iç içe geçiren sanatçı, izleyiciyi şaşırtan ve sıra dışı mimari perspektifler sunan geometrik yapılı resimler üzerinde yoğunlaşmıştır. Sanatının son dönemini oluşturan 1980'li yılların başlarında ise yönünü tamamen doğu kültürüne, İslam sanatına ve tasavvuf felsefesine çevirmiştir. Geleneksel hat sanatını, minyatürü ve tasavvufi kavramları çağdaş resim diliyle yorumlayan başyapıtlar üretmiştir.
Usta sanatçı 20 Nisan 1999 tarihinde vefat etti. İstanbul Salacak'taki evinde hayata gözlerini yuman ressamın, boya resimlerinin yanı sıra değişik araçlarla ürettiği çalışmaları da bulunmaktadır. Sanatçı ayrıca özgün baskı türündeki yapıtlarıyla da tanınır. Sanatçının geride bıraktığı geniş külliyat şu başlıklar altında toplanabilir:
- Tuval üzerine boya resimleri
- Değişik araç ve gereçlerle tasarlanan karma çalışmalar
- Özgün baskı türündeki yapıtlar