Mehmet Emrullah Nutku, askeri yetenekleri, hukuki birikimi ve meclisteki siyasi kariyeriyle Cumhuriyetimizin kuruluş yıllarında son derece aktif görevler üstlenen Mehmet Emrullah Nutku, Türk tarihinin çok yönlü devlet adamları arasında yer alır. 1901 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti İstanbul'da dünyaya gelen Nutku, ömrünü denizcilikten siyasete uzanan geniş bir yelpazede ülkesine hizmet etmeye adamıştır. Değerli Cumhuriyet aydını 19 Nisan 1980 tarihinde vefat etmiştir.
Denizlerden Hukuk Kürsülerine Uzanan Eğitim Hayatı
Genç yaşta vatan savunmasına katkı sunmak amacıyla askeri eğitime yönelen Mehmet Emrullah Nutku, ilk olarak Bahriye Mektebi bünyesinde eğitim görmüştür. Bahriye Mektebi bünyesindeki askeri eğitimini üstün başarıyla tamamlayan yetenekli subay adayı, denizcilik alanındaki teorik ve pratik uzmanlığını pekiştirmek amacıyla daha sonra Alman Bahriye Mektebi'nden mezun olmuştur. Nutku, askeri kimliğini entelektüel ve hukuki bir vizyonla taçlandırmak istemiştir. Ardından İstanbul Hukuk Fakültesi'ni başarıyla bitirmiştir.
Mavi Vatan'da Parlayan Bir Subaylık Dönemi
Eğitimlerini tamamlayan Mehmet Emrullah Nutku, Türk denizcilik tarihinin kritik dönemlerinde deniz kuvvetlerinin farklı kademelerinde önemli askeri sorumluluklar üstlenmiştir. Donanmadaki aktif görev sürecinde çok sayıda gemi bünyesinde oldukça kritik pozisyonlarda bulunmuştur. Bu süreçte Turgut Reis Zırhlısı subaylığı ve Trabzon Deniz Nakliyat Komutanlığı subaylığı görevlerini iftiharla yerine getirmiştir. Denizlerdeki tecrübesi onu daha büyük sorumluluklara taşımıştır. Gazal Römorkörü ile Preveze Gambotu Seyir Subayı Yardımcılığı görevlerinde bulunarak yetkinliğini kanıtlamıştır. Ayrıca Samsun Vapuru ve Berki Satvet Gemisi subay kadrolarında da aktif şekilde görev almıştır.
Askeri eğitim kurumlarında da sorumluluk alan Nutku, Çırak Mektebi Bölük Subaylığı ile Bahriye Mektebi Müdürlüğü Kısım Subaylığı görevlerini yürütmüştür. Kendisi, Galata Yatı İkinci Komutanlığı görevinden sonra Deniz Kurmay Başkanlığı Neşriyat Şubesi bünyesinde subay olarak hizmet vermiştir. Bahriyedeki aktif ve başarılı görevlerinin ardından askeri adalet mekanizmasına geçiş yapmış ve Askerî Hâkimlik vazifesini üstlenmiştir. Bu kutsal görevin ardından sivil hayata geçiş yapmıştır. Avukatlık ruhsatını alarak uzun yıllar boyunca serbest avukatlık mesleğini başarıyla icra etmiştir.
Medya, Sivil Toplum ve Parlamento Yılları
Hukukçu kimliğinin yanı sıra basın ve yayın hayatına da ilgi duyan Nutku, Gülyurdu Gazetesi'nin sahipliğini üstlenmiştir. Bu köklü yayın organında aynı zamanda Neşriyat Müdürlüğü görevini üstlenerek fikir dünyasını geniş kitlelere ulaştırmıştır. Entelektüel birikimini ve güçlü yazarlık kabiliyetini sivil toplum alanındaki mesleki örgütlenmelerle birleştiren Mehmet Emrullah Nutku, denizcilerin haklarını gür bir sesle savunmak amacıyla Türk Ticaret Kaptan ve Makinistler Cemiyeti Başkanlığı görevini yürütmüştür. Kültürel birikimini kaleme aldığı kitaplar ve yazılarla taçlandırarak ömrü boyunca yazarlık kariyerini aktif olarak sürdürmüştür.
Sivil toplum ve medyada gösterdiği üstün başarılar, onu Türk siyasi hayatının merkezine gururla taşımıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında halkın temsilciliğini üstlenen tecrübeli devlet adamının parlamento karnesi oldukça parlaktır. TBMM IX. Dönem kapsamında Erzurum milletvekilliği yaparak mecliste bölge halkının gür sesi olmuştur. Bir sonraki seçimlerde ise X. Dönem Trabzon milletvekili olarak meclisteki yerini korumayı başarmıştır. Bu yasama döneminde ekonomi politikalarına yön veren meclisin en kritik kurullarından biri olan X. Dönem İktisat Komisyonu Başkanlığı görevini layıkıyla yürütmüştür.
Hayatı boyunca üstlendiği her vazifede büyük bir özveri sergileyen Emrullah Nutku, evli ve üç çocuk babasıydı. 1980 yılında hayata veda etmiştir. Geride bıraktığı şerefli mirasla, Türk askeri ve siyasi tarihinin seçkin şahsiyetlerinden biri olarak hafızalarda yer edinmiştir.