Kimliği ve dönemi
Emir Ali Bey, 16. yüzyılda Somali ve Kenya'daki Müslümanları kurtarmak için Portekizlilerle savaşırken öldüğü belirtilen Osmanlı denizcisidir. Batılı kaynaklarda adı Amir Ali Bey ve Mir Ali Bey olarak da geçer. Çeşitli kaynaklarda sık sık bir "Türk korsanı" olduğu söylenir. 1488'de Ümit Burnu'nun Portekizli denizciler tarafından keşfi Hindistan'a yeni bir ticaret yolu açtı; eski ticaret yolları önemini yitirdi ve topraklarından bu yollar geçen İslam ülkeleri zarar gördü. Portekizliler Hint Okyanusu bölgesine gönderdikleri kuvvetleri artırarak Afrika, Arabistan, İran, Hindistan ve Çin kıyılarında koloni şehirleri kurmaya başladı.
Osmanlı'dan yardım talebi
Mısır ve İran gibi güçlü İslam ülkelerinin donanmaları Portekiz donanmasına denk değildi. 1517'de Osmanlıların Mısır'ı fethedip Kızıldeniz kıyılarına inmesi ve Süveyş'te tersane kurması Portekizliler için olumsuz bir gelişme oldu. Portekiz baskısı altındaki Afrika, Arabistan, Hindistan ve Endonezya'daki Müslümanlar o dönemde en güçlü İslam devleti olan Osmanlı'dan yardım istedi. Yardım bekleyen topluluklardan biri de Kenya Müslümanlarıydı; Portekizliler, Vasco da Gama'nın 1498'deki gelişinden kısa süre sonra bölgeye dönmüş ve 1502'de Mombasa'yı yakıp yıkmıştı. 1578'deki Vadi'l-Mehazin Muharebesi'nde Portekiz Kralı I. Sebastião'nun ölü bırakılması Portekiz için ağır bir darbe oldu ve Portekiz imparatorluğunun çöküşünün başlangıcı sayıldı.
Kenya seferleri
Bu durumdan yararlanmak isteyen Yemen Valisi Hasan Paşa, 1581'de Emir Ali Bey adındaki kaptanını Kenya sahillerine gönderdi. Aden Körfezi'nden Afrika kıtasına geçen Emir Ali Bey komutasındaki Türk donanması Mogadişu, Lamu ve Malindi üzerinden Mombasa'ya geldi ve bölgeyi Osmanlı egemenliğine soktu. İki yıl sonra Portekizliler Mombasa'ya yeniden saldırdı. Bunun üzerine Emir Ali Bey 1589'da bölgeye tekrar gelerek Portekizlileri uzaklaştırdı ve bölgeyi yeniden Osmanlı egemenliğine soktu.
Mombasa Muharebesi
Portekizliler, kendileri için önemli olan bu liman şehrini geri almak için Batı Hindistan'daki Goa limanından donanma gönderdi ve Kenya yerlilerini Osmanlı birliğine karşı saldırmaya ikna etti. 1589'daki Mombasa Muharebesi'nde Portekizliler bölgeyi geri aldı ve çok sayıda kişinin öldürüldüğü büyük bir katliam yaşandı. Emir Ali Bey'e çarpışma sırasında ne olduğu net değildir; muharebede öldüğü, kaçırıldığı ya da Portekizlilere esir düşüp Hristiyan yapıldığı yönünde iddialar vardır. Kısa bir süre bölgede kalan Osmanlı askerlerinin inşa ettiği kalenin bazı kalıntıları günümüze ulaşmıştır.
Benzer kişiler
- James Cook (Denizci)
- Turgut Reis (Denizci)
- Sadun Boro (Denizci)
- Zheng He (Denizci)
- Barbaros Hayreddin Paşa (Denizci)
- Giuseppe Garibaldi (Denizci)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Emir Ali Bey maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.