Dwight David Eisenhower Kimdir?

Genel Bakış

Dwight David Eisenhower, lakabıyla "Ike", 14 Ekim 1890'da doğan ve 28 Mart 1969'da ölen Amerikalı asker ve siyasetçidir. 1953'ten 1961'e kadar 34. Amerika Birleşik Devletleri başkanı olarak görev yaptı. II. Dünya Savaşı sırasında Avrupa'daki Müttefik Seferi Kuvvetler Yüksek Komutanı oldu ve Ordu Generali olarak beş yıldızlı rütbeye ulaştı. 1942-1943'te Kuzey Afrika'daki Meşale Harekâtı'nı ve 1944'teki Normandiya Çıkarması'nı planlayıp yönetti.

Gençliği ve Askerî Kariyeri

Teksas'ın Denison kentinde doğdu ve Kansas'ın Abilene kentinde büyüdü. Ailesinin güçlü bir dinî geçmişi vardı; ancak kendisi 1952'ye kadar örgütlü bir kiliseye üye olmadı. 1915'te ABD Kara Harp Okulu'ndan mezun oldu ve Mamie Doud ile evlenerek iki oğlu oldu. I. Dünya Savaşı'nda Avrupa'da görev yapma talebi reddedildi ve bunun yerine tank mürettebatı yetiştiren bir birliğe komuta etti. Savaşlar arasında ABD ve Filipinler'de kurmay pozisyonlarında çalıştı; ABD'nin 1941'de savaşa girmesinden kısa süre önce tuğgeneralliğe ulaştı. Daha sonra Kuzey Afrika ve Sicilya'nın Müttefik işgallerini yönetti, ardından Fransa ve Almanya'nın işgallerini denetledi. Savaştan sonra Almanya'daki Amerikan işgal bölgesinin askerî valisi (1945), Genelkurmay Başkanı (1945-1948), Columbia Üniversitesi rektörü (1948-1953) ve NATO'nun ilk Yüksek Komutanı (1951-1952) oldu.

Başkanlık Dönemi

1952'de Senatör Robert A. Taft'ın NATO karşıtı izolasyonist politikalarını engellemek için Cumhuriyetçi Parti'den başkanlığa aday oldu. 1952 ve 1956 seçimlerinde Adlai Stevenson II'yi büyük farkla yendi. Ana hedefleri komünizmin yayılmasını engellemek ve federal bütçe açıklarını azaltmaktı. 1953'te Kore Savaşı'nı bitirmek için nükleer silah kullanmayı düşündü, ateşkes hızla sağlanmazsa Çin'i nükleer saldırıyla tehdit etti; Çin bunu kabul etti ve hâlâ yürürlükte olan Panmunjom Ateşkes Antlaşması imzalandı. Nükleer caydırıcılığı öncelik hâline getiren "Yeni Bakış" politikasını izledi. Birinci Çinhindi Savaşı'nda Fransızlara büyük yardım sağladı, Fransızlar ayrıldıktan sonra Güney Vietnam'a güçlü mali destek verdi. İran ve Guatemala'da rejim değişikliği getiren askerî darbeleri destekledi. 1956 Süveyş Krizi'nde İsrail, İngiltere ve Fransa'nın Mısır'ı işgalini kınadı ve geri çekilmelerini sağladı. 1958 Lübnan krizinde 15.000 asker gönderdi. Görev süresinin sonunda bir ABD casus uçağının Sovyetler Birliği üzerinde düşürülmesi üzerine Kruşçev ile planlanan zirve iptal edildi. Domuzlar Körfezi çıkarmasını onayladı; operasyonu Kennedy devralıp uyguladı.

İç Politika

İç politikada New Deal kurumlarını sürdüren ve Sosyal Güvenliği genişleten ılımlı bir muhafazakâr çizgi izledi. Joseph McCarthy'ye gizlice karşı çıktı ve yürütme ayrıcalığını kullanarak McCarthycilik'in sona ermesine katkıda bulundu. 1957 tarihli Medeni Haklar Yasası'nı imzaladı ve Little Rock'taki okulların birleştirilmesine ilişkin federal mahkeme emirlerini uygulamak için ordu birlikleri gönderdi. Yönetimi Eyaletlerarası Karayolu Sistemi'nin geliştirilmesini üstlendi. 1957'de Sputnik'in fırlatılmasının ardından NASA'nın kurulmasına ve Ulusal Savunma Eğitim Yasası'na öncülük etti. Dönemi, 1958'deki küçük bir durgunluk dışında eşi görülmemiş bir ekonomik refaha sahne oldu. Veda konuşmasında "askerî-endüstriyel kompleks" olarak adlandırdığı büyük askerî harcamaların tehlikelerine dikkat çekti.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Dwight David Eisenhower maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.