Türk tarihçiliğinin ve bölgesel araştırmaların üretken kalemlerinden biri olan Cezmi Yurtsever, 1956 yılında o dönem Adana sınırlarında yer alan Kadirli ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Kendi soyunu ve memleketinin insanlarını anlama tutkusuyla yola çıkan Yurtsever, Çukurova'nın unutulmaya yüz tutmuş derin geçmişini tamamen aydınlatmak amacıyla hem arşivlerde hem de sahada son derece titiz çalışmalar gerçekleştirdi. İlk, orta ve lise eğitimini doğup büyüdüğü Kadirli'de tamamlayarak tarih yolculuğuna ilk adımlarını bu topraklarda attı. Bu büyük ilgi, onu İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'ne taşıdı ve 1976 yılında buradan mezun oldu.
Sınıflardan Arşivlere Uzanan Tarih Yolculuğu
Üniversite eğitiminin ardından uzun yıllar boyunca liselerde tarih öğretmenliği yapan Yurtsever, genç dimağlara vatan sevgisini ve tarih şuurunu aşıladı. Meslek hayatını 2006 senesinde Adana Fen Lisesi'nden emekli olarak noktaladı. Onun araştırmacı ruhu, henüz çocukluk yıllarında Kadirli sokaklarında filizlenmişti. İlk olarak kendi soy ağacı ile ailesinin kökenlerini sorgulayarak başladığı bu serüven, yıllar içinde tüm Çukurova insanının ortak tarihsel mirasını keşetme gayretine dönüştü. Bu yoğun emeğin ilk somut meyvesi ise 1981 yılında okurlarla buluşan Kadirli Tarihi adlı eser oldu.
Çukurova'nın Kayıp Hafızası ve Milli Mücadele Belgeleri
Cezmi Yurtsever, Osmanlı arşivlerinde gerçekleştirdiği derinlemesine incelemeler sayesinde Çukurova bölgesine dair çok önemli vesikalara ulaştı. Ermeni saldırılarının ve faaliyetlerinin odak noktası kabul edilen Beyrut Kilikya Kilisesi'nin karanlık geçmişini bu belgeler ışığında gün yüzüne çıkardı. Tarih yazımında sadece kağıtlar üzerinde kalmayan yazar, Adana Valiliği ile ortak bir projeye imza atarak sözlü tarih çalışmaları yürüttü. Milli Mücadele dönemini bizzat yaşamış, o günlerin canlı şahitleri olan gaziler ve yerel halkla birebir röportajlar yaptı. Bu değerli görüşmeler ve arşiv taramaları neticesinde hazırladığı şu önemli eserler devlet desteğiyle basılarak kütüphanelerdeki yerini aldı:
- Yeşiloba Şehitliği
- Haçin-Kalekilise
- Zeytunlu'nun 311 Mirası
Ayrıca TRT bünyesinde hazırlanan çeşitli tarihi belgesel projelerinde de uzman tarih danışmanı olarak sorumluluk üstlendi. Tarihi bilgileri geniş kitlelere ulaştırma amacıyla Adana'daki yerel televizyon kanallarında on yılı aşkın bir süre boyunca Tarih Sohbetleri isimli programı hazırlayıp sundu.
70 Eserlik Külliyat ve Yaşayan Arşiv
Emekliliğinin ardından çalışmalarına çok daha büyük bir ivme kazandıran Yurtsever, ömrünü adadığı belgeleri korumak için harekete geçti. Kadirli ve tüm Çukurova'nın adeta hafıza merkezi olan geniş arşivini, memleketinde kurduğu Kadirli Tarih Araştırma Merkezi çatısı altında bilim dünyasına açtı. Tarihçi, özellikle Çukurova havzası, Türk-Ermeni münasebetleri ve Türkmen boyları konularını merkezine alan tam 70 adet bağımsız kitap yayımladı. Halen yerel gazete ve televizyonlarda tarih temalı yazılarına ve sohbetlerine devam etmektedir. Kendi entelektüel duruşunu ve hayata bakışını şu veciz sözlerle özetler: "Tarih ve toprak ses verir, hayaller ve duygular gerçekleri yansıtır." Kendisi Türkmen coğrafyasının feryadını, Türk-Amerikan Savaşları İlk Ateş ve Ramazanoğulları-Bozdoğanlar gibi özgün temalarla işlemeyi sürdürmektedir.