Bernardo Bertolucci, 16 Mart 1941'de İtalya'nın Parma kentinde doğmuş; şair baba Attilio Bertolucci ile Ninetta Giovanardi'nin oğlu olarak büyümüş, yaşamını sinema yapımcısı dedesi Giovanni Bertolucci'nin dünyasıyla iç içe geçirmiştir. Kariyerünü yönetmenlikle taçlandırarak İtalyan sinemasının en tanınmış ve tartışmalı isimlerinden biri haline gelmiş; En İyi Film dalında Oscar kazanan tek İtalyan yönetmen olma ayrıcalığını elde etmiştir. 26 Kasım 2018'de Roma'da, 77 yaşında akciğer kanserine yenik düşmüştür.
Şiirden Kamera Arkasına
Aile Roma'ya taşındığında Bertolucci, babasının yakın dostu ve komşusu olan Pier Paolo Pasolini ile aynı binada yaşamaya başladı. Sapienza Üniversitesi'nde Modern Edebiyat okuyan genç Bertolucci, 20 yaşında ilk şiir kitabını yayımladı; ancak asıl yönünü Pasolini belirleyecekti. Pasolini, 1961 yılında Dilenci (Accattone) filmini çekerken genç Bertolucci'den asistanlık yapmasını istedi. O deneyim şiiri bir kenara bırakmasına yetti; bir yıl sonra ilk uzun metraj filmi La commare secca'yı yönetti.
Kardeşi Giuseppe Bertolucci da sinema ve tiyatro alanında yer edindi. Ailede sanat bir gelenek değil, neredeyse solunan bir havadı.
Dünya Sahnesine Çıkış: Paris'te Son Tango ve Tartışmalar
1964'te Devrimden Önce (Prima della rivoluzione) ve 1970'te Konformist ile Avrupa sinema çevrelerinde ses getiren Bertolucci, 1972'de çektiği Paris'te Son Tango filmiyle küresel ünlere ulaştı. Başrollerde Marlon Brando ve Maria Schneider yer aldı. Cinsellik içeren sahneleri nedeniyle film İtalya'da yasaklandı, Bertolucci ise beş yıl yurttaşlık haklarından mahrum bırakıldı.
Filmün gölgesinde kalan önemli bir gerçek yıllar sonra gece yüzüne çıktı: Bertolucci, tecavüz sahnesini Schneider'in haberi olmadan Brando ile birlikte tasarladığını itiraf etti. 2011'de hayatını kaybeden Schneider bu sahneyle ilgili şunları söylemişti: "Аşağılanmış ve tecavüze uğramış hissettim. Brando benden özür dilemedi."
1976'da epik ölçekli 1900 filminde Robert De Niro, Gérard Depardieu ve Burt Lancaster gibi isimlerle çalıştı; 300 dakikalık yapım, komünist kimliğini yansıtan bir fresk gibiydi.
Son İmparator ve Oscar Zaferinin Zirves
1987 yılı, Bertolucci'nin sinema tarihine altın harflerle yazdığı yıl oldu. Son İmparator (The Last Emperor), Pekin'deki Yasak Şehir'de çekim yapma ayrıcalığı elde edilen nadir yapımlardan biri olarak tarihe geçti. Film, En İyi Film ve En İyi Yönetmen dahil toplam 9 dalda Oscar aldı. Bertolucci bu buluşuyla hem İtalyan sinemasının bayrağını üstte taşıdı hem de En İyi Film Oscarı kazanan tek İtalyan yönetmen unvanını günümüze dek korudu.
Sonraki yıllarda da üretkenliğini sürdürdü:
- 1990 — Çölde Çay
- 1993 — Küçük Buddha
- 1996 — Çalınmış Güzellik
- 2003 — Düşler, Tutkular ve Suçlar
- 2012 — Ben ve Sen (son uzun metraj filmi)
Uluslararası arenada da saygınlığı tescillendi: 1983 ve 2013 yıllarında Venedik Uluslararası Film Festivali resmi yarışma jürisine başkanlık etti; 1990'da aynı görevi Cannes için üstlendi. 2011'de Cannes, sinemaya hizmetleri nedeniyle kendisine Onursal Altın Palmiye ödülünü verdi.
2003'te geçirdiği ameliyatın ardından tekerlekli sandalyeye bağlı yaşayan Bertolucci, Roma'nın tarihi Trastevere mahallesindeki kaldırım taşlarının engebeli yapısından duyduğu rahatsızlığı 2013'te Scarpette Rosse (Kırmızı Ayakkabılar) adlı kısa filmine taşıdı. Hayatının sonuna kadar sinemayı düşünmeyi bırakmadı; 26 Kasım 2018'de Roma'da hayata gözlerini yumdu.