Türk tiyatro ve sinemasının modern çehresine yön veren yönetmen, oyuncu ve eğitimci Beklan Algan, 31 Mart 1933 tarihinde Erzurum'da dünyaya gelmiştir. Robert Kolej'den mezuniyetinin ardından sanata adanan ömrünü tiyatronun kuramsal ve pratik sınırlarını genişletmeye vakfeden usta sanatçı, eşi Ayla Algan ile birlikte Amerika'da aldığı nitelikli eğitimle sahne sanatlarında devrimci adımlar atmıştır. Türkiye'de Şehir Tiyatroları'ndan bağımsız atölyelere uzanan geniş bir yelpazede çağdaş oyunculuk metotlarını yerleştiren Algan, 27 Eylül 2010 günü lösemi tedavisi gördüğü İstanbul Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi'nde 77 yaşında hayata gözlerini yummuştur.
Amerika Yılları ve Sahneyle İlk Temas
İstanbul'daki prestijli Robert Kolej eğitimini tamamlayan Algan, mezuniyetinin hemen ardından hayatını birleştirdiği Ayla Algan (Kasman) ile birlikte bambaşka bir serüvene yelken açtı. Aslında maden mühendisliği eğitimi alma amacıyla gittiği Amerika Birleşik Devletleri, onun tiyatro tutkusunu keşsettiği dönüm noktası oldu. Usta sanatçı Amerika'da mühendislik eğitimini tamamen bıraktı. Eşiyle drama eğitimine yönelerek New York'ta adımlar attı. Buradaki saygın kurumlar olan Actor's Repertuary Theatre ve New York Actor Studio bünyesinde sahne ve oyunculuk üzerine derinlemesine teorik ve pratik dersler aldı. Eğitiminin meyvelerini kısa sürede topladı. Sanatçı, Amerika'da çok sayıda tiyatro oyununda profesyonel düzeyde sahne aldı ve ünlü Broadway sahnelerinde çeşitli roller üstlenerek uluslararası deneyim kazandı.
Türkiye'ye Dönüş ve Deneysel Tiyatro Arayışları
Amerika'da edindiği birikimle 1960 yılında anavatana dönen Beklan Algan, vakit kaybetmeden Şehir Tiyatroları çatısı altında yönetmen ve oyuncu olarak çalışmaya başladı. Burada 1961 yılında resmi görevine başlasa da kurumdaki çalkantılı süreçler onu farklı arayışlara itti. Tiyatronun efsanevi ismi Muhsin Ertuğrul'un görevinden istifa etmesi üzerine, ona destek olmak amacıyla 1966 yılında eşi Ayla Algan ile beraber kurumdan ayrılma kararı aldı. Bu ayrılık yeni ekollerin kapısını araladı. Muhsin Ertuğrul önderliğinde kurulan LCC (Language and Culture Center) bünyesindeki tiyatro bölümünün yönetimini üstlenen sanatçı, yenilikçi yaklaşımlarını buraya taşıdı. Deneycilik anlayışını daha da ileriye taşımak isteyen Algan, 1970 senesinde Bakırköy Halk Evleri Deneme Sahnesi'ni hayata geçirdi. Kısa bir süre sonra yeniden yuvası Şehir Tiyatroları'na dönerek rejisörlük faaliyetlerini sürdürdü. Tiyatroyu halkla buluşturma vizyonu doğrultusunda 1975 yılında Tepebaşı Deneme Sahnesi'nin kurulmasında aktif bir rol oynadı. Ancak 1980 yılındaki askeri müdahale dönemiyle birlikte buradaki görevine son verilince, rotasını yeniden yurt dışına çevirmek mecburiyetinde kaldı.
Berlin'de İşçi Tiyatrosundan TAL Laboratuvarına
Berlin'de de sanat çalışmalarına hızla devam etti. Ünlü Schaubühne Tiyatrosu bünyesinde dört yıl boyunca gurbetçi işçilerin sorunlarını sahneye taşıyan projeler yürüttü. Bu süreçte Türk sinema ve tiyatrosunun dev isimleri Tuncel Kurtiz, Şener Şen ve Macit Koper ile omuz omuza vererek işçi tiyatrosu yaptı. 1984 yılında Türkiye'ye dönünce bağımsız sanat ortamını canlandırmak adına meslektaşlarıyla güç birliği yaparak BİLSAK Tiyatro Atölyesi'nin kurucuları arasında yer aldı. Dönemin Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Gencay Gürün'ün nazik daveti üzerine 1988'de kuruma geri döndü. Ayla Algan, Erol Keskin ve Haluk Şevket Ataseven ile birlikte Şehir Tiyatrosu çatısı altında Tiyatro Araştırma Laboratuvarı (TAL) adlı oluşumu kurup başına geçerek devrim niteliğinde projelere liderlik etti. Bu laboratuvarda genç yetenekleri keşedip yetiştirerek çağdaş tiyatro dilinin gelişimine benzersiz katkılar sundu. Usta isim eğitimciligi hiç bırakmadı. Usta sanatçı, 2002 yılından itibaren Ekol Drama Sanat Evi bünyesinde Çağdaş Tiyatro ve Yaratıcı Oyuncu eğitimi vererek yüzlerce öğrenciye ışık tuttu.
Beyaz Perde Deneyimi ve Eserleri
Tiyatroda teorisyenliği ve yönetmenliğiyle öne çıkan Beklan Algan, Türk sinemasında da derin izler bırakan yapımlara imza atmıştır. Beyaz perde serüvenine 1964 yılında, senaryosunu Vedat Türkali'nin yazdığı ve Ertem Göreç'in yönettiği Karanlıkta Uyananlar filmiyle adım attı. Bu toplumsal gerçekçi başyapıtta Fikret Hakan, Ayla Algan, Tülin Elgin ve Kenan Pars gibi isimlerle başrolü paylaşmakla kalmadı, filminin yapımcılığını da üstlendi. Sanat hayatı boyunca hem oyuncu hem de yapımcı olarak sinemaya emek veren Algan, kazandığı prestijli İlhan İskender Armağanı gibi ödüllerle tiyatro alanındaki başarısını tescilledi. Sanatçının özel yaşamı da merak konusudur. Aile hayatında da sanatı merkezde tutan Algan'ın bu evlilikten 1975 doğumlu Sevi Algan adında bir evladı bulunmaktadır.
Usta sanatçının hem kamera önünde hem de mutfağında yer aldığı bazı önemli sinema çalışmaları şunlardır:
- Karanlıkta Uyananlar (1964 - Ekrem rolü ve Yapımcı)
- Sevmek Seni (1965 - Oyuncu)
- Karanfilli Kadın (1966 - Oyuncu)
- Halime'yi Samanlıkta Vurdular (1966 - Oyuncu)
- Kız Kulesi Aşıkları / Hera ile... (1993 - Adam rolüyle Oyuncu)