Türk tiyatro ve sinema dünyasının en üretken simalarından biri olan Mehmet Beklan Algan, 31 Mart 1933 tarihinde Erzurum'da dünyaya gözlerini açtı ve yaşamı boyunca sanata yön veren sayısız projeye imza attı. Sanatla dolu bir ömür süren usta isim, 27 Eylül 2010 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Kendisi lösemi tedavisi görüyordu. Robert Kolej mezuniyetinin ardından hayatını Ayla Algan ile birleştirdi. Sanatçı tiyatro çalışmalarına yönelmeden önce spor dünyasında aktif bir kariyere sahipti.
Potalardan Amerika'daki Sahne Eğitimine Uzanan Yıllar
Genç Beklan Algan, 1951 ile 1954 yılları arasında Fenerbahçe basketbol takımının formasını giydi. Sarı-lacivertli takımın potalardaki başarısında önemli bir paya sahipti. Özellikle 1954 yılındaki karşılaşmada ezeli rakip Galatasaray'ı yenmeyi başardılar. Bu galibiyetle birlikte potalardaki üstünlük Fenerbahçe kulübüne geçmiş oldu. Başarılı sporcu bu tarihi kadroda genç bir yetenek olarak yer alıyordu. Spor kariyerinin ardından maden mühendisliği eğitimi almak amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Ancak burada mühendislik yerine tiyatro sanatına yönelmeyi tercih etti. Amerika Birleşik Devletleri'nde eşi Ayla Algan ile birlikte Actor's Repertuary Theatre çatısı altında eğitim alan usta sanatçı, bunun yanı sđra New York Actor Studio bünyesinde de kapsamlı sahne eğitimi gördü. Değerli sanatçı tiyatro alanındaki teorik ve pratik bilgisini bu prestijli kurumlarda pekiştirdi. Eğitim sürecini tamamladıktan sonra Amerika'da birçok farklı oyunda profesyonel oyuncu olarak sahneye çıktı.
Türkiye'ye Dönüş, Sinema Yılları ve Deneme Sahneleri
Amerika'daki verimli eğitim ve sahne tecrübesinin ardından 1961 yılında Türkiye'ye geri döndü. Vatanına döner dönmez İstanbul Şehir Tiyatroları kadrosuna dahil oldu. Tiyatro sahnelerinin yanı sđra sinema dünyasına da adım atmakta gecikmedi. Beyazperdedeki ilk deneyimini 1964 yapımı Karanlıkta Uyananlar isimli film ile gerçekleştirdi. Usta sanatçının rol aldığı ve Türk sinemasında iz bırakan başlıca yapımlar şunlardır:
- Karanlıkta Uyananlar
- İstanbul Macerası
- Karanfilli Kadın
- Kız Kulesi Aşıkları
Kariyerindeki en büyük dönüm noktalarından biri 1966 yılında gerçekleşti. Muhsin Ertuğrul'un kurumdan istifa etmesi üzerine onunla birlikte Şehir Tiyatroları'ndan ayrılan Beklan Algan, usta yönetmenin önderliğinde kurulan LCC bünyesinde tiyatro bölümünün yöneticiliğini üstlenerek çalışmalarına yeni bir yön verdi. Tiyatroda yeni arayışlara giren sanatçı, 1970 yılında Bakırköy Halk Evleri Deneme Sahnesi'ni hayata geçirdi. Bir süre sonra eski yuvası olan Şehir Tiyatroları'na tekrar geri döndü. Burada yönetmenlik görevini sürdürürken Tepebaşı Deneme Sahnesi'nin kurulmasında da aktif sorumluluk üstlendi.
Berlin İşçi Tiyatrosundan Tiyatro Araştırma Laboratuvarı'na
Sanatçı 1980 yılında Almanya'nın Berlin şehrine gitti. Buradaki meşhur Schaubühne Tiyatrosu bünyesinde tam dört yıl boyunca çalışmalar yürüttü. Bu süreçte birlikte işçi tiyatrosu yaptığı değerli isimler şunlardır:
- Tuncel Kurtiz
- Şener Şen
- Macit Koper
Farklı coğrafyalardaki sanat pratiklerini deneyimleyen Algan, 1984 yılında dostlarıyla BİLSAK Tiyatro Atölyesi'ni kurdu. 1988 yılında Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmeni Gencay Gürün'den önemli bir davet aldı. Bu davet üzerine Ayla Algan, Erol Keskin ve Haluk Şevket Ataseven ile bir araya geldi. Birlikte Şehir Tiyatroları bünyesindeki Tiyatro Araştırma Laboratuvarı'nın (TAL) yönetimini üstlendiler. Bu oluşum çatısı altında genç oyuncuları yetiştirme hedefini başarıyla yerine getirdiler. Sanatçı 2002 yılından itibaren Ekol Drama Sanat Evi bünyesinde de dersler vermeye başladı. Burada Çağdaş Tiyatro ve Yaratıcı Oyuncu eğitimleri vererek yeni kuşakları besledi.
Uzun yıllar süren bu eğitim çalışmalarının yanı sđra bilimsel araştırmalarını da aksatmadan yürüttü. Özellikle Laboratuvardan Prodüksiyona ve Prodüksiyondan Laboratuvara başlıklı araştırma konuları üzerinde durdu. Ayrıca Geleneksel Tiyatrodan Çağdaş Tiyatroya konulu teorik araştırmalarını da titizlikle sürdürdü. Çalışmalarıyla tiyatro dünyasında İlhan İskender Armağanı gibi pek çok saygın ödüle layık görüldü. Yazdığı ve sahnelediği oyunlarla Türk tiyatrosunun kuramsal ve pratik altyapısına büyük katkılar sundu. Ayla Algan ile gerçekleştirdiği evlilikten Sevi Algan adında bir kız evladı dünyaya gelen sanatçı, 27 Eylül 2010 tarihinde Cerrahpaşa Tıp Fakültesi hastanesinde lösemi tedavisi görürken yaşama veda etti. Vefatının ardından 29 Eylül Çarşamba günü Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nde düzenlenen anma törenini takiben, Teşvikiye Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından cenazesi Aşiyan Mezarlığı'nda toprağa verildi. Beklan Algan geride tiyatro tarihine altın harflerle yazılmış muazzam bir sanat mirası bıraktı.