Asuman Baytop, Türkiye'nin zengin bitki çeşitliliğini kayıt altına almak ve eczacılık bilimini modern temellere oturtmak amacıyla ömrünü doğaya adamış öncü bir Türk botanikçi, bitki toplayıcısı ve eczacıdır. Türk bilim dünyasında derin izler bırakan başarılı akademisyen, ülke genelinde gerçekleştirdiği saha araştırmalarıyla yerli floranın tanınmasında kilit bir rol üstlenmiştir. İstanbul Üniversitesi bünyesinde hayata geçirdiği kurumsal projeler ve topladığı bitki örnekleriyle tanınan bilim insanı, bu alanın kurumsallaşmasını sağlamıştır. Kendisi ülkemiz için çok kıymetli bir değerdir.
Doğadan Laboratuvara: 23 Bin Bitkisel Keşif
Akademik kariyeri boyunca adeta bir seyyah gibi Anadolu'yu gezen Baytop, 150'den fazla bilimsel arazi gezisine imza atmıştır. Bu zorlu yolculuklarında tam 23.000 bitki örneğini bizzat toplayarak laboratuvarda titizlikle incelemiştir. Onun bu üstün gayretleri, Türkiye florasının zenginliğini dünyaya kanıtlamıştır. Bilim dünyasına yeni 8 bitki türü ile 3 alttür kazandıran araştırmacı, yerli bitki örtüsünün haritasına büyük katkı sunmuştur. Kendisinin bilim dünyasına sunduğu bu katkılar karşılıksız kalmamış ve emekleri takdir edilmiştir. Türkiye florasındaki başarılarından ötürü tam 9 bitki türüne onun ismi layık görülmüştür. Bu bitkilerden biri, 1979 yılında Akseki'de bizzat topladığı Crocus asumaniae olmuştur.
Anadolu topraklarında gerçekleştirilen her arazi çalışması, onun için yeni bir keşif kapısı aralamıştır. Topladığı on binlerce örnek tıp dünyasına sunuldu. Söz konusu örnekler modern bilimsel yöntemlerle incelenerek farmasötik özellikleri tek tek kayıt altına alınmıştır. Değerli bilim insanının bu bitmez tükenmez enerjisi sayesinde ülkemizin saklı doğası çok daha anlaşılır kılınmıştır.
Akademik Kurumsallaşma ve Eğitim Mirası
Baytop, akademik yapılarla da eczacılık tarihine yön verdi. Kurucusu olduğu İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbayumu (ISTE), ülkemizin bitki mirasının korunmasında çok önemli bir merkez haline gelmiştir. Bu merkez, kendisinin topladığı binlerce örneğin yanı sıra ülke florasına dair zengin bir arşiv sunmaktadır. Kurucusu olduğu Farmasötik Botanik Anabilim Dalı ise geleceğin eczacılarına bitkisel drogları ve tıbbi bitkileri doğru şekilde tanıtacak eğitim altyapısını kurmuştur.
1989 yılından itibaren çalışmalarını yepyeni bir boyuta taşıyan değerli araştırmacı, Türkiye genelinde botanik eğitiminin tarihsel gelişimini ve bu alandaki araştırmaların geçmişini derinlemesine incelemeye koyulmuştur. Bu alandaki tarih çalışmalarıyla da bilim tarihimize ışık tutmuştur. Meslek hayatı boyunca elde ettiği akademik başarılar, ona pek çok saygın ödül kazandırmıştır. Ulusal ve uluslararası mecralarda yayınlanmış 260 civarında bilimsel makale ve bildirisi bulunan Baytop, literat"ure yön veren çok sayıda kitap da kaleme almıştır.
Bilimsel Yapıtları ve Aile Yaşamı
Usta botanikçinin kaleme aldığı eserler, tıp ve eczacılık dünyasında ders kitabı ve temel başvuru kaynağı niteliğindedir. 1959 yılında yayımladığı Bitkisel Drogların Anatomik Yapısı isimli eseriyle başlayan bu yayın serüveni, 1967'deki Farmasötik Botanik ve 1978'deki Tıbbi Bitkiler Atlası gibi dev yapıtlarla sürmüştür. 1993 yılında Farmasötik Botanik Uygulamaları, 1995 yılında ise Bitkilerin Bilimsel Adlarındaki Niteleyiciler ve Anlamları başlıklı eserleri literatüre kazandırmıştır. Ayrıca, 1998'de hazırladığı İngilizce-Türkçe Botanik Kılavuzu ve 2003 yılında yayımlanan Türkiye’de Botanik Tarihi Araştırmaları, araştırmacıların en çok faydalandığı başucu kitapları arasında yerini almıştır.
Akademisyenin literatüre sunduğu başlıca eserlerin listesi şu şekildedir:
- Bitkisel Drogların Anatomik Yapısı (1959)
- Farmasötik Botanik (1967)
- Tıbbi Bitkiler Atlası (1978)
- Farmasötik Botanik Uygulamaları (1993)
- Bitkilerin Bilimsel Adlarındaki Niteleyiciler ve Anlamları (1995)
- İngilizce-Türkçe Botanik Kılavuzu (1998)
- Türkiye’de Botanik Tarihi Araştırmaları (2003)
Bilimle örülü bir yaşam süren Asuman Baytop, kendisi gibi Türk bilim dünyasına önemli katkılar sunan Turhan Baytop'un eşidir. Ayrıca çiftin kızı Feza Günergun da annesinin izinden giderek bilim tarihçisi olarak akademik dünyaya adım atmıştır. Baytop'un zengin akademik mirası, günümüzde de yeni nesil botanikçilere ve eczacılara rehberlik etmeyi sürdürmektedir.