Türkiye'nin tıp tarihindeki en saygın isimlerinden biri olan tabip Mehmet Kâmil Berk, 1 Mayıs 1878 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Gastroenteroloji alanındaki ilk uzman hekimlerden biri olarak tanınan Berk, mesleki yaşamı boyunca birçok önemli sağlık kurumunda başarıyla yöneticilik yaptı. En büyük tarihi sorumluluklarından birini ise Mustafa Kemal Atatürk'ün son günlerindeki hekim kadrosunda yer alarak üstlendi. Cumhuriyet hekimliğinin simge figürlerinden olan Berk, geride derin bir mesleki miras bırakarak 8 Nisan 1958'de yine doğduğu şehirde hayata veda etti.
Tıbbiye Yılları ve Fransa Eğitimi
İstanbul'un Bulgurlu semtinde başlayan yaşam yolculuğu, hekimin eğitim aşkıyla şekillendi. İlk ve orta öğrenimini İstanbul'daki yerel okullarda ve askeri rüştiyelerde tamamlayan genç Mehmet Kâmil, daha sonra dönemin tanınmış eğitim kurumu olan Vefa İdadisi'nden mezun olarak yükseköğretime adım atmıştır. Dönemin en prestijli eğitim yuvalarından Mekteb-i Tıbbîye-i Mülkiye'ye girmesi hekimlik idealinin ilk somut adımı oldu. 1902 yılında tıp eğitimini başarıyla tamamladıktan sonra aynı okulun doğum ve kadın hastalıkları kliniğinde asistanlığa başlayan hekim, burada ünlü Asaf Derviş Paşa ile birlikte çalışma imkanı bulmuştur. Tıbbiye'deki asistanlık çalışmalarının ardından hekimliğini geliştirmek amacıyla Fransa'ya giden Berk, meslektaşları Neşet Ömer İrdelp ve Rafael Asseo ile birlikte Avrupa'daki modern klinik uygulamalarını yerinde inceleme şansı yakalamıştır.
Hekimin gençlik yıllarında eğitim gördüğü kurumlar aşağıda sıralanmıştır:
- Bulgurlu İlkokulu
- Üsküdar Toptaşı Askeri Rüştiyesi
- Fatih Askeri Rüştiyesi
- Vefa İdadisi
- Kadırga Mekteb-i Tıbbîye-i Mülkiye
Hastanelerdeki Görevleri ve Girişimciliği
Fransa'da edindiği tecrübelerin ardından İstanbul'a dönen Berk, 1910 yılında Gureba Hastanesi'nde kimyager olarak göreve başladı. Yurda dönünce hekimlik faaliyetlerine hız verdi. Buradaki başarılı laboratuvar çalışmalarının ardından iki yıl içinde laboratuvar şefliğine terfi etti. Tarihler 1914 yılını gösterdiğinde ise Türk tıp tarihinin köklü çınarlarından Cerrahpaşa Hastanesi'nin başhekimliği makamına getirildi. Gureba ve Şişli Etfal Hastanesi gibi büyük hastanelerde de görev alarak hekimlik sanatını icra etti. Türkiye'nin ilk mide ve bağırsak uzmanı olarak tıp tarihine geçen hekim, 1932 yılındaki emekliliğine kadar pek çok kurumda yöneticilik yaptı. Girişimci kimliğiyle de öne çıkan Berk, 1927'de eczacı Hulki İsmail Göknar ile Yeni İlaç firmasını kurarak yerli üretime katkı sağladı.
Atatürk'ün Tedavisi ve Hekimlik Mirası
Mehmet Kâmil Berk'in meslek hayatındaki en onurlu görevi, cumhuriyetin kurucusunun sağlığıyla ilgilenmek oldu. 15 Ekim 1938 tarihinden itibaren Mustafa Kemal Atatürk'ün tedavi heyetine katılarak vefatına kadar bu görevi sürdürdü. Hekimlik yeminine bağlı kalarak yürüttüğü bu zorlu süreç, onun mesleki ciddiyetinin en net göstergesidir. Bilim dünyasına kazandırdığı değerler sadece kendi çalışmalarıyla da sınırlı kalmadı. Ülkemiz florasına katkılar sunan ünlü botanikçi Asuman Baytop'un babası olan hekim, kızının yetişmesinde de büyük rol oynamıştır. Bu saygın Türk hekimi, 80 yıllık ömrünün ardından 8 Nisan 1958'de vefat etti. Cenazesi bugün Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki aile kabristanında bulunmaktadır.