Türk sinema tarihinin en güçlü karakter oyuncularından biri olan Aliye Rona, 1921 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun Dera bölgesinde dünyaya gelerek, 29 Ağustos 1996 tarihinde İstanbul Pendik'te kaldığı huzurevinde 75 yaşında vefat etmiştir. Trabzon kökenli saygın bir ailenin, demiryolu çalışanı Ramiz Bey ile Servinaz Hanım'ın kızı olan sanatçı, usta tiyatrocu Avni Dilligil'in kız kardeşidir. Babasının görevi nedeniyle çocukluğu Hayfa'dan Batum'a, Edirne'den Samsun'a uzanan geniş bir coğrafyada geçmiştir. Beyoğlu Akşam Kız Sanat Okulu'nda eğitim almıştır. Oyunculuğa Kadıköy Halkevi bünyesinde amatörce adım atmıştır.
Osmanlı Topraklarından Sahne Işıklarına Uzanan Bir Ömür
Demiryolu memuru babasının tayinleri sebebiyle çocuk yaşta birçok şehir gezen Aliye Rona, edindiği hayat gözlemlerini oyunculuğuna başarıyla aktarmıştır. Halkevindeki sahne deneyiminin ardından kısa sürede profesyonel ekiplerin dikkatini çekmiştir. Dönemin önemli topluluklarından Ulvi Uraz, Arena ve usta ağabeyi Avni Dilligil'in tiyatrolarında roller üstlenmiştir. Sanat yolculuğunda hayat arkadaşını da yine sahnede bulmuştur. İzmir Şehir Tiyatrosu'nda omuz omuza çalıştığı meslektaşı Zihni Rona ile evlenerek hayatını birleştirmiştir. Tiyatro sahnelerindeki üstün başarısı, onu sinema yapımcılarının da gözdesi haline getirmiştir.
Yeşilçam'ın Unutulmaz Karakter Rolleri ve Altın Portakal Başarıları
Sinema dünyasına 1947 yapımı Kerim'in Çilesi adlı filmle adım atan Aliye Rona, sergilediği üstün yetenek sayesinde kısa sürede karakter rollerinin vazgeçilmez ismi haline gelerek Yeşilçam'da fırtınalar estirmiştir. Beyaz perdede genellikle çocuklarını koruyan ve ailesine kol kanat geren otoriter Anadolu kadınlarını canlandırmıştır. Canlandırdığı bu tavizsiz karakterler, sinemaseverlerin hafızasında derin izler bırakarak onun 'kötü kadın' olarak anılmasına sebep olmuştur. Yine de üstlendiği her rolün hakkını vererek doldurulamaz bir yer edinmiştir. Sanat hayatı boyunca tam 204 sinema filminde başarıyla rol almıştır.
Aliye Rona'nın canlandırdığı güçlü karakterler sinema dünyasında birçok saygın ödülle taçlandırılmıştır. Sanatçı, 1965 yılındaki Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde Yılanların Öcü filmindeki rolüyle 'En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu' seçilmiştir. 1967 yılında Zalimler filmindeki üstün performansı ile aynı festivalde ikinci kez 'En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu' ödülünü kazanmıştır. Bir yıl sonra, Son Gece filmindeki başarısıyla 1968'de yine Altın Portakal'da 'En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu' ödülünü almıştır. 1969 Adana Altın Koza Film Festivali'nde ise Hepimiz Kardeşiz filmindeki rolüyle 'En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu' ödülüne layık görülmüştür.
Sinemanın Dev Çınarından Geriye Kalan Zengin Miras
Kariyeri boyunca Yeşilçam'ın en nitelikli yapıtlarında rol alan efsane isim, 1940'lardan 1990'lara uzanan çok zengin bir filmografi bırakmıştır. Özellikle Yılanı Ödürseler, Cemo, Boş Beşik, Kuyu, Çalıkuşu, Son Kuşlar ve Gelin gibi sinema tarihimizin mihenk taşı yapımlarında devleşmiştir. Ömrünün son günlerini İstanbul Pendik'te sessiz bir huzurevinde geçiren sanatçı, 29 Ağustos 1996 tarihinde hayata gözlerini yummuştur. Geride bıraktığı yüzlerce filmle Türk kültür tarihinin en parlak yıldızlarından biri olmayı sürdürmektedir. Onun canlandırdığı güçlü Anadolu kadını figürleri, sinemamızın altın sayfalarında sonsuza dek yaşamaya devam edecektir.