Türk tiyatrosunun ve sinemasının en önemli karakter oyuncularından biri olan Aliye Rona, sert mizaçlı Anadolu kadınlarını canlandırdığı rolleriyle hafızalara kazınmıştır.
1 Ocak 1921 tarihinde o dönem Fransız Suriye Mandası sınırları içinde kalan Dera kentinde doğan usta oyuncu, hayatını adadığı sanat yolculuğunu 29 Ağustos 1996'da İstanbul'da sonlandırmıştır.
Trabzon kökenli demiryolu işletmecisi bir babanın kızı olan Rona, ailedeki diğer fertler gibi sanata gönül vermiş ve bu alanda derin izler bırakmıştır.
Sahnelere ilk adımını Kadıköy Halkevi bünyesinde amatör olarak atan usta oyuncu, 1947 yılında vizyona giren 'Kerim'in Çilesi' isimli sinema filmiyle adım attığı beyazperdede ömrü boyunca tam 204 yapımda rol almıştır.
Oynadığı karakter rolleriyle Türk sinemasında haklı bir ün kazanmıştır.
Sınır Boylarından Sanat Merkezlerine Uzanan Bir Yaşam
Usta oyuncunun çocukluğu, babasının mesleği dolayısıyla tren yollarının geçtiği farklı bölgelerde şekillenmiştir.
Dera kasabasında doğan sanatçının kökenleri Trabzon'a dayanmaktadır.
Rona, ünlü tiyatrocu Avni Dilligil ile tanınmış gazeteci Turhan Dilligil'in kız kardeşidir.
Beyoğlu Akşam Kız Sanat Okulu'nda eğitim gördükten sonra tiyatroya yönelmiştir.
Kadıköy Halkevi sahnelerinin ardından usta isimlerle profesyonel oyunlarda yer almıştır.
Arena Tiyatrosu bünyesinde Ulvi Uraz ve ağabeyi Avni Dilligil ile beraber sahne alarak tecrübesini artırmıştır.
İzmir Şehir Tiyatrosu'nda görev yaptığı dönemde meslektaşı Zihni Rona ile evlilik birliği kurmuştur.
Bu kıymetli evlilikle birlikte aldığı soyadını ömrünün sonuna dek gururla taşımıştır.
Beyazperdede Çilekeş ve Direnen Kadınların Sesi
Sinema dünyasındaki ilk oyunculuk deneyimini 1947 yılında çekilen "Kerim'in Çilesi" filmiyle yaşamıştır.
Bu ilk adımdan sonra, Türk sinemasında yirmi yılı aşkın süre boyunca aralıksız çalışacağı parlak bir dönem başlamıştır.
Sanat yaşamı boyunca rol aldığı 204 filmde çoğunlukla hakkını arayan, dikbaşlı ve törelere direnen köylü kadınlarını canlandırmıştır.
Anadolu kadınının çilekeş ama bir o kadar da dik vakur duruşunu beyazperdeye muhteşem bir doğallıkla yansıtmıştır.
Eşsiz oyunculuğunun yanında, aynı zamanda filmlere sesiyle de hayat vererek seslendirme çalışmalarına katkı sunmuştur.
Sinemaya verdiği bu büyük emekler, ona prestijli ödüller kazandırmıştır.
Başarılı sanatçı, özellikle Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde elde ettiği üst üste zaferlerle sinema tarihine geçmiştir.
- 1965: "Hepimiz Kardeşiz" filmindeki rolüyle Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde "En Başarılı Yardımcı Kadın Oyuncu" seçilmiştir.
- 1967: Bu başarısını iki yıl sonra "Zalimler" filmindeki performansıyla aynı kategoride bir kez daha tekrarlamıştır.
- 1968: "Son Gece" filmiyle Antalya Altın Portakal Film Festivali'nden üst üste üçüncü kez aynı ödülü alarak kırılması güç bir rekor kırmıştır.
- 1969: Adana Altın Koza Film Festivali bünyesinde "Kuyu" filmiyle "En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu" seçilerek başarısını taçlandırmıştır.
Hüzünlü Son Yıllar ve Gerçekleşemeyen Zübeyde Hanım Hayali
Hayatının son yıllarında sağ tarafına felç inen Aliye Rona, tekerlekli sandalyeye bağımlı bir yaşam sürmek zorunda kalmıştır.
Yaşadığı bu ağır sağlık sorunları nedeniyle İstanbul'un Pendik ilçesindeki bir huzurevine yerleşmek durumunda kalmıştır.
Kaldığı bu huzurevinde yaşanan olumsuz olaylar, dönemin televizyon haberlerinde sıkça gündeme gelerek tüm ülkeyi derinden sarsmıştır.
Pendik'teki bu huzurevinde yaşanan sağlık skandalları ve şiddet iddiaları televizyon haberlerine konu olduğunda, ömrünü sanata adamış olan Aliye Rona'nın orada son derece kötü koşullarda yaşam mücadelesi verdiği anlaşılmıştır.
Bu sıkıntılı dönemde kendisiyle röportaj yapan gazetecilere en büyük hayalinin Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ı oynamak olduğunu söylemiştir.
Maalesef bu son arzusu hiçbir zaman gerçekleşememiştir.
Büyük usta, 29 Ağustos 1996 tarihinde kaldığı huzurevinde beyin kanaması geçirerek 75 yaşında aramızdan ayrılmıştır.
Cenazesi, Karacaahmet Mezarlığı'nda bulunan aile kabristanında ebedi uykusuna uğurlanmıştır.
Türk sinemasına kattığı değerler ve hayat verdiği unutulmaz karakterler, onun adını sonsuza dek yaşatacaktır.