Türk siyasetinin en tecrübeli ve sıra dışı şahsiyetlerinden biri olan Ali Rıza Septioğlu, Anadolu'nun köklü toplumsal yapısından gelip devletin zirve kadrolarına ulaşan seyrüseferini Ankara'da tamamlamış büyük bir devlet adamıdır. Temmuz 1913'te Elazığ'ın tarihi ışığıyla parlayan Palu ilçesinde dünyaya gelen Septioğlu, bölgenin saygın yöneticilerinden Şeyh Sadin Septioğlu ile Halime Hanım'ın evladıdır. İlk ve orta öğrenimini doğduğu Palu'da tamamlayarak hayata adım atan bu değerli siyasetçi, ailesinin bölgedeki manevi ağırlığı ve Ali Septi'nin bıraktığı köklü manevi miras sayesinde kitleleri etkileme gücünü genç yaşlarda elde etmiştir. Siyasi hayatı boyunca bölgesinin haklarını savunmayı şiar edinen Septioğlu, 5 Eylül 2001 tarihinde Ankara'da vefat edene dek adından sıkça söz ettiren kararlılığıyla tanınmıştır.
Siyaset sahnesine adım ısınma çalışmalarına 1945-1946 yıllarında başlayan Ali Rıza Septioğlu, o yıllarda yeni kurulan ve teşkilatlanma sürecine giren Demokrat Parti bünyesinde idare heyeti üyeliğiyle ilk resmi sorumluluğunu üstlenmiştir. Teşkilatçı ve birleştirici yapısıyla yükselen Septioğlu, 1957 yılında Demokrat Parti Palu İlçe Başkanı olmuştur. O dönemde Palu, Elazığ'ın en büyük ilçesi konumundaydı. Hem toprak genişliği hem de nüfus yoğunluğu bakımından bu ilçe, Elazığ genelindeki tüm siyasi dengelerin belirlenmesinde en önemli unsur hâline gelmiştir. 1960 yılındaki askeri müdahalenin ardından tutuklanan bölgenin bu güçlü lideri, serbest bırakıldıktan sonra da sürekli olarak idari ve askeri gözetim altında yaşamını sürdürmek durumunda kalmıştır.
Palu Belediye Başkanlığı ve Yerel Başarılar
İhtilal sonrasındaki gergin dönemlerde ticari faaliyetlerini Adana şehrinde yürüten Septioğlu, burada iş hayatını düzenlerken babasının 'memlekete dön ve belediye başkanlığına aday ol!' şeklindeki ricası üzerine doğduğu topraklara geri dönmüştür. 17 Kasım 1963 günü yapılan yerel seçimlere bağımsız aday olarak katılan Ali Rıza Septioğlu, sandıktan zaferle çıkarak Palu Belediye Başkanı olmuştur. Görev sürecinde halkın takdirini kazanan Septioğlu, 1964 yılında Adalet Partisi'ne geçiş yapmış ve 1968 yerel seçimlerinde de yine aynı partiden başkanlık yarışını kazanarak görevini sürdürmüştür. Ulusal siyasete atılmak gayesiyle 12 Ekim 1969 genel seçimleri öncesinde belediye başkanlığından istifa eden Septioğlu, Elazığ bağımsız milletvekili adayı olarak katıldığı seçimleri kazanıp meclise yollanmıştır. Meclise girdikten sonra Elazığ'a Ferrokrom tesisleri kurulması taahhüdünü alarak, bölgedeki Elazığ ve Palu belediye başkanlarıyla beraber yeniden Adalet Partisi bünyesine dahil olmuştur.
Zorlu Genel Seçim Süreçleri ve Bağımsız Mücadele
Siyaset yaşamı boyu bağımsız duruşuyla seçmenin gönlünde ayrı bir yer edinen Septioğlu, parti yönetimlerinin dayatmalarına karşı her zaman dirençli bir tavır sergilemiştir. 1973 yılında yapılan milletvekili genel seçimlerinde partisi tarafından ikinci sıradan aday gösterilince gerekli oya ulaşamayarak parlamento dışında kalmıştır. 1977 seçimlerine girerken Adalet Partisi genel merkezinden bölgede ön seçim yapılmasını ısrarla talep etmiş, ancak bu talebi kabul görmemiştir. Genel merkezin kendisini bir kez daha seçilmesi zor olan ikinci sıradan aday göstermesine tepki gösteren Septioğlu, listedeki yerini beğenmeyerek partiden istifa etmiştir. Seçimlere tek başına bağımsız aday olarak katılan deneyimli siyasetçi, halkın yoğun desteğiyle yeniden Elazığ Milletvekili seçilmeyi başarmıştır.
Güneş Motel Dönemi ve Devlet Bakanlığı
Türk siyasi tarihinin en çok tartışılan ve kilometre taşlarından biri olan, kamuoyunda Güneş Motel ya da 11'ler olayı olarak bilinen milletvekili transfer sürecinde belirleyici bir rol oynamıştır. Kendisine bakanlık teklif edilmesi karşılığında, 5 Ocak 1978 günü bağımsızların ve dış desteğin bir araya gelmesiyle kurulan Bülent Ecevit hükümetine destek vermiştir. Kurulan bu kabinede Devlet Bakanı olarak göreve başlayan Ali Rıza Septioğlu'nun bakanlık yönetimi yaklaşık 18 ay sürmüştür. Hükümetin genel gidişatını ve ülkedeki karmaşık şartları analiz ederek gidişatın düzene girmeyeceğini düşünen siyasetçi, bir grup arkadaşıyla birlikte 18 Haziran 1979 tarihinde bakanlık vazifesinden istifa etmiştir. Tekrar bağımsız milletvekili olan Septioğlu, Süleyman Demirel'in çağrısıyla yeniden Adalet Partisi'ne dönmüş ve 12 Eylül askeri müdahalesi öncesinde kurulan son Demirel hükümetine de güvenoyu vermiştir.
TBMM Duayenliği ve Ailesinin Siyaset Yolu
Ali Rıza Septioğlu, Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında geçirdiği uzun yılların ardından parlamentonun en yaşlı ve deneyimli ismi unvanına sahip olmuştur. Bu vesileyle 19. ve 21. Dönem meclis genel kurullarını en yaşlı üye sıfatıyla açarak geçici meclis başkanlığı görevini büyük bir başarıyla ifa etmiştir. Aile yaşamında evli ve altı çocuk sahibi olan Septioğlu'nun bıraktığı siyasi meşale, sonraki nesillerce taşınmaya devam etmiştir. Oğlu Faruk Septioğlu, 23. Dönem Elazığ milletvekili olarak seçilerek TBMM üyesi olmuş ve ailenin parlamenter mirasa bağlılığını sürdürmüştür.
Türk parlamento yaşamında önemli bir iz bırakan Ali Rıza Septioğlu'nun siyasi yaşamındaki temel dönüm noktaları kısaca şöyle özetlenebilir:
- 1963 Yılı: Adana'daki ticari çalışmalarını bırakarak Palu belediye başkanlığı için bağımsız seçime girdi ve kazandı.
- 1969 Yılı: Belediye başkanlığından istifa ederek Elazığ'dan bağımsız milletvekili seçildi.
- 1978 Yılı: Ecevit hükümetine verdiği dış destekle kurulan kabinede Devlet Bakanı olarak göreve getirildi.
- Geçici Meclis Başkanlığı: Meclisin 19. ve 21. Dönem seçimlerinin ardından en kıdemli parlamento üyesi sıfatıyla genel kurulu yönetti.