Türk tiyatro ve sinema dünyasının üretken isimlerinden oyuncu ve yönetmen Ali Rıza Soydan, 9 Şubat 1956 tarihinde Niğde'de dünyaya geldi. Sanat sevdasıyla dolu bir ömür süren Soydan, tiyatroyu Anadolu'nun her köşesine ulaştırma gayesiyle yola çıkarak 24 Ekim 2019 yılındaki vefatına kadar pek çok kıymetli projeye imza attı.
İlkokul Sıralarından Profesyonel Sahnelere
Sanatçı doğulacağı fikrini haklı çıkarırcasına, henüz ilkokul sıralarındayken oyunculuk mesleğini zihnine koymuştu. Okul müsamerelerinin vazgeçilmez ismi olan genç yetenek, ortaokul yıllarında ise tiyatro sevdalısı arkadaşlarıyla amatör bir ekip kurdu. Bu küçük tiyatro grubuyla memleketi Niğde'nin köy köy, kasaba kasaba tüm yerleşim yerlerini gezerek sahne deneyimi kazandılar. Halkevlerinde ve halk eğitim merkezlerinde sürdürdüğü bu amatör çalışmalar, onun tiyatroya olan bağlılığını daha da pekiştirdi.
Soydan için dönüm noktası, 1974 yılında Niğde'ye turneye gelen İstanbul Halk Oyuncuları topluluğu ile yollarının kesişmesi oldu. Bu ekiple birlikte turneye çıkarak profesyonel tiyatro kariyerine adım atan sanatçı, konservatuvar eğitiminin ardından yirmiden fazla tiyatro oyununda başarıyla rol alarak sahne tozunu yuttu. Aynı sene içerisinde Ankara'da bulunan Orhan Erçin Tiyatrosu bünyesinde de görev aldı. Tiyatro kültürü ülkemizde henüz yeni gelişiyordu. O yıllarda bürokratik engeller ve yasaklarla mücadele ederek sefalet içerisinde turne tiyatroculuğu yapmayı tercih etti. O dönemlerde organizasyonu üstlenen kişilere verilen adla "öncü" olarak bilinen beş büyük isimden biri olmayı başardı.
Anadolu Turneleri ve Çok Yönlü Kariyer
Başarılı sanatçı, 1975 yılında başkent Ankara'da kurulan Oyuncular Birliği bünyesine katıldı. Burada, kırk beş kişiden oluşan devasa bir kadroyla sahnelenen Pir Sultan adlı oyunda önemli bir rol üstlendi. Takip eden 1976 yılında kendi turne tiyatrosunu kurdu. Bu toplulukla birlikte iki koca yıl boyunca Anadolu'nun en ücra, en uzak köşelerini adım adım gezerek tiyatroyu halkla buluşturdu. Ardından 1977 senesinde Vasıf Öngören Tiyatrosu'nda sergilenen Sezuan'ın İyi İnsanı isimli eserde sahne aldı.
Ülkenin içinde bulunduğu 1980 askeri ihtilal döneminden sonra değişen zorlu şartlar nedeniyle tiyatrodan bir süre uzaklaşmak durumunda kalsa da sanat tutkusunu amatör düzeyde devam ettirdi. Geçimini sağlamak adına reklam sektöründe çalıştı. Bu dönemde ve sonrasında üstlendiği çeşitli görevler ise şunlardır:
- Kreatif direktörlük, sanat yönetmenliği ve tasarımcılık
- Radyo ve televizyon reklamcılığı
- Üniversitelerde ve çeşitli kurumlarda oyunculuk dersleri ve eğitmenlik
- Birçok kurumda genel koordinatörlük ve yöneticilik
Yeniden Tiyatro ve Fetih 1453 Rüzgarı
Tiyatroya olan özlemini dindirmek isteyen Ali Rıza Soydan, 1994 yılında sahneye koyduğu Duyduk Duymadık Demeyin adlı oyunla sahnelere yeniden dönüş yapmayı denedi. Kariyerine ilk kez 1977 yılında Seyahatname isimli televizyon dizisiyle adım atan usta oyuncu, asıl büyük çıkışını ve tanınırlığını ise sinema dünyasında elde etti. Soydan'ın kariyerindeki en görkemli ve en büyük proje, 2012 yılında vizyona girerek büyük yankı uyandıran tarihi yapım Fetih 1453 filmi oldu. Burada sergilediği performansla beğeni topladı.