Mersin'de 1887 senesinde hayata gözlerini açan Ali Rıza Erten, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş ve gelişim aşamalarında hem akademik çalışmalarıyla tarım sektörüne yön veren hem de parlamentoda uzun dönem görev yapan değerli bir siyaset adamıdır. Halkalı Yüksek Ziraat Okulu'ndan mezuniyetinin ardından Fransa'da ihtisasını tamamlayan Erten, ülkesine dönerek farklı eğitim kurumlarında hocalık ve yöneticilik yapmış, ardından Ziraat Genel Müdürlüğü gibi üst düzey bürokratik kademelerde bulunmuştur. Siyasi kariyerinde ise Türkiye Büyük Millet Meclisinde aralıksız sekiz dönem boyunca Mardin Milletvekili olarak halka hizmet etmiştir. 14 Mayıs 1964'te 77 yaşında vefat eden Erten'in cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilmiştir.
Tarım Akademisyenliğinden Bürokrasiye Uzanan Yıllar
İstanbul'un köklü kurumlarından biri olan Halkalı Yüksek Ziraat Okulu'nda başarılı bir eğitim süreci geçiren Ali Rıza Erten, mezuniyetinin ardından tarım bilimi alanındaki bilgi ve görgüsünü uluslararası düzeye taşımak amacıyla Fransa'ya yönelmiştir. Fransa'da gerçekleştirdiği akademik ihtisas ve derinlemesine çalışmalar, onun mesleki hayatındaki en önemli bilimsel dönüm noktalarından birini teşkil etmiştir. Yurda dönüşünde ise edindiği bu modern tarımsal birikimi ülkesinin genç nesillerine aktarmak amacıyla eğitim alanında kritik akademik sorumluluklar üstlenmiştir.
Erten, akademik kariyeri boyunca pek çok seçkin eğitim kurumunda önemli görevlerde bulunmuştur. Bu eğitim kurumları ve üstlendiği sorumluluklar şunlardır:
- Selanik Yüksek Ziraat Okulu: Botanik öğretmenliği, bitki hastalıkları öğretmenliği ile haşerat öğretmenliği ve laboratuvar memurluğu görevleri,
- Seydi Köy Bağcılık ve Bahçecilik Okulu: İkinci Müdürlük idari sorumluluğu,
- Halkalı Yüksek Ziraat Okulu: Bitki hastalıkları öğretmenliği ve fizyoloji öğretmenliği ile Bitki Hastalıkları İstasyonu memurluğu görevleri,
- Orman Yüksekokulu: Teşrih öğretmenliği ve fenni hayat nebatat öğretmenliği vazifeleri,
- Yüksek Baytar Okulu: İkinci müdürlük idari makamı,
- Fen Fakültesi: Botanik öğretmenliği vazifesi,
- Halkalı Yüksek Ticaret Okulu: Müdür vekilliği ve direktörlük makamları.
Farklı disiplinlerde dersler verme yetkinliğine sahip olan isim, akademik ve idari tecrübelerini son olarak Ziraat Bakanlığı bünyesinde Ziraat Genel Müdürü olarak kamunun hizmetine sunmuştur.
Meclis Kürsüsünde ve Bakanlık Makamında Bir Siyasetçi
Bürokraside gerçekleştirdiği başarılı idari hizmetlerin ardından Ali Rıza Erten için parlamento çatısı altında yasama yılları başlamıştır. Milli iradenin temsilcisi olarak parlamento hayatına katılımı, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde gerçekleştirilen bir ara seçim ile fiilen gerçekleşmiştir. Bu ara seçim sonrasında Mardin Milletvekili olarak meclise adım atan Erten, üstlendiği bu önemli temsil görevini uzun yıllar boyunca büyük bir ciddiyetle ve kesintisiz olarak sürdürmüştür. Nitekim mecliste gösterdiği üstün performans sayesinde III., IV., V., VI., VII., VIII. ve IX. dönemlerde de Mardin halkının büyük teveccühü ve oylarıyla parlamentodaki saygın yerini korumayı başarmıştır. Meclisteki aktif varlığı sadece milletvekilliği yapmakla da sınırlı kalmamıştır. TBMM VIII. Döneminde parlamentonun en kritik karar alma organlarından biri kabul edilen Bütçe Komisyonu Başkanlığı görevini layıkıyla yürüterek ülkenin mali ve ekonomik politikalarının belirlenmesinde doğrudan sorumluluk almıştır.
Sahip olduğu derin devlet tecrübesi ve üstün idari yetenekleri sayesinde yürütme organında da kendisine önemli sorumluluklar verilmiştir. Bu doğrultuda, Cumhuriyet tarihinin önemli hükümetlerinden biri olan 17. Hükûmet kabinesinde Devlet Bakanı olarak görev yapmıştır. Bakanlık döneminde ülkenin kalkınma hamlelerine, tarımsal ve ekonomik gelişimine idari düzeyde çok yönlü katkılar sağlamıştır. Tarım eğitiminden ticarete, akademik hocalıktan ulusal siyaset ve bakanlık düzeyine kadar uzanan bu geniş yelpazedeki hizmet dolu kariyeri, onun Cumhuriyet kadrolarının en seçkin ve yetişmiş insan gücünü şahısında barındırdığını açıkça göstermektedir.
Özel Yaşamı ve Vefatı
Akademik ve siyasi yoğunluğunun yanında özel hayatına da önem veren Ali Rıza Erten, iyi derecede Fransızca bilmekteydi. Evliliğinden bir çocuk sahibi olan Erten, aile yaşantısıyla da çevresine örnek bir profil sergilemiştir. Ömrünün son yıllarına kadar ülkesine hizmet etme gayretini sürdürün siyasetçi, 14 Mayıs 1964 tarihinde 77 yaşındayken vefat etmiştir. Vefatının ardından cenazesi, 16 Mayıs 1964 günü İstanbul'un tanınmış mezarlıklarından Zincirlikuyu Mezarlığı'na dualarla defnedilerek son yolculuğuna uğranmıştır.