İstanbul'un Kasımpaşa semtinde 1945 senesinde hayata gözlerini açan ilahiyatçı-yazar Ali Rıza Demircan, uzun yıllar boyunca sürdürdüğü dini eğitim ve araştırmalarıyla Türk fikir dünyasında kendine yer edinen üretken bir isimdir. Kendisi aslen Rizeli bir ailenin evladıdır. Mahkeme kararıyla Rize nüfusuna 1947 doğumlu olarak kaydedilmiştir. Faik ve Hamdiye Demircan çiftinin çocuğu olan yazar, kaleme aldığı özgün çalışmalarla tanınmaktadır.
Kasımpaşa'dan Haseki'ye Uzanan Eğitim Yolculuğu
Eğitim hayatına erken yaşta Kur'an okumayı öğrenerek başlayan Ali Rıza Demircan, akademik gelişimini şu aşamalarla şekillendirmiştir:
- İlkokul diplomasını dışarıdan sınavlara girerek tamamlamıştir.
- On üç yaşında Kur'an-ı Kerim'i ezberleyip hafız olmuştur.
- On üç ila on sekiz yaşları arasında özel tefsir, hadis ve Arapça dersleri almıştir.
- Ortaöğrenimini İstanbul İmam Hatip Lisesi'nde dışarıdan sınavlara girerek 1969 yılında başarıyla tamamlamıştir.
- Yükseköğrenim aşamasını ise Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden mezun olarak başarıyla noktalamıştir.
- Diyanet İşleri Başkanlığı Haseki Eğitim Merkezi bünyesinde 1976-1978 yılları arasında ihtisas yapmıştir.
Süleymaniye Kürsüsünden Yazarlık Hayatına
Meslek hayatında önemli bir dönüm noktası olan Süleymaniye Camii vaizliği görevini uzun yıllar yürüttü. Bu camideki kürsü görevi tam on iki yıl sürdü. Bu süreçte halkı dini konularda aydınlatan Demircan, aynı zamanda araştırmacı kimliğiyle de öne çıktı. Çok sayıda kitap yazarak dini literatüre katkı sağlayan yazar, özellikle İslâm'a Göre Cinsel Hayat isimli eseriyle dikkatleri üzerine çekti. Müslüman yazarların daha evvel pek fazla değinmediği ve kaleme almaktan kaçındığı bu hassas konuyu detaylıca inceleyerek geniş tartışmalara yol açtı. Medya alanında da aktif bir rol üstlenen teolog, pek çok gazete ve dergide makaleler yayımladı, televizyon ekranlarında dini programlar hazırlayıp sundu. Özel yaşamında Ahmet Misbah Demircan gibi siyaset dünyasında yer edinmiş eski bir belediye başkanının babası olan yazarın dokuz çocuğu ve on bir torunu bulunmaktadır.
Hukuki Mücadeleler ve Tartışmalı Görüşler
Fikir dünyası ve dile getirdiği düşünceler sebebiyle hayatı boyunca pek çok defa Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde (DGM) yargılanan yazar, hukuki süreçlerle karşı karşıya kaldı. Ali Rıza Demircan'ın geleneksel İslami yorumlarla, bilhassa Ehl-i Sünnet inancıyla çelişen iddialara sahip olduğu yönünde eleştiriler dile getirilmiştir. Bu tartışmalı görüşlerden öne çıkanlar şunlardır:
- Cariyelerle olan cinsel birlikteliğin yalnızca İslam Peygamberi'ne özgü bir izin olduğunu savunarak, bu sınırın dışındaki benzer uygulamaların zina kapsamına girdiğini iddia etmektedir.
- Ehl-i Sünnet ekolünün büyük değer atfettiği, hakkında ayetler indiğine inanılan ve aşere-i mübeşşere içerisinde yer alan ikinci halife Ömer'in görüşlerinin dini bir delil teşkil etmediğini öne sürmektedir.