Kastamonu'nun İnebolu ilçesinde 1874 yılında dünyaya gelen Ali Rıza Bey, askeri alandaki hizmetleriyle tanınan ve daha sonra siyasette etkin rol üstlenen önemli bir şahsiyettir. Bahriye Mektebi bünyesinde eğitim görerek mezun olan Ali Rıza Bey, ülkenin kaderini belirleyen kritik dönemlerde hem askeri hem de sivil vazifeler üstlendi. Kariyer basamaklarını hızla tırmanarak kalyon kaptanlığına kadar yükselmiş, aynı zamanda diplomaside de sorumluluk almıştır. 28 Ocak 1935 tarihinde vefat eden tecrübeli devlet adamı, ömrünün son yıllarında milletvekili olarak halkına hizmet etmeye devam etti.
Denizcilik Kariyeri ve Askeri Komutanlıkları
Ali Rıza Bey'in mesleki yolculuğu deniz askeri olarak başladı. Bahriye Mektebi'ni bitirdikten sonra denizcilik alanında hızla ilerledi. Genç bir subay olarak ilk mühim vazifesini Hicaz Vilayeti bünyesinde vali ve komutan yaveri şeklinde gerçekleştirdi. Bu bölgedeki görevinin nihayete ermesiyle denizlerdeki operasyonel yetkinliğini sergileyeceği süvarilik makamlarına atandı. Bu doğrultuda Basra Torpidosu Süvariliği görevini başarıyla deruhte etti. Denizcilik yetenekleri, onun Muaveneti Milliye Torpido Süvariliği gibi daha mühim gemilerin sevk ve idaresine seçilmesinde etkili oldu. Gemi komutanlığı kariyerinde ayrıca Berkisatvet Kruvazörü Komutanlığı vazifesini üstlendi. Turgut Reis Zırhlısı Süvariliği ise askeri denizcilik yaşamındaki tecrübelerinin adeta bir zirve noktasını teşkil etti. Bu süreçte Kalyon Kaptanı payesine ulaşarak askeri rütbesini pekiştirdi. Zorlu deniz görevlerinde gösterdiği başarılar vesilesiyle farklı dönemlerde çeşitli nişanlar ve madalyalar aldı.
İdari Görevleri ve Diplomasi Yılları
Ali Rıza Bey, yalnızca mavi sularda değil, askeri diplomasi ve idari yönetim alanlarında da kritik görevler üstlendi. Londra Sefareti Deniz Ataşeliği unvanıyla ülkesini yabancı topraklarda askeri düzeyde başarıyla temsil etme imkanı buldu. Diplomatik birikim elde ettiği bu dönemin akabinde Bahriye Nezareti Zat İşleri Müdürü oldu. Devletin idari çarklarını yakından tanıyan tecrübeli bahriyeli, Sultan Reşad'ın yaverliğini yaparak saray bünyesinde de önemli sorumluluk aldı. Deniz Kurmay Başkanlığı makamında bulunan Ali Rıza Bey, askeri deniz stratejilerinin hazırlanmasında ve yönetiminde doğrudan söz sahibi olmuştur. Daha sonra Deniz Müsteşarlığı makamında bulunarak bahriye teşkilatının en üst düzey yöneticileri arasına katıldı. Merkez Sefine ve 1. Daire Başkanlığı gibi önemli idari birimlerin liderliğini yaptı. Uluslararası arenada hakların savunulduğu Londra Konferansı esnasında deniz müşaviri olarak görev aldı. İstanbul Liman Başkanlığı vazifesi ise onun deniz ticareti ve idaresi alanındaki uzmanlığını gösterdiği bir diğer kritik sorumluluktur.
Ali Rıza Bey'in üstlendiği başlıca askeri ve idari görevler şunlardır:
- Hicaz Vilayeti Vali ve Komutan Yaverliği
- Basra Torpidosu Süvariliği ve Muaveneti Milliye Torpido Süvariliği
- Berkisatvet Kruvazörü Komutanlığı
- Londra Sefareti Deniz Ataşeliği
- Turgut Reis Zırhlısı Süvariliği
- Sultan Reşad'ın Yaverliği
- Deniz Kurmay Başkanlığı ve Deniz Müsteşarlığı
- Londra Konferansı Deniz Müşavirliği
- İstanbul Liman Başkanlığı
Milli Mücadele Sonrası Siyasi Yaşamı
Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Ali Rıza Bey, engin devlet tecrübesini meclis çatısı altında milletin hizmetine sunma kararı aldı. Kendi memleketi olan Kastamonu'dan milletvekili adayı oldu. TBMM çatısı altında ikinci, üçüncü ve dördüncü dönem Kastamonu Milletvekilliği görevlerini aralıksız sürdürdü. Yasama faaliyetlerinde etkin biçimde yer alan tecrübeli siyasetçi, parlamentodaki çalışmalarıyla hem kendi seçim bölgesinin kalkınmasına hem de askeri tecrübeleri doğrultusunda ülkesinin genel savunma politikalarına önemli katkılarda bulunmuştur. Üç dönem boyunca meclisteki yerini başarıyla muhafaza eden Ali Rıza Bey, hem asker hem parlamenter kimliğiyle iz bırakan bir devlet adamı olarak 1935 yılında hayatını kaybetti.