Türkiye'nin sanayileşme öyküsünde derin izler bırakan Ali Osman Sönmez, 1926 yılında Bulgaristan'ın Mestanlı kasabasında dünyaya gelerek azim dolu bir ömrün ilk adımını attı. 12 Ekim 2001 tarihinde vefat eden bu değerli devlet adamı ve iş insanı, memurlukla başladığı meslek hayatını devasa bir holdingin zirvesinde tamamladı. Sanayi dünyasında vizyoner kimliğiyle tanınan başarılı lider, Bursa'da çeyrek asır boyunca ticaret odası başkanlığı yaparak kırılması güç bir rekora imza attı. Genç yaşta göçmenlik zorluklarını aşan başarılı lider, hem siyaset sahnesinde hem de sanayi alanında Türkiye'nin kalkınmasına çok yönlü katkılar sundu. Sönmez, ticari başarılarının yanı sıra eğitimden sağlığa kadar pek çok alanda kurduğu kalıcı eserlerle toplumsal fayda sağlamayı da bildi.
Sınırları Aşan Bir Yaşam ve Memuriyetten Ticarete Geçiş
Bulgaristan coğrafyasında ilk ve orta dereceli eğitimini başarıyla bitiren genç Ali Osman, yaşamının sonraki yedi yıllık dönemini komşu ülke Yunanistan'da geçirdi. Tarihler 1948 yılını gösterdiğinde ise Türkiye'ye geldi. Hemen ardından İnegöl ilçesine yerleşti. İlk durağı Tekel idaresindeki memurluk göreviydi. Ancak memuriyet sınırlarının kendi vizyonuna dar geldiğini fark etmekte gecikmedi. Kendi isteği doğrultusunda bu güvenli devlet görevinden istifa ederek ticaretin riskli ama açık dünyasına cesurca adım attı. Bu karar, Türkiye'nin en dinamik sanayi imparatorluklarından birinin doğuşunun da habercisi oldu.
Sektörleri Birleştiren Dev Bir Holding ve Rekorlar
Kısa sürede ticaret dünyasında adından söz ettiren girişimci, yatırımlarını tek bir çatı altında toplamak amacıyla Sönmez Endüstri Holding'i faaliyete geçirdi. Geniş vizyonuyla tam 27 farklı şirketi bünyesinde barındıran bu büyük yapı, ekonominin can damarı olan şu alanlarda faaliyet yürüttü:
- İplik üretimi, dokuma, konfeksiyon ve terbiye işlemleri,
- İthalat, ihracat ile yaş sebze ve meyve dış ticareti,
- Uluslararası kara yolu taşımacılığı ve soğuk depoculuk hizmetleri,
- Özel hava yolu işletmeciliği, akaryakıt istasyonu ve turizm faaliyetleri,
- Medya yayıncılığı kapsamında gazete, radyo ve televizyon kanalları,
- İnşaat, ambalaj, oto acenteliği, gıda ve sigortacılık hizmetleri.
Bu hareketlilik, onu Bursa'da zirveye taşıdı. Başarılı iş insanı, 1977 ile 1993 yılları arasında kesintisiz bir şekilde kişisel gelir vergisi listesinde en üst sırada yer alarak kentin değişmez vergi rekortmeni unvanını elinde tuttu.
Siyasi Başarılar ve Kurumsal Liderlik
Ali Osman Sönmez, sadece iş dünyasında değil, sivil toplum örgütlenmelerinde ve devlet idaresinde de kritik sorumluluklar üstlendi. Aynı zamanda tam 25 sene boyunca kesintisiz sürdürdüğü Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Yönetim Kurulu Başkanlığı, iş dünyası tarihine eşine az rastlanır bir istikrar örneği olarak geçti. Ayrıca TOBB bünyesinde aktif görevler aldı. 1982-1984 yılları arasında iki sene boyunca TOBB yönetim kurulu üyesi olarak Türk özel sektörüne yön verdi. Sönmez, 1986-1988 ve 1992-1996 yılları arasında TOBB Ticaret ve Sanayi Odaları Konseyi bünyesinde aktif sorumluluklar üstlendi. Burada iki dönem konsey başkanlığı yaptı. Tecrübelerini ülke yönetimine aktarmak isteyen Sönmez, parlamentoya girerek 20. Dönem Bursa Milletvekili olarak TBMM'de milletini başarıyla temsil etti.
Toplumsal Miras ve Eğitim Sevdası
Gönlündeki memleket sevgisini somut yatırımlara dönüştüren bilge iş insanı, hayır işlerine hayatı boyunca büyük bir hassasiyetle yaklaştı. Kazancını yine halkın hizmetine sunmayı görev addeden Sönmez, Bursa iline eğitim alanında çok sayıda kalıcı kurum hediye etti. Topluma armağan ettiği devasa eğitim tesisleri arasında iki adet ilkokul, bir ilköğretim okulu ile modern bir Anadolu fen lisesi yer aldı. Ayrıca içinde dört ayrı teknik lisenin konumlandığı muazzam bir teknik eğitim sitesi ile 400 öğrenci kapasitesine sahip iki büyük öğrenci yurdunu tamamlayarak Milli Eğitim Bakanlığı'na gururla devretti. Sağlık alanındaki eksiklikleri de unutmayan hayırsever lider, 200 yatak kapasiteli tam teşekküllü bir onkoloji hastanesi kurarak Sağlık Bakanlığı'nın hizmetine sundu. Yükseköğretime de el uzatarak kendi adını taşıyan büyük bir üniversite kampüsünü inşa etti ve bu tesisi Uludağ Üniversitesi'ne teslim etti.
Sosyal sorumluluk çalışmalarını kurumsallaştırmak amacıyla kurduğu Ali Osman Sönmez Vakfı, özellikle işletme bilimleri alanında öğrenim gören genç yeteneklere eğitim bursları vererek geleceğin yöneticilerini yetiştirmektedir. Bu değerli vakıftan burs alabilmek için adayların Bursalı olmaları veya orta öğrenimlerini Bursa sınırları içerisinde tamamlamış olmaları şartı aranmaktadır. Sönmez, tam dört yabancı dil biliyordu. Almanca, Bulgarca, İtalyanca ve Rumca dillerine oldukça hakimdi. Aile hayatına da büyük önem veren sanayici, 1944 senesinde Gümülcine kentinde hayatını Halide Enez ile birleştirdi. 1945 yılında ilk çocukları Kubilay doğdu. Toplamda üç çocuk babası olan Ali Osman Sönmez, hem iş dünyasındaki benzersiz başarıları hem de geride bıraktığı unutulmaz mirasıyla her zaman saygıyla anılmaktadır.