Kimdir?
Aleksey Arhipoviç Leonov (Rusça: Алексей Архипович Леонов), 30 Mayıs 1934'te Listvyanka'da, o dönem SSCB sınırları içinde doğmuş, 11 Ekim 2019'da ölmüş Sovyet kozmonottur. Uzayda yürüyen ilk insan olarak tanınır.
Uzay yürüyüşü
Leonov uzay yürüyüşünü 18 Mart 1965'te Voskhod 2 uçuşu sırasında yaptı. Yaklaşık 12 dakika süren yürüyüşte uzay aracından 15 metre kadar uzaklaştı. Bu sırada uzay elbisesi boşlukta o kadar şişmişti ki hareket edemiyor, göğsündeki fotoğraf makinesinin düğmesine basamıyordu. Aracın kapısından içeri girmekte de güçlük çekti. Elbisedeki bir supabı açıp fazla havayı boşaltarak uzay aracına güçlükle geri döndü. Sonradan, "dizine kadar tere battığını" anlattı. Uzay aracına dönememesi hâlinde kullanmak üzere yanında bir intihar hapı götürmüştü, ancak bunu kullanması gerekmedi.
Ay programı ve Soyuz 11
Bu başarılı uçuşun ardından Leonov, Sovyetler'in gizli Ay projesinde Ay'a inecek ilk Sovyet olarak seçildi. Ay'a inecek LK uzay aracını taklit eden özel bir helikopterle eğitim aldı. Ancak Sovyetler Uzay Yarışı'nın bu safhasını kaybetti ve Ay programı iptal edildi.
Leonov, ilk uzay istasyonu Salyut 1'e gidecek Soyuz 11 ekibine de seçilmişti. Ekibindeki bir başka astronotun verem şüphesiyle hastaneye yatırılması üzerine Soyuz 11 yedek ekiple havalandı. Onun ekibinin yerine uzaya giden üç astronot, Soyuz 11'in dünyaya dönüşü sırasında meydana gelen kazada öldü.
Sonraki görevleri
Leonov daha sonra Apollo-Soyuz Test Projesi'nde (ASTP) görev aldı; bu proje onun ikinci ve son uzay uçuşu oldu. Leonid Brejnev'e yönelik suikast girişimi sırasında Brejnev'in yanında bulunan Leonov kurşunlara hedef oldu ancak yaralanmadan kurtuldu.
1976-1982 arasında "başkozmonot" unvanıyla Sovyet kozmonotlarının komutanı ve Yuri Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi'nin müdürü oldu. Kozmonot dergisi Neptün'ün editörlüğünü yaptı. Sovyet yönetimi ve diğer Doğu Bloku ülkeleri tarafından kendisine çeşitli rütbeler ve madalyalar verildi. 1991'de emekli oldu ve özel bir şirkette yöneticilik yaptı.
Böylece Leonov, hem Voskhod 2 uçuşundaki uzay yürüyüşüyle hem de iptal edilen Ay programı, Soyuz 11 hazırlığı ve Apollo-Soyuz Test Projesi gibi çalışmalarla Sovyet uzay programının önemli bir adı oldu; kozmonotların komutanlığından editörlüğe ve şirket yöneticiliğine uzanan bir kariyer yürüttü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Aleksey Leonov maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.