Yolüstü Köyü'nün Tarihi ve Kökeni
Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı olan Yolüstü Köyü, tarihi adı olan Basa (Gürcüce Batsa/ბაცა) ile de bilinen oldukça eski bir yerleşim yeridir. Köyün ismi 1927 yılında yayımlanan Osmanlıca bir kaynakta da Basa (باصە) olarak geçmektedir. Köyün köklü tarihi, 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde yer almasıyla doğrulanmaktadır. Osmanlılar köyü 16. yüzyılın ilk yarısında Gürcülerden ele geçirmiş ve bölgeyi Gürcistan vilayeti olarak adlandırmışlardır. 1574 yılı verilerine göre köyde 65 hane yaşamakta olup nüfusun tamamı Hristiyanlardan oluşmaktaydı. Bu dönemde Batsa; Klarceti, Tanzoti ve Anakerti'den sonra nüfus büyüklüğü açısından bölgenin en büyük dördüncü köyü konumundaydı.
Demografik Değişimler, Osmanlı ve Rus Dönemleri
1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç tahrir defterine göre köydeki hane sayısı 26'ya düşmüş, bunlardan 20'si Hristiyan ve 6'sı Müslüman olarak kaydedilmiştir. Üç yüz yılı aşkın bir süre Osmanlı idaresinde kalan köy, 93 Harbi (1877-1878) sonrasında Rusların eline geçmiştir. Rus idaresinin Batsa (Баца) adıyla kaydettiği köy, Artvin sancağının Ardanuç kazasına bağlı Bica nahiyesinin bir parçası haline gelmiştir. 1886 yılındaki Rus nüfus tespitinde ise köyün demografik yapısının değiştiği ve tamamı "Türk" olarak kaydedilen 229 kişinin yaşadığı belirlenmiştir.
Cumhuriyet Dönemi ve Türkiye'ye Katılışı
Rus egemenliğinin son bulmasının ardından bir süre bağımsız Gürcistan sınırları içinde kalan köy, 1921 yılında Ankara Hükümeti'nin ültimatomu sonrasında Gürcistan kuvvetlerinin çekilmesiyle fiilen Türkiye'ye katılmıştır. Bu katılım, 16 Mart 1921 tarihinde Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması ile resmileşmiştir. 1922 yılı nüfus tespitinde köyde 36 hanede 114 kişinin yaşadığı kaydedilmiştir. Köyün Türkçe olmayan Basa veya Batsa adı, 1925 yılında Yolüstü olarak değiştirilmiştir. 1935 genel nüfus sayımında ise Yolüstü, Çoruh vilayetinin Artvin kazasına bağlı bir köy olarak 193 kişilik bir nüfusa sahipti.
Kültürel Değerler ve Coğrafi Konum
Yolüstü Köyü, edebiyat dünyasında tanınan ünlü halk şairi Efkâri'nin (Ardanuçlu Efkari, 1900-1980) doğum yeri olarak özel bir kültürel öneme sahiptir. Coğrafi olarak deniz seviyesinden 1024 metre yükseklikte (rakımda) yer alan Yolüstü Köyü, Artvin il merkezine 49 km, Ardanuç ilçe merkezine ise 7 km mesafede bulunmaktadır. Köyün 2021 yılındaki toplam nüfusu ise 202 kişidir.