Ardahan il merkezine 26 kilometre, Göle ilçe merkezine ise 21 kilometre mesafede yer alan Yiğitkonağı, Doğu Anadolu Bölgesi'nde konumlanmış tarihi ve coğrafi önemi yüksek bir köydür. Deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte bulunan bu yerleşim yeri, Kura Nehri kıyısında kurulmuştur. Günümüzde Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı olan yerleşim, bölgenin köklü geçmişini yansıtan çok sayıda tarihi kalıntıya ev sahipliği yapmaktadır.
Köyün Tarihçesi ve İsim Kökeni
Köyün bilinen en eski adı Gürcüce bir kelime olan Turkaşeni'dir (თურქაშენი). Bu isim Osmanlı idari kayıtlarına ilk kez Hicri 981 (1573/74) tarihli Osmanlı icmal defterinde "Turkaşen" olarak girmiştir. Zamanla Türkçede "Türkeşen" şekline dönüşen köyün adı, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında "Yiğitkonağı" olarak değiştirilmiştir. Tarihsel olarak Kola bölgesinde yer alan köy, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatı kapsamında Rusya'ya bırakılmış ve bu dönemde Göle kazasına bağlı "Yunan nahiyesi"nin idari merkezi olmuştur.
Tarihi Miras: Megalit Yapı, Kule ve Kiliseler
Yiğitkonağı sınırları içinde günümüze ulaşan kalıntılar, buranın çok eski dönemlerden beri bir yerleşim alanı olduğunu kanıtlamaktadır. Köy sınırlarında bulunan bir megalit yapı kalıntısı, yerleşimin tarih öncesi dönemlere kadar uzanan köklü geçmişine işaret eder. Ayrıca köyde Orta Çağ Gürcü döneminden kaldığı bilinen ve günümüze yıkık halde ulaşan üç adet kilise kalıntısı ile bir kule kalıntısı mevcuttur. Ünlü Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin 1907 yılındaki araştırma gezisi notlarına göre, Kura Nehri kıyısındaki bu köyde kesme taşlarla inşa edilmiş iki adet yıkık kilise bulunmaktaydı ve bunlardan biri diğerine göre daha iyi korunmuş durumdaydı.
Nüfus Yapısı ve Sosyal Değişim
Köyün nüfusu tarih boyunca önemli değişimlere sahne olmuştur. 1886 yılındaki Rus nüfus sayımında köy, 34 hanede 252 kişilik tamamı Rumlardan oluşan bir nüfusa sahipti. Birinci Dünya Savaşı yıllarında da Rum nüfusun yaşadığı köy, 1935 yılına gelindiğinde nüfus mübadelesi sonucu Rum nüfusun ayrılmasıyla yeni bir nüfus yapısına kavuşmuş ve bu dönemde köy nüfusu 574 kişiye ulaşmıştır. 1965 yılında nüfusu 1.015 kişiye kadar yükselen ve 442 okuma yazma bilen sakini bulunan Yiğitkonağı köyünün nüfusu, 2022 yılı verilerine göre 152 kişidir.